π. Λίβυος:Ένοχα σκοτάδια

Σταματήστε να ψάχνεται τον τέλειο εαυτό, τα τέλεια παιδικά χρόνια, τους τέλειους γονείς, τους τέλειους συζύγους και φίλους, τους τέλειους πνευματικούς και ψυχολόγους. Μην βασανίζεστε και μην βασανίζεται τους άλλους. Αποδεχθείτε την πραγματικότητα που είναι παράδοξη και ζήστε μαζί της. Χειρότερη από την αμαρτία, πιο σκοτεινή και αιμοβόρα, είναι η αλαζονεία της τελειότητας. Πρόσεξε αδελφέ γιατί πίσω από την δίψα σου για την τελειότητα ίσως να κρύβεται το πιο βάρβαρο προσωπείο σου. Τι ωφελεί να βρεις την «αρετή» χάνοντας την ανθρωπιά σου, την ησυχία και γλυκύτητα σου; Τι να την κάνεις την "αλήθεια" όταν θα έχεις χάσει την αγάπη;

Αποδέχομαι την ανθρωπινότητα μου και προσπαθώ μέσα από την θεραπευτική της εκκλησίας να φωτίσω τα σκοτάδια εντός μου. Απαλά, ήσυχα,γλυκά και αγαπητικά. Ανοίγω ένα φως στο υπόγειο δεσμωτήριο του εσώτερου εαυτού μου και περιμένω. Κάθε μέρα, λίγο, ελάχιστα, αλλά σταθερά το Φως εισέρχεται και καθαρίζει.
Εάν ανοίξω απότομα τα παράθυρα θα τρομάξω, θα τρελαθώ από την ακαταστασία του δωματίου. Τι αράχνες, τι σκόνες, τι υγρασίες, τι ακαταστασία!!!
Θεέ μου μη με αφήσεις να δω απότομα την καρδιά μου, δεν αντέχω όλη την Αλήθεια μου. Γι αυτό κάθε μέρα φεύγω, φεύγω με διάφορους τρόπους μακριά από την καρδιά μου. Φοράω μάσκες και παίζω ρόλους για να μην κοιτάξω μέσα μου. Ξέρεις Εσύ!!
Γι αυτό σου λέω Θεέ μου άνοιγε χαραμάδες, εισελθε ως φως ιλαρό εντός μου και αποκάλυπτε τα συντρίμμια της υπάρξεως μου. Μέχρι να καθαρίσει όλο το δωμάτιο. Δεν βιάζομαι, δεν ανυπομονώ, δεν αγχώνομαι. Εγώ θα περιμένω. Εσύ ξέρει πως και πόσο θα χρειαστεί. Αφήνομαι στην ροή της ζωής, στα μαθήματα της ύπαρξης που θα φέρει η πρόνοια Σου. Άλλωστε η αγάπη πάντα αργεί μια μέρα. Και το θαύμα σου χρόνια ικανά.

Παναγιώτης Ασημακόπουλος :Οι Τρεις Ιεράρχες στα σκουπίδια….

- Οι Τρεις Ιεράρχες στα σκουπίδια. Να ψάχνουν μαζί με τον άστεγο και το φτωχό κάτι να φάει και κάτι να βάλει από πάνω του για να ζεσταθεί. Σε μια κοινωνία της οποίας η παγωμάρα και η ατσάλινη κυνικότητα υπερβαίνει το χειμωνιάτικο κρύο. Κι αυτοί εκεί, αθεράπευτα ιδεολόγοι και ρομαντικοί εκφραστές του μηνύματος του Χριστού, ενός άλλου Χριστιανισμού με κοινωνικό πρόσωπο και κρυστάλλινη αγάπη. Να τα δίνουν όλα για τους ενδεείς (Μ. Βασίλειος). Να στηρίζουν σκανδαλιστικά τους λεπρούς (Μ. Βασίλειος, Ιω. Χρυσόστομος). Να τα βάζουν στα ίσια με την δυνατή και ανάλγητη κοσμική εξουσία για το φτωχικό μιας χήρας (Ιω. Χρυσόστομος).

