"Η Εκκλησία δεν είναι μια κλειστή εταιρεία σεσωσμένων, που απολαμβάνουν, αποκλειστικά αυτοί, τα δώρα του Θεού και διεκδικούν να εξασφαλίσουν ανέσεις, προνόμια και κοσμική εξουσία." Αναστάσιος Αλβανίας
Πέμπτη 9 Μαΐου 2013
Τετάρτη 8 Μαΐου 2013
Συνάντηση του ΚΑΙΡΟΥ με τη Δ.Ε. του Πανελληνίου Συλλόγου Αναπληρωτών Θεολόγων
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Στο
πλαίσιο των επαφών του με φορείς της εκπαίδευσης, το Διοικητικό Συμβούλιο του
συνδέσμου μας αποδέχθηκε αίτημα του υπό
ίδρυση Πανελληνίου Συλλόγου Αναπληρωτών Θεολόγων και συναντήθηκε με τα μέλη της
Διοικούσας Επιτροπής κ.κ. Β. Μπίζου, Π.
Αγγελή, Ι. Φράγκο και Π. Αδαμόπουλο, καθώς και τον κ. Λ. Φλωκατούλα εκ των
ιδρυτικών μελών του, στις 25 Απριλίου 2013 στην έδρα του ΚΑΙΡΟΥ στο Χολαργό. Εκ
μέρους του ΔΣ παρέστησαν ο Πρόεδρος κ. Α. Αργυρόπουλος, ο Γ. Γραμματέας κ. Γ.
Παπαδόπουλος και το μέλος κ. Δ. Μόσχος, Κατά τη διάρκεια της δίωρης συζήτησης
εξετάστηκαν όλες οι πτυχές του προβλήματος της αδιοριστίας των θεολόγων στην
εκπαίδευση ενώ από τα μέλη της ΔΕ του υπό ίδρυση συλλόγου παρουσιάστηκαν και οι
μέχρι τώρα ενέργειές τους προς την κατεύθυνση της επίλυσής του. Εκ μέρους του
ΔΣ τονίστηκε πως ο Σύνδεσμός μας κατανοώντας πλήρως τις διαστάσεις του
ζητήματος, θα βρίσκεται στο πλευρό τους, όταν οι ίδιοι κρίνουν ότι απαιτείται
ευρύτερη υποστήριξη των προσπαθειών και
των κινητοποιήσεών τους, καθώς εκτός των άλλων υποστηρίζει, πως η επίτευξη του
κύριου στόχου του, που είναι η αναβάθμιση της θρησκευτικής εκπαίδευσης στην
Ελλάδα, δεν είναι δυνατή χωρίς τη συμμετοχή της νεότερης γενιάς των θεολόγων,
που αποτελούν την ελπίδα για ανανέωση τόσο του πλαισίου της όσο και του
περιεχομένου της στο σημερινό σχολείο.
Από το Δ.
Σ
Xoλαργός 29-4-2013
Τρίτη 7 Μαΐου 2013
π. Βασίλειος Ι. Καλλιακμάνης:Δίψα σταγόνας χάριτος
α) Καθώς εισερχόμαστε στην Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα, καθένας νοσταλγεί τη χαμένη οικειότητα με τον Θεό, προβληματίζεται για την απουσία ουσιαστικών ανθρώπινων σχέσεων και την υποβάθμιση της ποιότητας της ζωής του.
Σε κάθε περίπτωση, το πρόσωπο του Κυρίου Ιησού που οδηγείται εκουσίως στον Σταυρό, «αίροντας τις αμαρτίες του κόσμου», παρότι αποτελεί «σημείον αντιλεγόμενον», εκπέμπει φως και χάρη.
β) Μακάριοι όσοι έχουν οφθαλμούς καθαρούς και γίνονται δέκτες των «θείων χαρισμάτων που προλάμπουν», και «των μηνυμάτων της εορτής που προτρέχουν» κατά τον ιερό Χρυσόστομο. Και αυτοί είναι γνωστοί μόνο στον Παντογνώστη Θεό, αφού μένουν συνήθως στην αφάνεια και το περιθώριο της κοινωνικής και εκκλησιαστικής ζωής. Είναι οι απλοί αχθοφόροι του Σταυρού του Χριστού αλλά και μέτοχοι της χάριτος και του φωτός.
γ) Είναι όσοι με παιδικό φρόνημα, αμετάθετη πίστη και ακακία συμπορεύονται αγόγγυστα στην οδό του καθημερινού μαρτυρίου. Είναι εκείνοι που επιθυμούν να εορτάσουν από κοντά το πάθος και την Ανάσταση του Κυρίου, και προσέρχονται στις εκκλησιές με «συντετριμμένη καρδιά» και πνεύμα μαθητείας. Εκεί ενώνουν τις προσευχές τους με τις προσευχές των ευλαβών ιερέων και ζητούν το άμετρον έλεος και τη θεία χάρη.
δ) Πρότυπό τους οι φιλακόλουθοι και απλοί μοναχοί του Άθωνα, που περνούν τις περισσότερες ώρες στο ναό προσευχόμενοι, ψάλλοντες και αναγιγνώσκοντες κείμενα ιερά. «Το αθωνικό μεγαλοβδόμαδο», γράφει ο Γέρων Μωυσής Αγιορείτης, «είναι ησύχιο, νηφάλιο, ατάραχο, μυστικό, σε οδηγεί σε χρήσιμη ενδοσκαφή, σε απαραίτητη αυτογνωσία σε αυτοπαρατήρηση κι όχι συνεχή ετεροπαρατήρηση και κατάκριση… Οι Αγιορείτες Γέροντες σιωπηλά συμμετέχουν στ’ Άχραντα Πάθη του Κυρίου. Όταν μιλάς, δεν ακούς. Σιωπούν, για να ακούσουν. Ακούνε, για να βιώσουν. Ότι το αίμα του Γολγοθά χύθηκε για τον καθένα… Να ακούμε και να πράττουμε. Να πράττουμε το αγαθό, ν’ αφήνουμε χώρο και για τον άλλο» (Εόρτια Γράμματα από το Άγιον Όρος, σ. 147-148).
