«Τραγική και άστοχη η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας από την Ευρώπη»

Ελλάδα Συνεντεύξεις Η ισλαμοφοβία υποθάλπτει την χριστιανοφοβία και ο φασισμός συναντά τους ακραίους του Ισλάμ διαπιστώνει μιλώντας στο Κόκκινο 93.4 η επίκουρη καθηγήτρια ισλαμικών σπουδών στο ΑΠΘ  Αγγελική Ζιάκα η οποία εκτιμά ως «τραγική την αντιμετώπιση του θέματος από την πολιτική ελίτ της Ευρώπης».   

Ακόμη όπως παρατηρεί για τους μουσουλμάνους δεύτερης και τρίτης γενιάς της Γαλλίας η κατάσταση είναι τόσο τραγική που του Ισλαμικό Χαλιφάτο φαντάζει ως νέα Ουτοπία, την ίδια στιγμή –κι αυτό είναι το παράλογο- που χιλιάδες άλλοι μουσουλμάνοι φεύγουν για να σωθούν».

περισσότερα:http://stokokkino.gr/article/1000000000002529/Aggeliki-Ziaka-ep-Kathig-APTH-islamikon-spoudonrnTragiki-kai-astoxi-i-antimetopisi-tis-tromokratias-apo-tin-Europi

To μεγαθήριο της Σαϊεντολογίας στη Φλόριντα

145 εκατ δολάρια από δωρεές για το χλιδάτο αρχηγείο που στεγάζει τους διάσημους πιστούς 

To μεγαθήριο της Σαϊεντολογίας στη Φλόριντα 145 εκατ δολάρια από δωρεές για το χλιδάτο αρχηγείο που στεγάζει τους διάσημους πιστούς .  Πουθενά δεν είναι τόσο εμφανής η ανάπτυξη της θρησκείας της Σαϊεντολογίας όσο στο πρόσφατα ολοκληρωμένο αρχηγείο Φλαγκ, την πνευματική της έδρα που βρίσκεται στο Κληαργουότερ της Φλόριντα. Είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ότι το σημαντικότερο ησυχαστήριο της θρησκείας της Σαϊεντολογίας συνεχίζει να ανταποκρίνεται στη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση υπηρεσιών από τους διάσημους και ευκατάστατους πιστούς της.   Αυτό που το 1975 ξεκίνησε ως ένα κτίριο, τώρα επεκτείνεται σε ένα συγκρότημα 50 επιμέρους κτιρίων που καταλαμβάνουν έκταση μεγαλύτερη από 185.000 τ.μ. σε μια ακτίνα 14,5 χιλιομέτρων. Aν και το κόστος του είχε υπολογιστεί στα 100 εκατ. δολάρια οι δωρεές για την ανέγερση του έφτασαν τα 145 εκατ. δολάρια.  

 Το Flag Building είναι το μεγαλύτερο συγκρότημα στη Φλόριντα και η επί σειρά ετών κατασκευή του έχει σωρεία σκανδάλων καθώς και μια μεγάλη διαμάχη με τις Αρχές οι οποίες είχαν για καιρό μπλοκάρει την κατασκευή του για πολεοδομικές ατασθαλίες. Κάποιοι από τους μεγάλους χορηγούς είχαν τότε δυσανασχετήσει και απαιτούσαν επιστροφή των χρημάτων τους κατηγορώντας την εκκλησία για κομπίνα και ξέπλυμα χρήματος. Παράλληλα υπήρξε τεράστια μυστικοπάθεια σε όλη τη διάρκεια των εργασιών ενώ οι υπεύθυνοι του κέντρου είχαν αρνηθεί σε όλα τα μεγάλα μέσα οποιαδήποτε πρόσβαση στο εργοτάξιο και το εσωτερικό πριν την ημερομηνία των εγκαινίων. Ελάχιστες φωτογραφίες είχαν διαρρεύσει από τα σχέδια και είχαν προκαλέσει θόρυβο μιας και μαρτυρούσαν πολυτέλεια και χλιδή πέρα από κάθε φαντασία.    

 Στις 17 Νοεμβρίου του 2013, χιλιάδες (εύποροι) πιστοί, ο Τομ Κρουζ, ο Τζον Τραβόλτα και μερικοί ακόμη διάσημοι «φίλοι» καταχειροκρότησαν τον Mr. David Miscavige, πρόεδρο του Κέντρου, ο οποίος έκοψε την κορδέλα και απεκάλυψε τι κατασκευάζει με δωρεές 145.000.000 $ η κεφαλή αυτής που αυτοαποκαλείται η θρησκεία του 20ου αιώνα και που είναι μόλις 60 ετών.       Τα εξίσου εντυπωσιακά με τις φωτογραφίες νούμερα και οι αριθμοί που αφορούν τις λεπτομέρειες κατασκευής και το τι περιλαμβάνει το συγκρότημα: 720 τόνοι τραβερτίνης από την Ιταλία, ένα από τα μεγαλύτερα χειροποίητα μωσαϊκά που έχουν κατασκευαστεί τα τελευταία χρόνια, 1264 πόρτες, παράθυρα με πλαίσια όνυχα, 9 τόνοι μπρούτζου για τα 62 γλυπτά του αίθριου, εκατοντάδες έπιπλα πολυτελείας από διάσημους οίκους και υπερσύγχρονα ηλεκτρονικά συστήματα, τρία εστιατόρια, βιβλιοπωλεία, 300 δωμάτια για ιδιωτικές ακροάσεις και μελέτη βιβλίων, αίθουσες συνεδριάσεων και περισυλλογής, μουσείο αφιερωμένο στη Σαϊεντολογία, παρεκκλήσια, αίθουσα δεξιώσεων, εκπαιδευτήρια αλλά και ένα αρκετά μυστηριώδες κέντρο προπόνησης το οποίο αποτελεί θρύλο για την ιστορία της θρησκείας.  

 Ο πέμπτος όροφος έχει εγκαταστάσεις στις οποίες οι πιστοί μπορούν να κάνουν τη γνωριμία τους με τη μέθοδο Super Power την οποία είχε ανακαλύψει ο ιδρυτής της Ρον Χάμπαρντ. Πρόκειται για αίθουσες που περιλαμβάνουν στίβους με πολυτελή και τελευταίας τεχνολογίας εξοπλισμό και μηχανήματα τα οποία εξυπηρετούν την προπόνηση των πιστών προς την πνευματική ανύψωση. Θάλαμοι χωρίς βαρύτητα, κελιά με ηχομόνωση, κυκλικοί διάδρομοι για τρέξιμο και μερικά ακόμη συστήματα εξυπηρετούν όσα μέλη επιδιώκουν μια ανώτερη πνευματική εμπειρία και μπορούν φυσικά να πληρώσουν για αυτή. 