- Οι Τρεις Ιεράρχες στα σκουπίδια. Εκεί πετάνε τα ύπατα εκκλησιαστικά αξιώματα για να μην δημιουργηθεί σκάνδαλο (Γρηγόριος ο Θεολόγος). Εκεί πετάνε τον ύπουλο συμβιβασμό σε θεολογικά ζητήματα. Δεν κάνουν τα στραβά μάτια σε θέματα πίστης και ζωής της Εκκλησίας. Στα παλαιότερα των υποδημάτων τους γράφουν τις αβροφροσύνες και τα δείπνα πολυτελείας με την εξουσία (Ιω. Χρυσόστομος) και τις γλυκανάλατες ισορροπίες με τους πλουσίους και τους ισχυρούς του κόσμου τούτου (και οι τρεις).

- Οι Τρεις Ιεράρχες στα σκουπίδια. Εκεί πετάμε τις αρχές και τις ιδέες τους για μια αληθινή παιδεία και έχουμε φτιάξει ένα εγκεφαλοκρατούμενο εκπαιδευτικό σύστημα που συνδέεται με την εξυπηρέτηση του τρίπτυχου «παράγω – καταναλώνω – υπάρχω». Ανθρωπιστικές ιδέες, ήθος, υπαρξιακό νόημα, ψυχικές αρετές, στην καλύτερη περίπτωση γίνονται κούφια λόγια σε μαθητικές εκθέσεις ή πυροτεχνήματα για μικροπολιτικές σκοπιμότητες. Ακόμη και η γιορτή τους από αφιέρωμα στην παιδεία και από αφορμή για αναθεώρηση της στάσης μας γίνεται για ορισμένους ευκαιρία για δουλειές, ψώνια και βόλτες με την επίκληση του ασαφούς όρου «σχολική αργία».

- Οι Τρεις Ιεράρχες στα σκουπίδια. Κι εμείς απέναντι με τη λουστραρισμένη αποστείρωση μιας νοσηρής θρησκευτικότητας, με την εκνευριστική αφασία της κοινωνικής μας νωθρότητας, με την παράφωνη αντικατάσταση της παιδείας από την εκπαίδευση, πραγματικά σκουπίδια σε ένα κόσμο που φτιάχτηκε για να είναι «κόσμος».Χρόνια πολλά σε όσους αποτελούν την εξαίρεση, καλή συναίσθηση σε όσους εξακολουθούν να υπηρετούν το σύστημα….

http://theologosnaf.blogspot.com/2012/01/blog-post_25.html

Νόνη Σταματέλου: ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ

 Ιωάννινα, 
 Ιανουάριος 2009


Παράτολμο το εγχείρημα ν’ αρθρώσεις λόγο κοσμικό για τους Αγίους μας, σ’ αυτό το χώρο, σ’ αυτό το χρόνο και μ’ αυτήν την ιδιότητα. Το να σε αποκαλούν «θεολόγο» είναι ευλογία και προνόμιο. Μα ένα προνόμιο βαρύ, ένας Σταυρός προς το Γολγοθά, που φορές – φορές σε γονατίζει και φορές σε λυτρώνει…
Η Εκκλησία μας γιορτάζει σήμερα τους Τρεις Ιεράρχες και Οικουμενικούς Διδασκάλους του 4ου αιώνα: Βασίλειο τον Μέγα, Γρηγόριο τον θεολόγο και Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Ενός αιώνα πολυτάραχου, μα που υπήρξε σταθμός για τα εκκλησιαστικά  μας γράμματα.
Η χριστιανική γιορτή στην παράδοσή μας είναι μέρα χαράς. Για τη ζώσα Εκκλησία που θριαμβεύει. Και όλοι εμείς, στο μέτρο που ο καθένας μας ζει και αναπνέει μέσα στην Εκκλησία ή έξω απ’ αυτήν, είμαστε μέτοχοι ή τραγικοί θεατές σ’ αυτή τη γιορτή και σε κάθε γιορτή.
 Καλούνται σήμερα στο κοινό τραπέζι μαζί με τους δασκάλους, οι άρχοντες και προϋπόθεση να μετάσχουν ως «συνεπιτελούντες» και όχι «παρακολουθούντες» είναι να αφουγκραστούν το λόγο του Χρυσοστόμου που λέει: «ο άρχοντας δεν πρέπει να υπερέχει απ’ τους αρχόμενους στις τιμές αλλά στις αρετές…»