ε) Από την άλλη μεριά, μπροστά στη λάμψη της εκούσιας κένωσης του Υιού και Λόγου του Θεού, της θυσίας και της μακροθυμίας Του φανερώνεται με λίαν εύγλωττο τρόπο η ανθρώπινη μικρότητα. Οι καθημερινές ιστορίες προδοσίας για «τριάκοντα αργύρια», το ευμετάβλητο του όχλου που από το «ωσαννά» οδηγείται απερίσκεπτα στο «άρον άρον σταύρωσον αυτόν», η φαρισαϊκή υποκρισία, καθώς και η εύκολη απάρνηση του διδασκάλου επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές.
στ) Ιδιαίτερα στις μέρες μας υπάρχει δίψα και πείνα χάριτος επουρανίου. Όμως, οι άνθρωποι λόγω της σύγχυσης και του σκοτισμού του νοός δεν προσέρχονται στη λαγαρή Πηγή της ζωής, αλλά τρέχουν αλλού να ξεδιψάσουν και να χορτάσουν. Άλλοι αναζητούν τη χάρη στην υπερκατανάλωση υλικών αγαθών. Γι’ αυτό, όταν δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα, απογοητεύονται και απαξιώνουν τη ζωή. Αλλά κι αυτοί που έχουν την οικονομική άνεση, μένουν ανικανοποίητοι, διότι προσπαθούν να χορτάσουν την ψυχή τους με υλικά αγαθά.
ζ) Άλλοι συνωστίζονται στους εθνικούς δρόμους, κυνηγώντας τη χάρη σε κάποιο χωριό της επαρχίας, κοντά στην ανοιξιάτικη φύση και στα «παλιά καλά έθιμα». Αλλά και αυτούς δεν τους γεμίζει την ψυχή ο οβελίας και η επίπλαστη ευωχία, έστω κι αν τους ξεκουράζει προσωρινά το κάλλος της ελληνικής υπαίθρου. Άλλοι διέρχονται από τις εκκλησιές για να ανάψουν ένα κερί, να κάνουν το «θρησκευτικό καθήκον» και να ησυχάσουν τη συνείδησή τους. Κι εδώ η ευθύνη των κληρικών είναι μεγίστη. Διότι οι άνθρωποι αναζητούν και σ’ αυτούς χάρη, και όταν βρίσκουν πνευματική ένδεια και υποκρισία αποθαρρύνονται και σκανδαλίζονται. Τελικά, αγαπητοί συμπρεσβύτεροι, μήπως «εργαζόμενοι» να σώσουμε άλλους μείνουμε κι εμείς «έξω του νυμφώνος Χριστού», άγευστοι της χάριτος;
http://www.makthes.gr/news/opinions/103635/
Δευτέρα 6 Μαΐου 2013
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΤΑΘΑΚΙΟΥ* :ΚΑΛΗ (ΕΠ)ΑΝΑΣΤΑΣΗ..
Με αυτό το σύνθημα, γραμμένο με κόκκινη μπογιά στον τοίχο, υποδέχονταν κάπου στα τέλη της δεκαετίας του 1980 η Θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης, αρκετούς από τους φοιτητές της, «επαναστατημένους» νέους, ενώ και ο χουντικός απόηχος του «Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια», ήταν επίσης υπαρκτός.
Έτσι ευτυχώς -ή δυστυχώς- προχωρούν τα πράγματα στη ζωή, δεν υπάρχουν καθαρές καταστάσεις: «Από το αγκάθι βγαίνει ρόδο και από το ρόδο αγκάθι», λέει ο Λαός. Σημασία έχει η στιγμή. Η τωρινή στιγμή είναι αυτή που διαλύονται οι ζωές των πολλών, αλλά η κούραση φαίνεται να κάμπτει όσους μπήκανε μπροστά στον Αγώνα. Είναι η στιγμή που προβάλλει αδυσώπητη η ανάγκη να «μπολιαστεί» το δέντρο της ενεργητικής αντίστασης με άλλους αδικημένους και καταπιεσμένους ανθρώπους. Αυτούς που μέχρι τώρα παρακολουθούν σιωπηλοί τον αγώνα ανάμεσα στον φόβο της τιμωρίας (γιατί αυτόν ουσιαστικά επισείουν οι «ιεροκήρυκες της υποταγής») και στην ελπίδα της ελευθερίας. Ενδεχομένως να ήταν και πριν ευνοϊκά διακείμενοι, αλλά τώρα είναι πλέον ώρα «να μπουν στο κουπί».
Ας δοκιμάσει λοιπόν, ο τελάλης της Ανατροπής να χρησιμοποιήσει και άλλες γλώσσες, για να «δουλέψει» το πολυσύνθετο λαϊκό πλήρωμα.
Η γλώσσα της «Καλής (επ)Ανάστασης» έχει ρίζες... Γιατί η (επ)Ανάσταση, έδωσε διαχρονικά (από τον καιρό της Pax Romana), νόημα στον πόνο της (δια)Σταύρωσης με τις καμπές της Ιστορίας…
Δεκτή κι η ένσταση: «Τόσα Φώτα για το Αυτεξούσιο και θα γυρίσουμε σε Ιεροφάντες; Ο Γεωργιανός Ιεροσπουδαστής Ιωσήφ**, καραδοκεί.» Αλλά δεν είναι πάντα μόνον έτσι:
Φαρισαίοι θα υπάρχουν πάντα και ιεροεξεταστές, Γιατί η κάθε καταχρηστική εξουσία πασχίζει να καταθέσει δήθεν οικουμενικές αποδείξεις της ισχύος της. Και τις βρήκε ενίοτε σε διάφορα «μουχλιασμένα» από την κλεισούρα συστήματα πάνω στο σώμα του Σταυρωμένου.