                                                    Πηγή: www.lifo.gr

Νίκη Η. Παπαγεωργίου, Θρησκεία και Μετανάστευση. Η Κοινότητα των Σιχ στην Ελλάδα, Εκδόσεις Κ. Σφακιανάκη, Θεσσαλονίκη 2013

Από τον πρόλογο του βιβλίου

Η σχέση θρησκείας και μετανάστευσης αποκτάει στην εποχή μας ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον. Από τη μια πλευρά, η ανεξέλεγκτη αύξηση της μεταναστευτικής ροής θέτει σοβαρά ζητήματα αυτοπροσδιορισμού των ίδιων των μεταναστών, οι οποίοι επιδιώκουν να ενταχθούν στην κοινωνία που ζουν χωρίς να «λησμονήσουν» την ιδιαίτερή τους ταυτότητα, της θρησκευτικής συμπεριλαμβανομένης, και από την άλλη θέτει κρίσιμα ζητήματα στις κοινωνίες υποδοχής, όπου η συνύπαρξη πολλών και διαφορετικών πολιτισμικά κοινοτήτων μπορεί να οδηγήσει σε μια εμπλουτιστική συμβίωση αλλά και σε μια απευκταία σύγκρουση. Η διερεύνηση των σχέσεων θρησκείας και μετανάστευσης μπορεί να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με ένα αμφίπλευρο επιστημονικό πρίσμα: Από τη μια πλευρά όσοι ερευνούν ζητήματα μετανάστευσης ενδιαφέρονται όλο και περισσότερο για το ρόλο της θρησκείας, προκειμένου να κατανοήσουν σφαιρικά τη μεταναστευτική διαδικασία. Διαπιστώνεται ότι θρησκεία αποτελεί βασική συνιστώσα της ατομικής και συλλογικής ταυτότητας των μεταναστών, επειδή εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τις παραδοσιακές κοινωνίες από όπου συνήθως αυτοί προέρχονται. Ως εκ τούτου αναδεικνύεται σε αξιοσημείωτο παράγοντα της μεταναστευτικής διαδικασίας και είναι θεμιτό να λαμβάνεται υπόψη για την καλύτερη κατανόηση της θέσης τους στην κοινωνία. Από την άλλη πλευρά, μέσα από τη μεταναστευτική κινητικότητα, το θρησκευτικό φαινόμενο αποκτάει νέα δυναμική που αφορά τόσο τη θρησκεία των μεταναστών όσο και τη θρησκεία της χώρας υποδοχής. Αυτό προκαλεί το ενδιαφέρον της Κοινωνιολογίας της Θρησκείας, η οποία, με αυτόν τον τρόπο, εμπλουτίζει τα πεδία ερευνάς της, επαναπροσδιορίζει τους στόχους της, στρέφεται σε νέες κατευθύνσεις, και επανατροφοδοτείται με νέες υποθέσεις εργασίας.

Ένα τέτοιο εγχείρημα αναλαμβάνει η παρούσα εργασία, η οποία επικεντρώνεται στη μελέτη των Ινδών μεταναστών στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην κυριαρχούσα θρησκευτική τους έκφραση που είναι ο Σιχισμός. Η ιδέα για την έρευνα αυτή προέκυψε από ένα ιδιαίτερο προσωπικό ενδιαφέρον για την Ινδία, τον πολιτισμό της και τους ανθρώπους της. Η πρωτογενής έρευνα πραγματοποιήθηκε στον Πολιτιστικό Σύλλογο Ινδών Ελλάδος που εδρεύει στον Ταύρο Αττικής και «φιλοξενεί» τη γκουρντουάρα Sri Guru Nanak Darbar, το λατρευτικό κέντρο των Σιχ. Θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου σε όλους τους Ινδούς μετανάστες που με δέχτηκαν στην κοινότητά τους, με ενημέρωσαν για τη θρησκευτική τους πίστη, με εισήγαγαν στην παράδοσή τους, μου τόνισαν τη σημασία του θρησκευτικού τους κέντρου για τη ζωή τους στην Ελλάδα και μοιράστηκαν μαζί μου τις μεταναστευτικές τους εμπειρίες. Θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τον κ. Maghar Gandhi, πρόεδρο του Ελληνο-Ινδικού Πολιτιστικού Συνδέσμου, ο οποίος μου έδωσε τις πρώτες και σημαντικές πληροφορίες για την ινδική κοινότητα στην Ελλάδα, τον κ. Victor Jagparves Singh Garm, πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Ινδών Ελλάδος, πάντα πρόθυμο να με ενημερώσει και να με εξυπηρετήσει σε ό,τι ζητούσα, και τον κ. Παναγιώτη Τζιέρη, τον ελληνο-ινδό, ο οποίος με εισήγαγε στην κοινότητα των συμπατριωτών του στον Ταύρο, έτοιμο πάντα να μου εξηγήσει την πίστη και τις πρακτικές των Σιχ και να με πληροφορήσει, ως παλιός μετανάστης, για τη μικρή ιστορία της ινδικής κοινότητας στην Ελλάδα.

Επιπλέον, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους καθηγητές και μέλη του Τομέα Ηθικής και Κοινωνιολογίας, οι οποίοι συμπορεύονται μαζί μου τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα τον καθηγητή κ. Ιωάννη Πέτρου, οι εξαιρετικές επιστημονικές γνώσεις του οποίου με βοηθούν, μέσα από μακρές συζητήσεις, να ξεκαθαρίζω πολλά ερευνητικά ζητήματα. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω την επίκουρο καθηγήτρια, κ. Αγγελική Ζιάκα, μέλος του Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας, η οποία εξέτασε με προσοχή το «θρησκειολογικό» μέρος της μελέτης και επιμελήθηκε τη μεταφορά της σιχικής ορολογίας στην ελληνική γλώσσα, καθώς και τον κ. Πέτρο Παναγιωτόπουλο, διδάκτορα του Τομέα μας, ο οποίος επιμελήθηκε τις διορθώσεις του κειμένου.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ                                             13

1.            θρησκεία και μετανάστευση: Η προβληματική της έρευνας       13

2.            Πεδίο έρευνας  58

3.            Ερευνητικός στόχος        62

4.            Μεθοδολογία έρευνας 63

5.            Δομή εργασίας 69

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ   73

1.1.         Το μεταναστευτικό φαινόμενο στην Ελλάδα      73

1.2.         Η ένταξη των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία         95

