Περιπλανώμενοι στις 30 Ιανουαρίου στο διαδίκτυο με αφορμή την ημέρα εορτασμού των Τριών Ιεραρχών στα σχολεία συναντάμε όλο το ιδεολογικό χάος που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη εποχή μας. Το μεγαλύτερο αρνητικό ενδιαφέρον έχουν οι απαξιωτικές έως και υβριστικές αναφορές που εκκινούν από ένα τμήμα της νεοπαγανιστικής ακροδεξιάς και φτάνουν έως μονάδες της αντικληρικαλιστικής αριστεράς. Ίσως στην ίδια κατηγορία της απορριπτικής προσέγγισης βρίσκονται και ευσεβιστικές προσλήψεις του έργου των Τριών Ιεραρχών από κάποιους εκκλησιαστικούς κύκλους που παρακάμπτουν το κοινωνικό μήνυμα της διδασκαλίας τους.
Το κοινό στοιχείο των δύο πρώτων απορριπτικών προσεγγίσεων είναι η υποτιθέμενη αντιδιαστολή χριστιανισμού-ελληνισμού, όπου βεβαίως οι όροι αυτοί όσον αφορά το περιεχόμενό τους σημαίνονται με την τρέχουσα σημερινή αντίληψη. Και στο σημείο αυτό το η μελέτη του Ανδρ. Αργυρόπουλου έρχεται να ξεκαθαρίσει απολύτως και με ευκρίνεια το εύρος και το βάθος της ιστορικής σημασίας που έχει το έργο τους.
Μέσα από την παρουσίαση όλων των πλευρών της δράσης και της διδασκαλίας τους ο Αργυρόπουλος αποκαλύπτει την κοινωνική σημασία του έργου των 3 αυτών θεολόγων (Ιωάννης Χρυσόστομος, Βασίλειος ο Μέγας και Γρηγόριος Ναζιανζηνός). Στα πατερικά κείμενα ενυπάρχει η ριζοσπαστική κριτική του πλούτου και της ιδιοκτησίας, η αντίθεση στην κοινωνική αδικία και εκμετάλλευση, και συνυπάρχει με το πνεύμα της φιλανθρωπίας και της ελεημοσύνης και της έμπρακτης αλληλεγγύης προς τους αδυνάτους μέσα από την κοινωνική στράτευση
Ουσιαστικά οι Πατέρες υποστήριξαν το πρωτοχριστιανικό εξισωτικό πνεύμα και αγωνίστηκαν για ένα από τα χριστιανικά αξιώματα, που ήταν η άρνηση των κοινωνικών και φυλετικών διακρίσεων μεταξύ των ανθρώπων. Επανέφεραν τον ορισμό της ελευθερίας ως κανόνα των ανθρώπινων σχέσεων.
Επίσης στο κεφάλαιο για τη συμφιλίωση ελληνισμού-χριστιανισμού ο Αργυρόπουλος επεξηγεί τις διαδικασίες συνάντησης του παλιού ελληνικού κόσμου με τη νέα μονοθεϊστική θρησκεία όπως έλαβαν χώρα κατά τον 3ο και 4ο μ.Χ. αιώνα.Οι συγκεκριμένες αναφορές είναι ιδιαιτέρως χρήσιμες σε όσους συμμετέχουν στο δημόσιο διάλογο και επιχειρούν να αντικρούσουν τις αυθαίρετες ερμηνείες και την απαξίωση του χριστιανισμού. Κάτι που φαίνεται είναι της μόδας σε κάποιες ομάδες Νεοελλήνων, παιδιών και εγγονών των ελληνορθόδοξων Ρωμιών, που με τον τρόπο τους προσβάλουν την ταυτότητα των παππούδων τους που ήταν βαθύτατα θρησκευόμενοι χριστιανοί. Και ως γνωστός, αυτή η παλιά ταυτότητα δεν ήταν επιπολαιότητα της στιγμής αλλά κληρονομιά των τελευταίων 17 αιώνων. Και από ιστορικής πλευράς γνωρίζουμε ότι σε αυτή την εμμονή στην χριστιανική πίστη των προγόνων μας οφείλεται το γεγονός ότι αυτή ήταν η ικανή και αναγκαία συνθήκη που σήμερα οι νεότεροι Έλληνες είναι υπαρκτή ιστορική οντότητα και όχι ένα συνιστών μέρος του σύγχρονου τουρκικού κόσμου, όπως συνέβη με τους χιλιάδες Ρωμιούς, Αρμένιους, λαούς του Καυκάσου και των Βαλκανίων που εξισλαμίστηκαν κατά την περίοδο της ισλαμικής οθωμανικής κυριαρχίας.
Εξαιρετικά χρήσιμο για την κατανόηση του κοινωνικού στίγματος και της μεγάλης ιδεολογικής λάμψης που έχουν έως τις μέρες οι Τρείς Ιεράρχες είναι επίσης η παρουσίαση των σχετικών απόψεων κάποιων κορυφαίων διανοητών του μαρξιστικού χώρου στο έβδομο κεφάλαιο. Ακριβώς αυτή τη κοινωνική σημασία του έργου των Πατέρων της Εκκλησίας περιγράφει η ΡόζαΛούξεμπουργκ στο κείμενό της «Socialism and The Churches» (Ο Σοσιαλισμός και οι Εκκλησίες-1905): «Οι Πατέρες της Εκκλησίας όμως, πάλεψαν επί μακρόν, με πύρινους λόγους, εναντίον αυτής της διείσδυσης της κοινωνικής ανισότητας μέσα στη χριστιανική κοινότητα, επιπλήττοντας τους πλουσίους και προτρέποντάς τους να επιστρέψουν στον κοινοκτημονισμό των πρώτων Αποστόλων. Ο Άγιος Βασίλειος, τον τέταρτο αιώνα μετά τον Χριστό, κήρυξε έτσι εναντίον των πλουσίων: «Κακοί, πώς θα δικαιολογήσετε τον εαυτό σου ενώπιον του Ουράνιου Δικαστή; Μου λέτε: «Ποιο είναι το λάθος μας, όταν κρατάμε αυτό που μας ανήκει;» Σας ρωτώ: «Πώς πήρατε αυτό που κάνατε ως ιδιοκτησία σας; Πώς οι πλούσιοι γίνονται πλούσιοι, αν όχι με την κατοχή των πραγμάτων ανήκουν σε όλους; Αν όλοι πήραν μόνο αυτό που μόνο είχαν ανάγκη, αφήνοντας τα υπόλοιπα στους άλλους, δεν θα υπήρχαν ούτε πλούσιοι ούτε φτωχοί’’…..».