Όμως απ’ την άλλη τα πράγματα είναι τόσο απλά: «Ήμουν ξένος και με μαζέψατε, άρρωστος και στη φυλακή και ήρθατε να με δείτε, πεινούσα και μου δώσατε να φάω!». Εκεί στα Ευαγγέλια, υπάρχει επίσης και το παράδοξο, ένας που ετοιμάζεται για βασιλιάς, έστω και πνευματικός, αντιστέκεται στον «πειρασμό» και αρνείται να δώσει στον κοσμάκη άρτον και θεάματα για να τον καθυποτάξει.
Και να πάλι, όπως στην Ιστορία και την Ποίηση συμβαίνει, το αρχετυπικό «Θείο Πάθος» θα συμβολίσει τα Πάθη του Λαού. Τώρα που πάλι στήνονται σταυροί του τρόμου και οι σταυρωτήδες διαμοιράζουν τα ιμάτια της Χώρας μας «εν εαυτοίς».
Ότι και να κάνουν είναι προσωρινό. Η δικαιοσύνη και η ενότητα θα νικήσουν την εκμετάλλευση και τον διαχωρισμό. Οι εμμονές των τοκογλύφων δεν θα έχουν πλέον καμία σημασία. Τα τείχη τους από χρήμα, εξουσία, γόητρο αλλά και μοναξιά δεν θα χρησιμεύουν σε τίποτα. Φτάνει να φέρουμε την Σύναξη.
Βέβαια τίποτα δεν θα γίνει μαγικά, ούτε γραμμικά: Μέσα στο παιγνίδι είναι ο οργισμένος, υπερεπαναστάτης Ιούδας, που έγινε από το αδιέξοδό του «σπιούνος», ο πολιτικάντης Καϊάφας, ο τυπικός υπάλληλος Πιλάτος που «ξεπλένει» ιταμά την συνείδησή του για να μην ταράξει ισορροπίες, ο πιστός, αλλά «τσάμπα μάγκας» Πέτρος, ο παντελώς χαμένος Ληστής που αναγνωρίζει τελευταία στιγμή την διέξοδο, τα αουτσάιντερ της Ιστορίας, τα «γύναια», οι Μυροφόρες που φέρνουν τελικά το μήνυμα της Ανάστασης. Έτσι κάνουν οι άνθρωποι που βρίσκονται σε κρίση, αλλά και η Ιστορία όταν «κοιλοπονά».
Μέσα από το δύσκολο και το αντιφατικό θα έρθει η Ελπίδα, αρκεί να μην την αφήσουμε να φύγει..
*Ο Αλέξανδρος Σταθακιός είναι Θεολόγος
** (Σημ. Ιστ.: Ιωσήφ Βησαριόνοβιτς Τζουγκασβίλι, Στάλιν)
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Δρόμος της Αριστεράς» 3-4Μάη 2013
Παρασκευή 3 Μαΐου 2013
Νέλλη Πανάγου:Ο ΑΙΡΩΝ ΤΑΣ ΑΜΑΡΤΙΑΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
Χαζεύοντας σήμερα τηλεόραση , ανακάλυψα πως μια από τις ελάχιστες σταθερές αξίες στην ζωή μου είναι η Μ . Εβδομάδα. Σκεφτόμουν ποσά χρόνια βλέπω , στο πέρασμα της άνοιξης, επεισόδια της Βίβλου και του Ιησού από τη Ναζαρέτ και μέτρησα πάνω από 20, ίσως και λίγα περισσότερα. Μικρό παιδί να τραγουδάω το Λάζαρο,έφηβη να ξενυχτάω Μ. Πέμπτη στον Επιτάφιο και η εκκλησία να μοσχομυρίζει πασχαλιές, μάνα να στριμώχνομαι με το γιο μου βράδυ Μ Σαββάτου για να ανάψει τη λαμπάδα του πρώτος..και πάντα μέσα σ όλα αυτά, κουλούρια και τσουρέκια τη Μ. Τρίτη, κόκκινα αυγά, λαμπάδες ,βαφτιστήρια, νονές, λουστρίνια (κατόπιν δωδεκάποντα ) για την Ανάσταση, μαγειρίτσα, αρνί, συγγενείς.....χρόνια πολλά, πολλά χρόνια πολλά...
Και; Αυτό είναι το Πάσχα; Έτσι απλά; Μια σταθερή αξία μέσα στα πολλά χρόνια; Ήθη και έθιμα αναλλοίωτα στο χρόνο; Κι αν είναι τι πειράζει; Στο 2013 ζούμε καλό είναι ..ίσως να κρατήσουμε ζωντανές παραδόσεις χρόνων...
'Όλα καλά λέω και σκέφτομαι μη συμπέσουν Βίβλος και Ιησούς από τη Ναζαρέτ και ποιος θα βρεθεί να με βγάλει από το δίλημμα ... Κι ύστερα θυμάμαι τις μέρες μου, τα χρόνια μου, τα πολλά μου χρόνια στη Θεολογική και σκέφτομαι εκείνο ..ο αίρων την αμαρτία του κόσμου, πόσο βαθύ και ουσιαστικό είναι και πόσο μέσα στα χρόνο μας έχει διαφύγει ή το έχουμε απλά ξεχάσει. Γιατί το Πάσχα αυτό είναι κυρίως (ή θα πρεπε να ναι), το προσωπικό πέρασμά του καθενός από το θάνατο της αμαρτίας στη ζωή της αλήθειας και της αγάπης. 'Ένα πέρασμά όμως ουσιαστικό , που δεν θα αρχίζει και θα τελειώνει σε μερικούς ασπασμούς κοινωνικής αναγκαιότητας , αλλά θα γίνεται βίωμα μέσα από την κατανόηση πως ο Θεός δεν είναι κανένα φοβερό και τρομερό πλάσμα που σε κατασκοπεύει προκείμενου να καταγράψει το κάθε σου στραβοπάτημα, αλλά εκείνος που θυσιάστηκε για ΄σένα , για τον καθένα μας ξεχωριστά, προκείμενου να σηκώσει στους ώμους του και ταυτόχρονα ν αναιρέσει κάθε πόνο, να γιατρέψει κάθε πληγή, να σώσει εκείνο που δεν σώζεται, ν αναιρέσει την αμαρτία από τη ψυχή σου...