1.3.         Η θρησκευτική γεωγραφία της μετανάστευσης                112

1.4.         Τα θρησκευτικά δικαιώματα των μεταναστών                128

1.5.         Ελληνική ορθόδοξη Εκκλησία και μετανάστες   142

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΙΝΔΟΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ         159

2.1.         Η μετανάστευση των Ινδών προς την Ελλάδα    159

2.2.         Θρησκευτική και εθνοτική ταυτότητα   176

2.3.         Το κοινωνικοοικονομικό στάτους            197

2.4.         Το πολιτιστικό προφίλ   208

2.5.         Εθνική και θρησκευτική οργάνωση         218

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ

Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΙΧ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΔΟΜΕΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ                231

3.1.         Πίστη και λατρεία των Σιχ            231

3.2.         Δομή και λειτουργία της γκουρντουάρα              245

3.3.         Διατήρηση της κοινοτικής συνοχής         259

3.4.         Αναπαραγωγή της εθνότητας                                   270

3.5.         Στρατηγικές προσαρμογής στην ελληνική κοινωνία        279

ΕΠΙΛΟΓΟΣ           293

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ                                301

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΙΚΟΝΩΝ                367

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ                                       373

Αθηνά Χρ. Φλώρου:Ο μπεκτασισμός στην Αλβανία

Οι μπεκτασήδες εντάσσονται στο μεγάλο ρεύμα του ισλαμικού μυστικισμού, του σουφισμού, το οποίο άνοιξε τον ορίζοντα της σουννιτικής μουσουλμανικής κοσμοθεωρίας και βάθυνε το θρησκευτικό βίωμα του ισλαμικού κόσμου. Ακολουθώντας τη μουσουλμανική παράδοση του Άλη, ο ιδρυτής του υιοθέτησε και αρκετές αντιλήψεις που βρίσκονται εκτός των κλασικών ισλαμικών διδασκαλιών. Η κοινότητα που δημιουργήθηκε στη συνέχεια γνώρισε μεγάλη άνθηση σε διάφορες περιοχές της οθωμανικής αυτοκρατορίας και επηρέασε ιδιαίτερα μεγάλο ποσοστό των Αλβανών. Στους κόλπους του μεγάλωσαν γνωστές φυσιογνωμίες, όπως ο Αλή Πασάς και οι αδελφοί Φράσερι. Οι μπεκτασήδες διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στους αγώνες για την ανεξαρτησία και την πρόοδο της Αλβανίας και διακρίθηκαν για το φιλελεύθερο πνεύμα τους και τη διάθεση ανεξιθρησκείας.
Μετά την απαγόρευση της λειτουργίας των "ταρίκα" (των σουφικών αδελφοτήτων) στην Τουρκία (1925), που επέβαλε το κεμαλικό καθεστώς, το διοικητικό κέντρο των μπεκτασήδων μεταφέρθηκε στα Τίρανα. Οι μπεκτασήδες αποτελούν μιαν από τις τέσσερις μεγάλες παραδοσιακές θρησκευτικές κοινότητες της Αλβανίας. Στον μακροχρόνιο θρησκευτικό διωγμό που επέβαλε στην Αλβανία το καθεστώς του Χότζα, και οι μπεκτασήδες -όπως όλες οι θρησκευτικές κοινότητες της χώρας- καταδιώχθηκαν και διαλύθηκαν. Μετά την επάνοδο της θρησκευτικής ελευθερίας και με κινητοποίηση των δικών τους κυρίως δυνάμεων ανασυγκροτήθηκαν σύντομα και προσφέρουν πολύτιμη συμβολή. Με την ανεκτικότητα, την ηπιότητα και την ευρύτητα του ορίζοντά τους συμβάλλουν αποφασιστικά στην ανάπτυξη κλίματος ειρηνικής συνύπαρξης και συνεργασίας των θρησκευτικών κοινοτήτων.
Η Αθηνά Χρ. Φλώρου, που άρχισε την εργασία της στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού προγράμματος του τομέα θρησκειολογίας και κοινωνιολογίας της θεολογικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, αξιοποίησε με μεγάλη επιμέλεια την υπάρχουσα βιβλιογραφία, αναζήτησε προσεκτικά το διαθέσιμο υλικό που προσφέρει η σύγχρονη κοινότητα των μπεκτασήδων της Αλβανίας και τα επεξεργάστηκε κριτικά και νηφάλια. Αυτή η εργασία της προσφέρει στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό υπεύθυνη ενημέρωση για μια βασική πτυχή θρησκευτικότητας, η οποία επηρεάζει σημαντικά τον αλβανικό πληθυσμό και αξιόλογες κοινότητες σε άλλες χώρες, και γενικά συμβάλλει στην καλύτερη γνωριμία μιας πλευράς της κίνησης του σουφισμού. Αυτό το μυστικιστικό ρεύμα, που αναπτύχθηκε στους κόλπους του ισλάμ -όπως έχουμε υπογραμμίσει ήδη προ ετών-, εξήρε την εσωτερική καθαρότητα αντί της άψογης εξωτερικής συμπεριφοράς, την ηθική ελευθερία αντί της τυπικής υποταγής, την προσωπική ζωή αντί του κοινωνικού κομφορμισμού, και άσκησε μεγάλη επίδραση στη θρησκευτική ζωή, στην ποίηση και στην πολιτική.

ΔΗΜΑΡ: ζητά με επερώτηση την κατάργηση της Σαρίας στη Θράκη

Ο ρόλος του μουφτή αντιβαίνει σε άρθρα του Συντάγματος

Ερώτημα προς τους υπουργούς Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπινών Δικαιωμάτων και Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη κατέθεσαν οι βουλευτές της ΔΗΜΑΡ,Μαρία Γιαννακάκη και Γιάννης Πανούσης, ζητώντας την κατάργηση της Σαρίας, του ισλαμικού ιερού νόμου, που εφαρμόζεται στην Θράκη από την εκεί μουσουλμανική μειονότητα.

Η Σαρία ισχύει στη Δυτική Θράκη μόνο για το οικογενειακό δίκαιο και μόνο αν οι ενδιαφερόμενοι προσφύγουν στον μουφτή. Αν, αντίθετα, προσφύγουν σε πολιτικά δικαστήρια υπερισχύει φυσικά το ελληνικό δίκαιο.