Μοναδική προϋπόθεση να το θέλεις και εσύ. Μέσα στις πολλές προσευχές των ημερών να μην ξεχάσεις ν ανοίξεις και την αγκαλιά σου σε φίλους και εχθρούς , σ όσους μπορείς και πιστεύεις πως αξίζουν ένα σ αγαπώ και ένα φιλί παραπάνω. Ας αρχίσουμε από τον εαυτό μας και συνεχίζουμε
κι ας κάνουμε και λάθη..κάποιος, κάποτε θυσιάστηκε γ αυτά.
Καλό πέρασμα , σ όλους
Αθανάσιος Μουστάκης:«ἄτερ ὄχλου» (= χωρίς την παρουσία του λαού)
Το ευαγγελικό ανάγνωσμα του όρθρου της Μεγάλης Πέμπτης προέρχεται από το 22ο κεφάλαιο του ευαγγελίου του ευαγγελιστή Λουκά. Ενώ πλησιάζει η εορτή του Πάσχα, οι αρχιερείς και οι φαρισαίοι, θορυβημένοι από την αποδοχή του Ιησού από τον ιουδαϊκό λαό, σχεδιάζουν να τον σκοτώσουν, αλλά θέλουν να το πράξουν χωρίς να το γνωρίζει ο λαός.
Δεν ήταν δυνατό να τον συλλάβουν την ώρα που δίδασκε στο ναό που είχε κτίσει ο Ηρώδης ο Μέγας, διότι ένιωθαν ότι θα υπήρχαν αντιδράσεις. Έτσι σχεδίασαν προσεκτικά τη σύλληψή Του. Πρώτα συνεννοήθηκαν με μέλος του στενού του κύκλου, τον μαθητή Του Ιούδα Ισκαριώτη, και του προσέφεραν αμοιβή για την πράξη του, έπειτα, αφού εξασφάλισαν το συνεργάτη, το ενδιαφέρον τους εστράφη στο να βρουν την κατάλληλη ευκαιρία. Για να είναι επιτυχημένη και ασφαλείς γι’ αυτούς, η προδοσία και η σύλληψη έπρεπε να γίνει νύχτα, έξω από την Πόλη, ενώ ο Ιησούς δεν θα ήταν περιτριγυρισμένος από τα πλήθη του λαού που τον είχαν δοξάσει προ ολίγων ημερών κατά την είσοδό Του στην πόλη.
Όλα έπρεπε να γίνουν «ἄτερ ὄχλου».
Το «ἄτερ» είναι πρόθεση, η οποία συντάσσεται με γενική και σημαίνει «χωρίς».
Πρόβλημα, λοιπόν, η παρουσία του όχλου για αυτούς που σχεδίαζαν τη θανάτωση του Κυρίου.
Από τη φράση αυτή του ευαγγελιστή Λουκά ξεπηδούν πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία. Πρώτα ο ευαγγελιστής μας δηλώνει τη δήναμη του λαού και τη σημασία του στην πορεία της ιστορίας και στη διαμόρφωσή της.
Έπειτα μας βοηθά να συνειδητοποιήσουμε πόσο ενοχλητική μπορεί να γίνει αυτή η παρουσία σε όσους επιβουλεύονται τα συμφέροντά του.
Ακόμη φαίνεται ότι ο λαός μπορεί με την δυναμική του αντίδραση είναι ικανός να αποτρέψει την εφαρμογή των επιλογών των ισχυρών.
Οι διαπιστώσεις αυτές είναι ιδιαίτερα επίκαιρες σήμερα, Μεγάλη Τετάρτη 1ηΜαΐου, καθώς αποτελούν κρίκους που συνδέουν αυτούς που σφετεριζόμενοι την εξουσία που κατέχουν από το λαό για το λαό, προσπαθούν να τον παραμερίσουν, ώστε να εφαρμόσουν ανενόχλητοι τά άνομα και επικίνδυνα σχέδιά τους.
«Ἄτερ ὄχλου» λαμβάνονται αποφάσεις και σήμερα. Ψηφίζονται νόμοι, αλλάζουν συμβάσεις εργασίας, καταργούνται δικαιώματα, ψαλιδίζονται ελευθερίες, εκμηδενίζονται μισθοί και χάνονται κόποι ετών!
Η εξουσία, όμως, και τότε και σήμερα φοβάται το λαό.
Ποιο λαό όμως;
Το συνειδητοποιημένο και αποφασισμένο λαό. Το λαό που ανταποκρίνεται στην αγάπη του Χριστού και επευφυμεί τις πράξεις Του. Το λαό που μπορεί να αντισταθεί και να αποτρέψει τα τεχνάσματα της εξουσίας. Το λαό που μπορεί να επιβάλει τη θέλησή του.
Υπάρχει όμως και ο λαός που έμαθε να βάζει το στενό, προσωπικό συμφέρον πάνω από το συλλογικό, ο λαός που αρέσκεται κάποιοι να του χαϊδεύουν τα αυτιά και να νεκρώνουν τις αντιδράσεις του με υποσχέσεις. Ο λαός που κάνει τα πάντα για τα λεφτά. Ο λαός που δεν μπορεί να διακρίνει το άσπρο από το μαύρο. Ο λαός που δεν αφήνει την ασφάλεια (;) και την απάθεια του καναπέ του, όχι για να κατεβεί στις πλατείες υπακούοντας σε κομματικά κελεύσματα που διασπούν, αλλά για να αγωνιστεί να αποκτήσει πολιτικό λόγο, άποψη, γνώμη, και να γίνει πόλος αντίδρασης με την αγάπη στον πλησίον και την πίστη του σε ιδανικά και αξίες.
Το «ἄτερ ὄχλου» του ευαγγελιστή δίνει το στίγμα του φόβου της εξουσίας!
Τότε, το σχέδιο πέτυχε. Ο λαός ήταν απών. Ο Χριστός συνελήφθη και σταυρώθηκε!
Σήμερα, το πρόβλημα για την εξουσία δεν είναι τόσο η φυσική παρουσία του λαού, όπως ήταν τότε, όσο η απόκτηση της συνείδησης της αξίας και της δύναμής του. Η διεκδίκηση της ελευθερίας του από κάθε είδους δεσμά και η πίστη ότι μπορεί να πετύχει τους στόχους του όταν δεν είναι απών. Όταν έχει άποψη και την προβάλλει. Όταν πάψει να βλέπει τον πλησίον του ως αντικείμενο κέρδους και τον δει ως αντικείμενο αγάπης.
Η εξουσία κάθε εποχής προσπαθεί να πάρει και να εφαρμόσει τις αποφάσεις της «ἄτερ ὄχλου». Εμείς θα το επιτρέψουμε;
Καλό μήνα και καλή Ανάσταση!
Τετάρτη 1 Μαΐου 2013
Κυριακή 28 Απριλίου 2013
Νίκη Η. Παπαγεωργίου, Θρησκεία και Μετανάστευση. Η Κοινότητα των Σιχ στην Ελλάδα, Εκδόσεις Κ. Σφακιανάκη, Θεσσαλονίκη 2013
Από τον πρόλογο του βιβλίου
Η σχέση θρησκείας και μετανάστευσης αποκτάει στην εποχή μας ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον. Από τη μια πλευρά, η ανεξέλεγκτη αύξηση της μεταναστευτικής ροής θέτει σοβαρά ζητήματα αυτοπροσδιορισμού των ίδιων των μεταναστών, οι οποίοι επιδιώκουν να ενταχθούν στην κοινωνία που ζουν χωρίς να «λησμονήσουν» την ιδιαίτερή τους ταυτότητα, της θρησκευτικής συμπεριλαμβανομένης, και από την άλλη θέτει κρίσιμα ζητήματα στις κοινωνίες υποδοχής, όπου η συνύπαρξη πολλών και διαφορετικών πολιτισμικά κοινοτήτων μπορεί να οδηγήσει σε μια εμπλουτιστική συμβίωση αλλά και σε μια απευκταία σύγκρουση. Η διερεύνηση των σχέσεων θρησκείας και μετανάστευσης μπορεί να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με ένα αμφίπλευρο επιστημονικό πρίσμα: Από τη μια πλευρά όσοι ερευνούν ζητήματα μετανάστευσης ενδιαφέρονται όλο και περισσότερο για το ρόλο της θρησκείας, προκειμένου να κατανοήσουν σφαιρικά τη μεταναστευτική διαδικασία. Διαπιστώνεται ότι θρησκεία αποτελεί βασική συνιστώσα της ατομικής και συλλογικής ταυτότητας των μεταναστών, επειδή εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τις παραδοσιακές κοινωνίες από όπου συνήθως αυτοί προέρχονται. Ως εκ τούτου αναδεικνύεται σε αξιοσημείωτο παράγοντα της μεταναστευτικής διαδικασίας και είναι θεμιτό να λαμβάνεται υπόψη για την καλύτερη κατανόηση της θέσης τους στην κοινωνία. Από την άλλη πλευρά, μέσα από τη μεταναστευτική κινητικότητα, το θρησκευτικό φαινόμενο αποκτάει νέα δυναμική που αφορά τόσο τη θρησκεία των μεταναστών όσο και τη θρησκεία της χώρας υποδοχής. Αυτό προκαλεί το ενδιαφέρον της Κοινωνιολογίας της Θρησκείας, η οποία, με αυτόν τον τρόπο, εμπλουτίζει τα πεδία ερευνάς της, επαναπροσδιορίζει τους στόχους της, στρέφεται σε νέες κατευθύνσεις, και επανατροφοδοτείται με νέες υποθέσεις εργασίας.
Ένα τέτοιο εγχείρημα αναλαμβάνει η παρούσα εργασία, η οποία επικεντρώνεται στη μελέτη των Ινδών μεταναστών στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην κυριαρχούσα θρησκευτική τους έκφραση που είναι ο Σιχισμός. Η ιδέα για την έρευνα αυτή προέκυψε από ένα ιδιαίτερο προσωπικό ενδιαφέρον για την Ινδία, τον πολιτισμό της και τους ανθρώπους της. Η πρωτογενής έρευνα πραγματοποιήθηκε στον Πολιτιστικό Σύλλογο Ινδών Ελλάδος που εδρεύει στον Ταύρο Αττικής και «φιλοξενεί» τη γκουρντουάρα Sri Guru Nanak Darbar, το λατρευτικό κέντρο των Σιχ. Θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου σε όλους τους Ινδούς μετανάστες που με δέχτηκαν στην κοινότητά τους, με ενημέρωσαν για τη θρησκευτική τους πίστη, με εισήγαγαν στην παράδοσή τους, μου τόνισαν τη σημασία του θρησκευτικού τους κέντρου για τη ζωή τους στην Ελλάδα και μοιράστηκαν μαζί μου τις μεταναστευτικές τους εμπειρίες. Θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τον κ. Maghar Gandhi, πρόεδρο του Ελληνο-Ινδικού Πολιτιστικού Συνδέσμου, ο οποίος μου έδωσε τις πρώτες και σημαντικές πληροφορίες για την ινδική κοινότητα στην Ελλάδα, τον κ. Victor Jagparves Singh Garm, πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Ινδών Ελλάδος, πάντα πρόθυμο να με ενημερώσει και να με εξυπηρετήσει σε ό,τι ζητούσα, και τον κ. Παναγιώτη Τζιέρη, τον ελληνο-ινδό, ο οποίος με εισήγαγε στην κοινότητα των συμπατριωτών του στον Ταύρο, έτοιμο πάντα να μου εξηγήσει την πίστη και τις πρακτικές των Σιχ και να με πληροφορήσει, ως παλιός μετανάστης, για τη μικρή ιστορία της ινδικής κοινότητας στην Ελλάδα.