Οι βουλευτές επισημαίνουν ότι «η Σαρία αποτελεί πάγια πρακτική στην κοινωνική λειτουργία της μουσουλμανικής κοινότητας της Δυτικής Θράκης, με αποτέλεσμα ο ρόλος του μουφτή να υπερβαίνει τα θρησκευτικά του καθήκοντα, αφού δύναται να αποφασίζει και για θέματα κληρονομικού και οικογενειακού δικαίου, προσδίδοντας κατά αυτόν τον τρόπο δικαστικές αρμοδιότητες στο πρόσωπο αυτού, ενώ δεν έχει καθόλου νομικές γνώσεις».

Υπογραμμίζουν δε αυτό παρουσιάζει δύο προβληματικές πτυχές.

«Αφενός», σημειώνουν, «η δικαστική εξουσία ασκείται μέσω ενός θρησκευτικού θεσμού και αφετέρου το περιεχόμενο αυτής της πρακτικής, το οποίο προβάλλει σαν πρότυπο την ανισότητα των φύλων, αντιβαίνουν στις διατάξεις του Συντάγματος και στις βασικές αρχές μιας ευνομούμενης, δημοκρατικής Πολιτείας.

» Συγκεκριμένα, η Σαρία αντιβαίνει στο άρθρο 12 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όπως και στο άρθρο 116, παρ. 2 του ελληνικού Συντάγματος, κατά το οποίο το κράτος μεριμνά για την άρση των ανισοτήτων, ειδικότερα σε βάρος των γυναικών, καθώς και στο διεθνές συμβατικό κείμενο Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, όπως και αναφέρεται στις Καταληκτικές Παρατηρήσεις της Επιτροπής του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού. 

» Ενδεικτικά, στις Παρατηρήσεις της Επιτροπής εκφράζεται η ανησυχία ιδίως για τις πρακτικές των πρώιμων γάμων, καθώς και για τις διακρίσεις εις βάρος κοριτσιών σε θέματα κληρονομιάς, ενώ προτείνεται η εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με τις διατάξεις της Σύμβασης και η εξασφάλιση της προτεραιότητας της πρώτης έναντι εθιμικών πρακτικών.»

Οι βουλευτές της ΔΗΜΑΡ προσθέτουν ότι «δεν δύναται να υπάρχουν δύο διαφορετικά συστήματα δικαίου μέσα σε μία χώρα, τα οποία δημιουργούν διακρίσεις ανάμεσα στους πολίτες, όπως και δεν μπορεί να γίνει επιτρεπτό η Πολιτεία να δείχνει ανοχή στην μειονεκτική και άνιση αντιμετώπιση πολιτών, ενώπιον του Νόμου».

Για το λόγο αυτό ερωτούν τους υπουργούς αν προτίθενται να προβούν στην ουσιαστική κατάργηση της Σαρίας και τι προτίθενται να κάνουν αναφορικά με την προστασία των Ελλήνων μουσουλμάνων της Θράκης που προσβάλλονται από αυτήν την εθιμική πρακτική.

http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=476795

Κι όμως, το Κοράνι δεν απαγορεύει την απεικόνιση του Μωάμεθ

Πώς προέκυψε η πεποίθηση για την «αμαρτία»

Μπορεί να ακουστεί παράδοξο από όσους δεν γνωρίζουν σε βάθος τα δογματικά ζητήματα της μουσουλμανικής πίστης, όμως πουθενά στο Κοράνι δεν απαγορεύεται ρητά η απεικόνιση του Μωάμεθ. Μάλιστα παλαιότερα, τουλάχιστον από τον 13ο μ.Χ. αιώνα, υπήρχαν αρκετά θρησκευτικά χειρόγραφα με ζωγραφιές του προφήτη, ώστε να είναι πιο εύληπτη η μετάδοση της θρησκείας του Αλλάχ.

«Στην πραγματικότητα το Κοράνι αναφέρει απλώς ότι οι τρεις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες, που είναι το ισλάμ, ο ιουδαϊσμός και ο χριστιανισμός, έχουν ως κοινό γνώρισμα την αποδοχή του ενός και μοναδικού Θεού και την απαγόρευση της απεικόνισής του» τονίζει μιλώντας στον γαλλικό Τύπο ο Αλγερινός ισλαμολόγος και φιλόσοφος Μαλέκ Τσεμπέλ, συγγραφέας του βιβλίου «Μανιφέστο για ένα Ισλάμ των Φώτων» («Manifeste pour un islam des Lumières»).

Τότε όμως, πώς προέκυψε η πεποίθηση ότι η απεικόνιση του προφήτη απαγορεύεται δια ροπάλου ; Η απάντηση είναι ότι προέκυψε από τα «χαντίθ», δηλαδή τις γραπτές συλλογές «με τον λόγο και τις πράξεις του προφήτη ή την έγκρισή του για ό,τι ειπώθηκε ή τελέστηκε ενώπιόν του». Γενεές ιεροσπουδαστών συγκρότησαν τουλάχιστον έξι μεγάλες τέτοιες γραπτές συλλογές οι οποίες έρχονται αμέσως δεύτερες σε σημασία για την μουσουλμανική πίστη μετά από το ίδιο το Κοράνι.

«Οι άγγελοι δεν θα μπουν σε σπίτι που έχει σκύλο, ούτε σε σπίτι που έχει εικόνες» παραδίδεται σε ένα χαντίθ του 9ου μ.Χ. αιώνα. Αν και οι «εικόνες» είναι όρος γενικός, πολλοί ερμηνευτές των χαντίθ ισχυρίστηκαν ότι υπονοείται η απεικόνιση του προφήτη «για να αποφευχθεί ο κίνδυνος της ειδωλολατρείας, ενός από τα χειρότερα αμαρτήματα στο ισλάμ όσο και στον ιουδαϊσμό και τον χριστιανισμό», λέει ο Τσεμπέλ. Και τονίζει: «Παρόλο που το ισλάμ είναι μια αφηρημένη θρησκεία, έπρεπε να επινοήσει ένα σύστημα για να παρουσιάζει τον προφήτη. Γιαυτό επέλεξε την καλλιγραφία, φαινόμενο που αναπτύχθηκε στα τεμένη. Ετσι τόσο ο Αλάχ, ο Θεός του Αβραάμ, όσο και ο προφήτης Μωάμεθ βρήκαν την απεικόνισή τους σε ένα σύστημα γραφής. Είναι το αντίστοιχο των εικόνων του Ιησού στις χριστιανικές εκκλησίες».