Επιπλέον, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους καθηγητές και μέλη του Τομέα Ηθικής και Κοινωνιολογίας, οι οποίοι συμπορεύονται μαζί μου τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα τον καθηγητή κ. Ιωάννη Πέτρου, οι εξαιρετικές επιστημονικές γνώσεις του οποίου με βοηθούν, μέσα από μακρές συζητήσεις, να ξεκαθαρίζω πολλά ερευνητικά ζητήματα. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω την επίκουρο καθηγήτρια, κ. Αγγελική Ζιάκα, μέλος του Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας, η οποία εξέτασε με προσοχή το «θρησκειολογικό» μέρος της μελέτης και επιμελήθηκε τη μεταφορά της σιχικής ορολογίας στην ελληνική γλώσσα, καθώς και τον κ. Πέτρο Παναγιωτόπουλο, διδάκτορα του Τομέα μας, ο οποίος επιμελήθηκε τις διορθώσεις του κειμένου.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 13
1. θρησκεία και μετανάστευση: Η προβληματική της έρευνας 13
2. Πεδίο έρευνας 58
3. Ερευνητικός στόχος 62
4. Μεθοδολογία έρευνας 63
5. Δομή εργασίας 69
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ
ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 73
1.1. Το μεταναστευτικό φαινόμενο στην Ελλάδα 73
1.2. Η ένταξη των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία 95
1.3. Η θρησκευτική γεωγραφία της μετανάστευσης 112
1.4. Τα θρησκευτικά δικαιώματα των μεταναστών 128
1.5. Ελληνική ορθόδοξη Εκκλησία και μετανάστες 142
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΙΝΔΟΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 159
2.1. Η μετανάστευση των Ινδών προς την Ελλάδα 159
2.2. Θρησκευτική και εθνοτική ταυτότητα 176
2.3. Το κοινωνικοοικονομικό στάτους 197
2.4. Το πολιτιστικό προφίλ 208
2.5. Εθνική και θρησκευτική οργάνωση 218
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ
Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΙΧ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΔΟΜΕΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 231
3.1. Πίστη και λατρεία των Σιχ 231
3.2. Δομή και λειτουργία της γκουρντουάρα 245
3.3. Διατήρηση της κοινοτικής συνοχής 259
3.4. Αναπαραγωγή της εθνότητας 270
3.5. Στρατηγικές προσαρμογής στην ελληνική κοινωνία 279
ΕΠΙΛΟΓΟΣ 293
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 301
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΙΚΟΝΩΝ 367
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ 373
Σάββατο 27 Απριλίου 2013
π.Βασιλείου Θερμού:΄Ελεος, πατέρες και αδελφοί!
Κατά καιρούς παίρνω την απόφαση να αναπέμψω αυτή την κραυγή αγωνίας και διαμαρτυρίας, αλλά το αναβάλλω. Καλώς; Κακώς; Δεν ξέρω. Ούτε τώρα γνωρίζω αν καλώς ή κακώς πράττω που ανοίγω την καρδιά μου δημόσια.
Πότε θα ασχοληθούμε σοβαρά με το πρόβλημα που λέγεται “σχολικός εκκλησιασμός”; Πότε θα μεριμνήσουμε για τις ψυχές εκείνες που καταστρέφονται εκκλησιαζόμενες;(!)
Δασκάλα της περιοχής του λεκανοπεδίου Αττικής μου διηγήθηκε τη χθεσινή της εμπειρία (26/4). Έξαλλη, καθότι αριστερή. Έξαλλος έγινα κι εγώ, καθότι πιστός. Σοβαρή και αξιόπιστη, τα μετέφερε σχεδόν αυτολεξεί.
Κατά την προσφιλή παράλογη συνήθεια ο σχολικός εκκλησιασμός στην περιοχή της έγινε μαζικά την παραμονή του Λαζάρου, τελευταία μέρα πριν από τις διακοπές του Πάσχα. Και οδήγησε την τάξη της στον ενοριακό ναό, όπου συνολικά είδε να φιλοξενούνται τέσσαρα δημοτικά και ένα γυμνάσιο!
Κάθε εχέφρων άνθρωπος αντιλαμβάνεται ότι αυτές οι συνθήκες δεν ευνοούν εκκλησιασμό αλλά οχλαγωγία. Εδώ βρίσκεται και η ευθύνη των εκπαιδευτικών οι οποίοι έχουν ‘κολλήσει’ στην τελευταία μέρα προ των διακοπών. Δεν τους ενδιαφέρει να λειτουργηθούν οι μαθητές αλλά να διεκπεραιωθή μια αγγαρεία. Θα επανέλθω επ’ αυτού.
Έτσι λοιπόν, πριν βγει ο λειτουργός να κοινωνήσει τα παιδιά, θεώρησε καλό να εκπέμψει ένα λογύδριο. Και αυτό συνίστατο σε επίπληξη των εκπαιδευτικών:
«Τι αγωγή δίνετε σ’ αυτά τα παιδιά και κάνουν έτσι; Τόση φασαρία κάνουν και στην τάξη; Τό έχετε χάσει το παιχνίδι»! Αυτά παρουσία εκατοντάδων παιδιών! Των μαθητών τους! Αντιπαιδαγωγικά και αψυχολόγητα, χωρίς καν την κοινή λογική. Λές και δεν έχει καμιά διαφορά για την συμπεριφορά των παιδιών αν είναι συγκεντρωμένα 20 ή 800! Αλλά και χωρίς ίχνος συναίσθησης και αυτοκριτικής, αφού υπήρξε ο ηθικός αυτουργός της οχλαγωγίας.
Και επειδή αυτή η ψυχρολουσία δεν ήταν αρκετή, τη συμπλήρωσε με την εξής οδηγία: «Και κοιτάτε να έλθουν να κοινωνήσουν όσα έχουν νηστέψει και είναι νηστικά. Και μόνο τα βαφτισμένα. Μην έλθει κανένας Αχμέτ, Μωχάμεντ και δεν ξέρω τι άλλο»!
Επαινετή φυσικά η έγνοια του, άθλιος ο τρόπος εκφοράς της. Αυτά είναι ζητήματα που ρυθμίζονται με συνεννόηση εκ των προτέρων, αρκεί κανείς να σηκώσει το τηλέφωνο του ναού και να μιλήσει με τον διευθυντή εξηγώντας ήρεμα τι πρέπει να προσέξουν οι δάσκαλοι εν όψει του εκκλησιασμού.
Αναρωτιέμαι, γιατί επιμένουμε να είμαστε τόσο τυφλοί; Γιατί επιμένουμε να αυτοκαταστρεφόμαστε; Ήμουν νιός και γέρασα ακούγοντας διαρκώς να συζητείται το πρόβλημα των σχολικών εκκλησιασμών και να προτείνονται υπέροχες ιδέες οι οποίες ουδέποτε υλοποιούνται στην πράξη. Επί δεκαετίες ανατέμνονται σε διάφορες εκκλησιαστικές ευκαιρίες οι πτυχές του προβλήματος (πλήθος εκκλησιαζομένων μαθητών, νυσταλέος ψάλτης, λειτουργός με προχειρότητα ή κακή άρθρωση, βιασύνη ή αντίθετα νωχελικός ρυθμός, προσέλευση πολύ νωρίς ή πολύ αργά κ.ά.), χωρίς να αναλαμβάνονται πρωτοβουλίες επίλυσής του. Γιατί;
Δεν έχουμε καταλάβει ότι από τον σχολικό εκκλησιασμό περνά ολόκληρος ο πληθυσμός; Και μάλιστα σε μια τόσο ευαίσθητη ηλικία όπου οι μνήμες εγγράφονται. Δεν έχουμε συνειδητοποιήσει το προνόμιο που μάς χάρισε ο Θεός (για πόσο ακόμη;) και το σπαταλούμε με τόση αφροσύνη;
Στην Κύπρο έχω επισκεφθή διάφορα λύκεια και διαπίστωσα ότι τα περισσότερα έχουν δικό τους παρεκκλήσιο μέσα στο προαύλιο! Ο εκκλησιασμός γίνεται ανά δύο τμήματα(!) ενώ διατίθενται και σχετικά βιβλιαράκια για να παρακολουθούν οι μαθητές τα λεγόμενα. Δεν είναι Έλληνες εκεί; Τι είναι; Σουηδοί; Πώς κατάφεραν να βρουν λύσεις;
Ας μην είμαστε τόσο απαιτητικοί ζητώντας και εδώ ανέγερση παρεκκλησίων και εκκλησιασμό ανά δύο τμήματα. Αλλά δεν μπορεί να γίνει συζήτηση για σοβαρές συνθήκες συμμετοχής στη Λειτουργία με παραπάνω από δύο τάξεις. (Των δύο τμηματων εκάστη, εννοείται). Επιτέλους, ας το απαιτήσουμε. Με ευγένεια, βέβαια. Με γλυκύτητα. Με επιχειρήματα. Μόνο να μαλώνουμε και να φωνάζουμε ξέρουμε; Τόσο ανίκανοι είμαστε να πείσουμε; Το επιχειρήσαμε;
Κάποτε ένα λύκειο της Αθήνας με κάλεσε να κάνω το κήρυγμα σε εκκλησιασμό (πάλι παραμονή του Λαζάρου, με λειτουργό άλλον). Και φθάνοντας στο ναό βλέπω ένα λύκειο, ένα γυμνάσιο, και δύο δημοτικά! Ναι, ολόκληρα! Και ο μεν ναός ήταν μεγάλος αλλά το χάος φυσικά δεν αποφεύχθηκε, πολλοί μαθητές δε μαζί με καθηγητές σεργιανούσαν στο προαύλιο.
Γιατί το δεχόμαστε αυτό; Μάς βολεύει να μην κάνουμε περισσότερες προηγιασμένες; Υποτιμούμε τη σημασία του σχολικού εκκλησιασμού για τα παιδιά; Αγνοούμε τη δυσαρέσκεια των δασκάλων και καθηγητών, πολλοί των οποίων πρόσκεινται στον Σύριζα και εκπαιδεύθηκαν σε ανάλογα πανεπιστημιακά τμήματα; Χάσαμε από το οπτικό μας πεδίο τη δυνατότητα, αλλά και την κλήση μας, να ενεργήσουμε ιεραποστολικά και προς αυτούς; Όλα μαζί τα παραπάνω;
Γνωρίζω καλά πως υπάρχουν και θαυμάσιοι εκκλησιασμοί σχολείων, χάρη στη φροντίδα άξιων εφημερίων και εκπαιδευτικών. Είχα την ευλογία να συμμετάσχω σε τέτοιους, με καθηγήτριες που βοήθησαν τις μαθήτριες να φτιάξουν το πρόσφορο, με ψάλτες ευλαβείς, με αριθμό συμμετεχόντων λογικό. Έχω ακούσει γλυκό λόγο να απευθύνεται στους εκκλησιαζόμενους μαθητές και έχω μάθει για δωράκι που διανέμεται στο τέλος προς όλους. Αυτά όμως δεν πρέπει να οδηγήσουν σε συμψηφισμούς. Εδώ το ζήτημα είναι τόσο ευαίσθητο ώστε χρειάζεται μηδενική ανοχή! Για όσο καιρό ακόμη και έναςσχολικός εκκλησιασμός γίνεται σε απαράδεκτες συνθήκες, δεν έχουμε δικαίωμα να εφησυχάζουμε!