Πολλά χαντίθ αναφέρουν ότι «την Ημέρα της Τελικής Κρίσεως όσοι έχουν στη ζωή τους ζωγραφίσει ανθρώπους ή ζώα θα εξαναγκαστούν να τους εμφυσήσουν ζωή». Ο προφήτης ήταν, φυσικά, άνθρωπος και στη βάση τέτοιων κειμένων αναπτύχθηκε ανά τους αιώνες η αντίληψη ότι συνιστά αμαρτία η απεικόνιση της μορφής του.

Είναι όμως και ζήτημα ενίσχυσης της «διαφορετικής» θρησκευτικής ταυτότητας του ισλάμ. Πολλοί ειδικοί εκτιμούν ότι η απαγόρευση επιβλήθηκε στον μουσουλμανικό κόσμο ως αντίβαρο στις εικαστικές τέχνες, θρησκευτικές και κοσμικές, που αναπτύχθηκαν πολύ στις χριστιανικές κοινωνίες της Δύσης.

http://www.tovima.gr/world/article/?aid=475669

Χρήστος Νάσιος:ΖΕΝ ΚΑΙ ΜΑΪΣΤΕΡ ΕΚΑΡΤ

Θρησκειολογικά παράλληλα στό μυστικισμό

τῆς Ἀνατολῆς καί τῆς Δύσης

 

 

«Ἄν συναντήσετε ἕνα Βούδα, σκοτῶστε τον, ἄν συναντήσετε ἕναν πατριάρχη σκοτῶστε τον, ἄν συναντήσετε ἕναν ἅγιο σκοτῶστε τον καί θά πετύχετε τήν ἀπελευθέρωση»                                                                                               Λίν-τσί

«Τό ἀνώτερο καί τό καλύτερο πού μπορεῖ νά κάνει ὁ ἄνθρωπος    εἶναι νά ἐγκαταλείψει τό Θεό γιά χάρη τοῦ Θεοῦ»                                                                                         Μάιστερ Ἔκαρτ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Κεφάλαιο Πρῶτο

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΟΥΔΙΣΜΟΥ

Ι. Ὁ Βούδας καί ἡ διδασκαλία του

ΙΙ. Ὁ πρώιμος Βουδισμός

IIΙ. Ὁ Βουδισμός στήν Κίνα

Κεφάλαιο Δεύτερο

ΤΟ ΖΕΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΑ

Ι. Ἡ γέννηση τοῦ Ζέν

II. Τό Σχίσμα: Ἡ Βόρεια και ἡ Νότια Σχολή

IΙΙ. Ὁ Λίν-τσί (Lin-chi ) καί ἡ σχολή Ρινζάι

ΙV. Ἡ Σχολή Τσ’άο-τούνγκ (Σότο) καί ἡ διαμάχη γιά τό φωτισμό

V. Ἡ μέθοδος τῶν κοάν

Κεφάλαιο Τρίτο

ΤΟ ΖΕΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ

Ι. Οἱ πρῶτες ἀπόπειρες μετάδοσης τοῦ Ζέν

II. Ὁ Ντόγκεν καί ἡ σχολή Σότο

IΙΙ.  Ἡ ἄνθιση τοῦ Ζέν στήν Ἰαπωνία

IV. Ὁ Χακουίν καί ἡ ἐπίδρασή του

V. Ἡ συνάντηση μέ τή Δύση καί τή σκέψη τοῦ Ἔκαρτ

Κεφάλαιο Τέταρτο

Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΜΑΪΣΤΕΡ ΕΚΑΡΤ

Ι. Ἡ ζωή καί ἡ δίκη τοῦ Ἔκαρτ

ΙΙ. Τά ἔργα τοῦ Ἔκαρτ

Κεφάλαιο Πέμπτο

Ο ΘΕΟΣ ΣΤΟΝ ΕΚΑΡΤ

Ι. Ὁ Θεός ὡς Νόηση καί ὡς Εἶναι

ΙΙ. Θεός καί Θεότητα

ΙΙΙ. Ὁ Θεός ὡς Ἕνα καί ὡς Μηδέν

Κεφάλαιο Ἕκτο

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΤΟΝ ΕΚΑΡΤ

Ι. Ἡ θεωρία τῆς Ἀναλογίας

ΙΙ. Ἡ θεωρία τῶν Ἰδεῶν

ΙΙΙ. Ὁ ἄνθρωπος ὡς εἰκόνα Θεοῦ

IV. Ἡ ψυχή στόν Ἔκαρτ

Κεφάλαιο Ἕβδομο

Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ

ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΟΝ ΕΚΑΡΤ

Ι.  Ἡ πνευματική ζωή

ΙΙ.  Ἡ ἐσωτερική ἀπόσπαση

ΙΙΙ. Ἡ γέννηση τοῦ Θεοῦ στήν ἀνθρώπινη ψυχή

IV. Ἡ διάτρηση τοῦ Θεοῦ ἀπό τήν ψυχή

V. «Νά ζεῖς χωρίς γιατί» - οἱ συνέπειες τῆς ἕνωσης μέ τό Θεό

Μία ἀποτίμηση τῆς διδασκαλίας τοῦ Ἔκαρτ

Κεφάλαιο Ὄγδοο

Η ΣΧΟΛΗ ΤΟΥ ΚΥΟΤΟ ΚΑΙ Ο ΕΚΑΡΤ

I.  Nishida Kitarō (1870-1945)

II. Tanabe Hajime (1885-1962)

III. Nishitani Keiji (1900-1990)

IV. Suzuki Daisetz Teitaro (1870-1966)

V. Ueda Shizuteru (1926- )

Κεφάλαιο Ἔνατο

ΣΥΓΚΛΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙΣ

ΣΤΟ ΜΥΣΤΙΚΙΣΜΟ ΤΟΥ ΕΚΑΡΤ ΚΑΙ  ΣΤΟ ΖΕΝ

Ι.  Ὁ μυστικός χαρακτήρας τῆς ἐμπειρίας στόν Ἔκαρτ καί στό Ζέν

ΙΙ. Ὁ λόγος καί ἡ μυστική ἐμπειρία

ΙΙΙ. Ἡ  δομή  τῆς  μυστικῆς  ἐμπειρίας

α) Ἡ πνευματική ὁδός ὡς μή ὁδός

β) Abgeschiedenheit καί śūnyatā

IV.  Ἡ  ἐμπειρία τοῦ Ἀπολύτου

α)  Ἡ φύση τοῦ σατόρι

β) Ἡ ἐμπειρία τοῦ μηδενός καί ἡ ἐμπειρία τοῦ θείου

γ) Ἡ Ἀγάπη καί ἡ «Μεγάλη Συμπόνια»

V. Οἱ πρακτικές συνέπειες τῆς μυστικῆς ἐμπειρίας

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Β Ι Β Λ Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α

Μία ἀποτίμηση τῆς διδασκαλίας τοῦ Ἔκαρτ

Μέσα ἀπό τό σύνολο τοῦ ἔργου του καί ἰδιαίτερα μέσα ἀπό τά γερμανικά κηρύγματά του, γίνεται ἀντιληπτή ἡ ἀγωνιώδης προσπάθειά του νά εὕρει καί νά ἐκφράσει μέ χριστιανικούς ὅρους τήν ὁδό ἡ ὁποῖα φέρει τόν ἄνθρωπο στό Θεό, ἀλλά καί νά ἐκφράσει τό ἄρρητο βίωμα τῆς μεταξύ τους ἕνωσης, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καί τόν τελικό σκοπό τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης.

Ὄντας βαθύς γνώστης τῆς θεολογίας καί τῆς φιλοσοφίας τῆς ἐποχῆς του, χρησιμοποιεῖ καί τίς δύο, ἀλλά ὁ νεοπλατωνισμός, ἤδη παρών στήν πνευματικότητα τῶν δομινικανῶν τῆς ἐποχῆς, εἶναι αὐτός ὁ ὁποῖος θά τόν ἐπηρεάσει ἀποφασιστικά στόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο θά συλλάβει καί θά ἐκφράσει τή σχέση μεταξύ Θεοῦ, κόσμου καί ἀνθρώπου. Ἀκολουθώντας τή δυτική θεολογική παράδοση, δέν ἀρκεῖται στόν προσωπικό, τριαδικό Θεό, ἀλλά ἐπιθυμεῖ νά ἀχθεῖ στήν ἄρρητη καί ἀκατάληπτη θεία οὐσία, στήν ἀκίνητη καί ἐν πλήρῃ ἠρεμίᾳ εὑρισκομένη Θεότητα, τήν ὁποία ὀνομάζει βάθος καί τήν ταυτίζει μέ τή νόηση τοῦ Θεοῦ ἢ μέ τό ἀπόλυτο καί καθαρό Εἶναι. Αὐτή περιέχει μέσα της αἰώνια καί ἄχρονα τίς ἰδέες, τίς εἰκόνες ὅλων τῶν πραγμάτων, πρίν αὐτά ἀκόμη δημιουργηθοῦν. Ἀπό αὐτή τήν ἀρχέγονη ἑνότητα τῶν πάντων θά ἐξέλθουν ὅλα μέ μία  σειρά πού θυμίζει τίς νεοπλατωνικές ἀπορροές. Ὁ Πατήρ γεννᾶ τόν Υἱό καί μέσα ἀπό αὐτή τήν κίνηση ἀποκτᾶ ὁ Θεός τήν αὐτοσυνείδησία του ὡς Θεός, ἐνῶ ἡ ἀπορροή τῶν ὄντων ἀπό τή Θεότητα ταυτίζεται μέ τή δημιουργία καί ἀποτελεῖ τήν ἀφετηρία τῆς ἑτερότητας.

Ὁ ἄνθρωπος, ὡς ἰδέα, προϋπῆρχε αἰώνια στή θεία νόηση, στό βάθος τῆς θείας οὐσίας, ἐκεῖ ὅπου ἦταν καί ὁ ἴδιος Θεός ἐν Θεῷ, ἡ καλύτερα μέ τούς ὅρους τοῦ Ἔκαρτ, δέν ἦταν οὔτε Θεός οὔτε ἄνθρωπος, ἀλλά αὐτό πού ἦταν στήν ἄχρονη καί  ἀδιαφοροποίητη ἑνότητα τῆς Θεότητας. Μέ τήν ἐν χρόνῳ δημιουργία του λαμβάνει τό δημιουργημένο Εἶναι του καί ἐξέρχεται στόν κόσμο τῆς πολλαπλότητας καί τῆς ἑτερότητας καί συνακόλουθα βιώνει τήν ἀπώλεια τῆς ἑνότητας μέ τό Θεό.  Ὅμως ὁ ἄνθρωπος ἐκτός ἀπό τό δημιουργημένο Εἶναι προικίσθηκε καί μέ ἕνα ἀδημιούργητο, θεῖο Εἶναι, τό ὁποῖο φέρει μέσα του καί γιά νά τό περιγράψει χρησιμοποιεῖ ὅρους, ὅπως βάθος, σπινθήρας, φρούριο, κάτι, συχνά τό ταυτίζει μέ μία ἀνώτερη μορφή νόησης καί αὐτό τό βάθος εἶναι γιά τόν Ἔκαρτ τό ἴδιο μέ τό βάθος τοῦ Θεοῦ. Ἡ συγκεκριμένη διδασκαλία του εἶναι ἡ πιό δυσνόητη καθώς παραπέμπει εὐθέως στόν πανθεϊσμό. Οἱ ἐπικριτές του ἀδυνατοῦσαν νά κατανοήσουν ἕνα κρίσιμο σημεῖο τῆς διδασκαλίας του, ὅτι αὐτό τό θεῖο καί ἀδημιούργητο κάτι τῆς ψυχῆς δέν τῆς ἔχει δοθεῖ ὡς δικό της, δέν ἀποτελεῖ συστατικό στοιχεῖο της, οὔτε ἕνα ἀπό τά μέρη της, ἀλλά εἶναι γιά τόν Ἔκαρτ ἀνάλογον τοῦ καθαροῦ θείου Εἶναι ἢ ἀλλιῶς τῆς νόησης.  Γιά νά τό καταστήσει κατανοητό στούς ἀκροατές του χρησιμοποιεῖ μεταφορικές εἰκόνες, ὅπως αὐτή τοῦ ἥλιου πού στέλνει τίς ἀκτίνες του στόν καθρέπτη καί ἐπιστρέφουν πάλι σέ αὐτόν χωρίς ὁ ἥλιος καί ὁ καθρέπτης νά ταυτίζονται ἢ τό παράδειγμα τῆς σφραγίδας πού ἀποτυπώνει τήν εἰκόνα της στό κερί, χωρίς καί πάλι νά ταυτίζονται σφραγίδα καί κερί. Μέ τόν ἴδιο τρόπο καί ἡ ψυχή φέρει μέσα της τό ἀποτύπωμα τῆς θείας εἰκόνας τήν ὁποία πρέπει νά ἐννοήσουμε περισσότερο ὡς μία σχέση, ἕνα σύνδεσμο ψυχῆς καί Θεοῦ, πού ὅταν ἐνεργοποιηθεῖ ἀπό τόν ἄνθρωπο τοῦ δίδει τή δυνατότητα ἐπανασύνδεσης καί ἐπιστροφῆς στό Θεό.