Από τη στιγμή που τα σημερινά αλειτούργητα παιδιά είναι στην πλειονότητά τους λειτουργικά αναλφάβητα, είναι προφανές πως ο σχολικός εκκλησιασμός είναι αυτός που θα τους μεταδώσει τι εμείς αντιλαμβανόμαστε ως Λειτουργία, που θα τα εκπαιδεύσει στον ορισμό της Θείας Ευχαριστίας, που θα τα πληροφορήσει αν αξίζει τον κόπο αυτό που λέγεται Εκκλησία. Από τον σχολικό εκκλησιασμό θα πάρουν και όσοι βρέθηκαν να είναι εκπαιδευτικοί (είτε νοιώθουν τον ίλιγγο του λειτουργήματος είτε παραμένουν αναίσθητοι σε αυτόν) την πληροφορία αν εννοούμε αυτό που κάνουμε και πιστεύουμε σε αυτό που επαγγελλόμαστε. Μήπως πράγματι δεν μάς αγγίζουν;
Έλεος, πατέρες και αδελφοί! Σεβασμιώτατοι αρχιερείς, συλλειτουργοί πρεσβύτεροι, αδελφοί μας ιεροψάλτες, ας αναλάβουμε δράση εδώ και τώρα. Ας αναβαθμίσουμε το δώρο του Θεού που λέγεται σχολικός εκκλησιασμός! Ας δείξουμε έλεος προς τις αναπτυσσόμενες ψυχές που η πρόνοιά Του έφερε στον δρόμο μας. Αλλιώς ας ομολογήσουμε ξεκάθαρα πως όντως προτιμούμε να μείνουμε με τους ηλικιωμένους μας και τους σιωπηλούς υποτασσόμενους πιστούς και ακόλουθους με τους οποίους βολευόμαστε. Μια κλειστή σέκτα, δηλαδή, που αυτοδοξάζεται και αυτοαναπαράγεται (αν και αυτό μάλλον πρέπει να το αμφισβητήσουμε έτσι που πασχίζουμε να διώξουμε τις νέες ηλικίες).
Ένα πρόγραμμα εκκλησιασμών ανά δύο σχολικές τάξεις απαιτεί (σε ενορίες π.χ. με ένα δημοτικό, ένα γυμνάσιο, ένα λύκειο) έξη εργάσιμες μέρες για να εκτελεσθή, οι οποίες κατανέμονται άνετα στις δύο τελευταίες εβδομάδες πριν κλείσουν τα σχολεία. Αν οι σχολικές μονάδες της ενορίας είναι περισσότερες, θα απαιτηθούν περισσότερες μέρες, ίσως με καθημερινή τέλεση της λειτουργίας. Αλλά οι μεγάλες ενορίες έχουν κατά τεκμήριο και περισσότερους εφημερίους. Αν δεν επαρκούν, ας βοηθήσει η μητρόπολη στέλνοντας αρχιμανδρίτες ιεροκήρυκες ώστε να μην καταπονούνται υπερβολικά οι εφημέριοι. Επίσης μπορεί να κατανεμηθή το πρόγραμμα εκκλησιασμών καθ’ όλη τη διάρκεια της Τεσσαρακοστής. (Τα ίδια ισχύουν και για την προ των Χριστουγέννων περίοδο όπου όλα τα σχολεία μαζεύονται στις 23 Δεκεμβρίου!). Και αφού οι εκκλησιασμοί έχουν πρακτικά περιορισθή σε δύο περιόδους τον χρόνο, δεν βλάπτει να προηγείται μια επίσκεψη ενός εκ των εφημερίων στα σχολεία για να τους προετοιμάσει. Μόνο καλό βγαίνει από αυτή την επαφή.
Έχω επίγνωση ότι αυτό το κείμενο γράφτηκε εν θερμώ. Αλλά αν δεν γραφόταν έτσι ίσως δεν θα έβλεπε ποτέ το φως.
Ήταν απαραίτητο; θα αναρωτηθή κανείς. Πόσα μπορούν να αλλάξουν από ένα κείμενο; Δεν ξέρω. Δεν με ενδιαφέρει πλέον η αποτελεσματικότητα.
Γράφω στη θέση άλλων αδελφών μας που δεν θα γράψουν ποτέ. Για να εκπροσωπήσω τη μικρή μαθήτρια που κοιτά με απορημένα μάτια τον οργίλο ή βιαστικό παπά. Για να εκφράσω τον έφηβο που, εν μέσω των υπαρξιακών ερωτημάτων του, σύρεται σε μια παρωδία εκκλησιασμού η οποία θα μείνει στη μνήμη του σαν μια καρικατούρα των τιμίων και αγίων της Ζωής. Για να δώσω φωνή στον εκπαιδευτικό που τον δίδαξαν πως η πίστη είναι ένας σκοταδισμός και ο εκκλησιασμός ένα αναχρονιστικό υπόλειμμα του δεξιού μετεμφυλιακού κράτους, και που τώρα συναντά ρασοφόρους να τον επιβεβαιώνουν συμπεριφερόμενοι σαν να μην αγαπούν ό,τι κάνουν. Για όσους τέλος πάντων δυσκολεύονται να συμβιβαστούν με την αυταπάτη πως ‘η πρόγευση της Βασιλείας του Θεού’ (καταπώς λένε τα βιβλία) συνίσταται σε σειρά ασυνάρτητων εκφωνήσεων και σε ένα ακατανόητο μουρμούρισμα που κάποιοι το λένε ‘κοινωνικό’, εν μέσω σπρωξιμάτων και αστεϊσμών.
Καλές είναι οι διανομές τροφίμων και τα συσσίτια, αλλά υπάρχει και πνευματική λιμοκτονία. Άσε που τα υλικά συνοδεύονται από τον πειρασμό της φωτογράφησης και της καταμέτρησης: γνωρίζεις πόσα δίνεις και τα παρουσιάζεις ως ειδησεογραφία. Όσα δίνουμε στον σχολικό εκκλησιασμό θα μείνουν για πάντα στην αφάνεια, όμως. Θα ενσωματωθούν στον ψυχισμό μικρών και μεγάλων για να τους συνοδεύσουν στο ταξίδι της ζωής τους. Και μακάριοι όσοι αγαπούν να παραμένει μυστικός ο κόπος του σώματος και της καρδιάς τους υπέρ των αδελφών μας των ελαχίστων.
http://www.amen.gr/article13539
http://www.amen.gr/article13539
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)