Ὁ Ἔκαρτ, ἐκτός ἀπό τή βαθιά γνώση τῆς θεολογίας καί τῆς φιλοσοφίας, ἦταν ἐξοικειωμένος ἐπίσης μέ τίς μυστικές παραδόσεις τῆς ἐποχῆς του καί τίς ἔντονες μυστικές ἀναζητήσεις, οἱ ὁποῖες ἦταν ἰδιαίτερα διαδεδομένες κατά τόν ὕστερο Μεσαίωνα. Ἡ ἐσωτερική ἀνάγκη τῶν πιστῶν νά βιώσουν τή μυστική ἕνωση μέ τό Θεό ὁδηγοῦσε στήν ἐπιδίωξη ὁραμάτων, ἐκστάσεων ἢ στή διαμόρφωση σταδίων ἀνάβασης τῆς ψυχῆς πρός τό Θεό. Ὅμως ὁ Ἔκαρτ προβάλλει ἕναν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης καί βίωσης τοῦ θείου. Ὁ πιστός καλεῖται ὄχι νά ἐγκαταλείψει τόν κόσμο καί τίς ἀσχολίες του, ἀλλά σέ μία ἐσωτερική ἀπόσπαση, παροτρύνεται νά ἀποδεσμευθεῖ ἀπό τά δημιουργήματα καί νά ἐγκαταλείψει κάθε εἰκόνα καί παράσταση περί Θεοῦ. Κατά παράδοξο τρόπο ὁ ἄνθρωπος πρέπει νά ἐγκαταλείψει τό Θεό γιά νά εὕρει πραγματικά τό Θεό, πρέπει νά μεταβληθεῖ μέσα του σέ ἀπόλυτη κενότητα γιά νά ἐνεργήσει ἐκεῖ ὁ Θεός. Ἡ ἀπόσπαση (Abgeschiedenheit) ἀποτελεῖ τήν ἀπαραίτητη προϋπόθεση γιά νά συγκεντρωθεῖ ὁ πιστός στό ἐσωτερικό του καί ἐκεῖ, στό ἀπόλυτο κενό, νά ἀνακαλύψει τό βάθος του καί νά συνειδητοποιήσει τήν ταύτισή του μέ τό θεῖο βάθος[1] .

Ὅταν ὁ πιστός συνειδητοποιήσει βιωματικά τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ μέσα του, τότε καθίσταται δυνατή καί ἡ μυστική ἕνωση μαζί του, ἡ ὁποία κατά τόν Ἔκαρτ λαμβάνει τό χαρακτήρα τῆς γέννησης τοῦ Θεοῦ στήν ἀνθρώπινη ψυχή. Ὁ Υἱός, ὁ ὁποῖος αἰωνίως προϋπῆρχε στό Θεό Πατέρα, γεννᾶται ἐν χρόνῳ καί γίνεται ἄνθρωπος γιά νά δοθεῖ ἡ δυνατότητα στόν ἄνθρωπο νά γίνει «Θεός». Κατά τόν Ἔκαρτ, αὐτό δέν συνέβη ἅπαξ μέ τήν ἱστορική γέννηση τοῦ Υἱοῦ, ἀλλά συντελεῖται μέ τή διαρκῆ γέννησή του στό ἐσωτερικό τῆς ἀποσπασμένης ψυχῆς τοῦ πιστοῦ. Τότε ὁ πιστός ἑνώνεται μέ τό Θεό καί γίνεται πραγματικά υἱός Θεοῦ καί μέτοχος τῆς ἐνδοτριαδικῆς ζωῆς, καθώς ἐπαναγεννᾶ τόν Υἱό πίσω στό Θεό, ὅπως οἱ ἀκτίνες τοῦ ἡλίου ἐπιστρέφουν σέ αὐτόν μετά τήν ἀντανάκλασή τους στήν ψυχή - καθρέπτη.

Ὅμως ἡ μυστική ἕνωση, κατά τόν Ἔκαρτ, λαμβάνει ἀκόμη πιό τολμηρό χαρακτήρα ὡς διάτρηση (Durchbruch), ἂν καί ἀναφέρεται πολύ λιγότερες φορές στά κηρύγματά του σέ αὐτήν, σέ σύγκριση μέ τή γέννηση. Ἡ διάτρηση ἀποτελεῖ τήν ἀντίστροφη πορεία ἀπό αὐτήν τῆς ἀπορροῆς ἢ τῆς ἐξόδου τῆς ψυχῆς ἀπό τήν ἀρχέγονη, ἀδιαφοροποίητη ἑνότητα τῶν πάντων. Τό θεῖο καί ἀδημιούργητο βάθος τῆς ψυχῆς ἐπιστρέφει καί δέν ἀρκεῖται στόν προσωπικό τριαδικό Θεό, ἀλλά τόν διαπερνᾶ γιά νά εἰσχωρήσει στό βάθος τῆς ἀκίνητης Θεότητας. Τότε ὁ ἄνθρωπος ἑνώνεται μέ τή Θεότητα καί ἐπανέρχεται στήν προαιώνια κατάστασή του, ὅταν ὑπῆρχε ὡς ἰδέα στό ἐσωτερικό της.

Ἡ γέννηση τοῦ Θεοῦ στήν ψυχή καί ἡ διάτρηση τοῦ Θεοῦ ἀπό τήν ψυχή δέν εἶναι γιά τόν Ἔκαρτ δύο διαφορετικές ἐμπειρίες ἢ πραγματικότητες, ἀλλά ἀποτελοῦν περισσότερο δύο ἀλληλοσυμπληρούμενες καί ἀλληλοεξαρτώμενες ὄψεις τῆς ἴδιας πραγματικότητας, τῆς βίωσης τῆς ἑνότητας τοῦ ἀνθρώπου μέ τό Θεό[2].  Αὐτό τό βίωμα ἑνότητας ἐπιφέρει μία μόνιμη, ὁλοκληρωτική καί ριζική μεταστροφή τῆς ὕπαρξης τοῦ πιστοῦ. Ὁ ἄνθρωπος ἀπελευθερώνεται ἀπό τά δεσμά τῶν δημιουργημάτων ἀλλά καί ἀπό κάθε λανθασμένη σύλληψη τῆς πραγματικότητας[3]. Ἡ μόνη πραγματικότητα τήν ὁποία βλέπει, ἀντιλαμβάνεται καί βιώνει, εἶναι αὐτή τῆς πανταχοῦ παρουσίας τοῦ Θεοῦ. Ὅπως πολύ χαρακτηριστικά λέγει ὁ Ἔκαρτ, ὁ ἄνθρωπος βλέπει σέ ὅλα τά πράγματα τή γέννηση τοῦ Θεοῦ καί τόν ἴδιο τό Θεό, γιατί ὅταν κοιτάζει τό Θεό εἶναι σά νά κοιτάζει ἐπί μακρόν τόν ἥλιο, καί ἀφοῦ στρέψει ἀλλοῦ τό βλέμμα του, βλέπει παντοῦ μόνο τόν ἥλιο[4]. Τότε κάθε πράξη του ἐπιτελεῖται «χωρίς γιατί», ἐπειδή δέν ὑπακούει σέ κανένα ἐξωτερικό αἴτιο, ἀλλά πηγάζει ἀπό αὐτή τήν ἐσωτερική βίωση τῆς ἑνότητας μέ τό Θεό.

Ἐάν πρόκειται νά ἀξιολογήσουμε ἐπιγραμματικά τό μυστικισμό τοῦ Μάιστερ Ἔκαρτ, πρέπει νά ἐπισημάνουμε πώς αὐτός ἔχει ἕναν τελείως ἰδιαίτερο καί πρωτότυπο χαρακτήρα καί εὑρίσκεται στά ὅρια τῆς χριστιανικῆς παράδοσης. Ἡ σύλληψη τῆς θέωσης ὡς γέννησης τοῦ Θεοῦ στήν ψυχή μπορεῖ νά κατανοηθεῖ μέ χριστιανικούς ὅρους, ἀλλά στήν περίπτωση τῆς διάτρησης μέ σκοπό νά ἑνωθεῖ ὁ πιστός μέ τή θεία οὐσία γίνεται πρόδηλο ὅτι ὁ Ἔκαρτ ὑπερβαίνει τά ὅρια τῆς χριστιανικῆς διδασκαλίας. Σέ ἀντίθεση μέ τήν ὀρθόδοξη Παράδοση, ἡ ὁποία διαφύλαξε καί τόνισε τήν ἀξία τῶν προσώπων τῆς Ἁγ. Τριάδας, στή δυτική παράδοση ἡ ἰσχυρή νεοπλατωνική ἐπίδραση ὁδήγησε στό νά κατανοηθεῖ ὁ Θεός πρωταρχικά ὡς οὐσία καί τά πρόσωπα ὡς ἀπορροές[5]. 

Πρέπει νά ἐπισημάνουμε ὅτι ὁ Ἔκαρτ  υἱοθετεῖ ἐλεύθερα θύραθεν φιλοσοφικές ἰδέες, ἐπειδή πιστεύει ὅτι δέν ἔρχονται σέ σύγκρουση μέ τήν ἀποκεκαλυμμένη ἀλήθεια[6] καί στήν περίπτωση του οἱ νεοπλατωνικές ἐπιρροές δέν περιορίζονται στά ἐκφραστικά μέσα, ἀλλά διαμορφώνουν ἀποφασιστικά τόν τρόπο κατανόησης τοῦ θείου, καθώς ὁ τριαδικός, προσωπικός Θεός ὑποχωρεῖ χάριν τῆς Θεότητας, τῆς ἀπρόσωπης καί ἀνέκφραστης θείας οὐσίας. Αὐτός εἶναι καί ὁ βασικός λόγος γιά τόν ὁποῖο ὁ μυστικισμός του ἔγινε τόσο ἑλκυστικός στή σύγχρονη ἐποχή ὥστε νά συγκριθεῖ μέ τίς θρησκεῖες τῆς Ἀνατολῆς καί ἰδιαίτερα μέ τό Ζέν Βουδισμό, ὅπου ἀπουσιάζει κάθε ἀναφορά σέ προσωπικό Θεό.

---

[1] «His mysticism could be characterized as a mysticism of awareness, as long as we realize that for Eckhart, as for many apophatic mystics, the God who becomes paradoxically present is the “non-God, non-spirit, non-person, non-image” (Pr. 83) found in silence and darkness», B. McGinn, ὅ.π., σ. 132.

[2] Ὁ R. Schürmann, ὅ.π., σ. 162, ἐπισημαίνει ὅτι «ἡ γέννηση τοῦ Υἱοῦ καί ἡ διάτρηση εἶναι τά δύο βήματα τῆς ἴδιας πορείας, τοῦ ἴδιου γεγονότος, τῆς ἐπιστροφῆς. Ἡ γέννηση τοῦ Υἱοῦ καί ἡ διάτρηση πέρα ἀπό τόν Θεό, οὔτε ἀντιπαρατίθενται οὔτε προστίθενται τό ἕνα πάνω στό ἄλλο».  Πρβλ. ἐπίσης  B. McGinn, ὅ.π., σ. 142-143, Hee-Sung Keel, Meister Eckhart. An Asian Perspective, Louvain 2007, σ. 45.

[3] Πρβλ.  D. Mieth, Meister Eckhart. Mystik und Lebenskunst, Düsseldorf 2004, σ. 88.

[4] DW IV, 488,134-489,138.

[5] Μέ χαρακτηριστικό τρόπο τό ἐπισημαίνει ὁ Lossky, Ἡ μυστική Θεολογία τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας, μετάφρ. Στ. Πλευράκη, Θεσσαλονίκη 1991⁵, σ. 71, «Πράγματι, εἰς τᾶς θεωρητικᾶς προϋποθέσεις τῆς Δύσεως, πᾶσα θεωρία καθαρῶς θεοκεντρική θά ἐκινδύνευε νά δεχθῆ τήν οὐσίαν πρό τῶν προσώπων, νά γίνη εἷς μυστικισμός τῆς “θείας ἀβύσσου”, (Gottheit τοῦ Maître Eckhart), εἷς ἀπρόσωπος ἀποφατισμός τῆς θεότητος – χάους, ἡ ὁποία θά προηγεῖτο τῆς Τριάδος. Οὕτω θά ἐπανήρχετό τις διά μίας παραδόξου στροφῆς, μέσω τοῦ Χριστιανισμοῦ εἰς τόν νεοπλατωνικόν μυστικισμόν».

[6] Πρβλ. C. Radler, Losing the Self: Detachment in Meister Eckhart and Its Significance for Buddhist-Christian Dialogue, στό Buddhist-Christian Studies 26, 2006, σ. 115.