Σπουδαστές ακόμα και οι τρεις φαίνεται να μην μπορούν να συμβιβαστούν με μετριότητες. Αποκτούν μόρφωση πλατιά κοντά σε σοφούς δασκάλους. Στοχάζονται, αναλύουν και αγωνίζονται για μία καθολική αλλαγή των ανθρωπίνων πραγμάτων με προοπτική το ευαγγελικό ιδανικό. Πριν γίνουν εξωτερικά μάρτυρες της αλήθειας αγωνίστηκαν εσωτερικά. Πέρασαν περίοδο ασκητικής ετοιμασίας για την απελευθέρωσή τους από την δύναμη των ανθρώπινων παθών, για την «καλήν αλλοίωσιν» ώστε αργότερα να μπορούν να ζήσουν και να δράσουν με εσωτερική ελευθερία. 
Και μεστώνει γρήγορα το πνεύμα, κι ετοιμάζει τις μεγάλες εξορμήσεις για το γκρέμισμα των γηρασμένων ιδεών, για την καταπολέμηση των αιρέσεων. Κι ατσαλώνονται οι ψυχές για να βαστάξουν τον αβάσταχτο κατατρεγμό που τους προσμένει μα και να πετύχουν μια αρμονική σύνθεση αρχαιοελληνικής οικουμενικής σκέψης και χριστιανικού πνεύματος, να διασώσουν το ελληνικό στοιχείο σμιλεύοντάς το με την χριστιανική πίστη, ώστε να θεωρούνται προστάτες της Ελληνικής Παιδείας και των γραμμάτων.
Από κάθε φρόνιμο άνθρωπο ομολογείται, γράφει ο Ναζιανζηνός, που η υψηλή ποιητική του έμπνευση συναγωνίζεται τη φιλοσοφική βαθύνοιά του, ότι πρώτο και μεγάλο αγαθό είναι η παιδεία. Αντιμετωπίζει και την θύραθεν παιδεία με σεβασμό μα και με κριτικό νου. « Των εθνικών σοφών αποδεχόμαστε την έρευνα και θεωρία, απορρίπτουμε μόνο ό,τι οδηγεί στο πονηρό.» Και ο Μέγας Βασίλειος συνθέτει λόγο «προς τους νέους» όπου τους επισημαίνει τις ωφέλειες που αποκομίζει κανείς απ’ την ελληνική σοφία, αρκεί όπως οι μέλισσες να κάνει επιλογή του καλού υλικού. Πολύτιμα τα διδάγματά τους σε  θέματα παιδαγωγικής, που τίποτα δεν ήρθαν να προσθέσουν οι νεότεροι. Τους απασχολεί ο σκοπός της αγωγής, η προσωπικότητα του δασκάλου. Σημειώνουν ότι ο δάσκαλος οφείλει να έχει επιστημονικό οπλισμό και ηθική ακεραιότητα. Κι η διδασκαλία του να κατεβαίνει στην ψυχή του παιδιού σαν σιγαλή βροχή και να γλιστράει ως τα βάθη, εξασφαλίζοντας καρποφορία. 
Μα δε μένουν στη συγγραφή και τη διατύπωση κανόνων. Σπεύδουν να στρατευτούν οπουδήποτε για τις ανάγκες του λαού. Τους γοητεύει όμως και η ζωή των ασκητών, μια φωνή τους καλεί σε δρόμους δύσκολους, δρόμους πνευματικούς. Μια ευγενική ταλάντευση χαρακτηρίζει ολόκληρη τη ζωή τους και της δίνει ένα τόνο δραματικό! Τελικά πραγματοποιούν μια ωραία σύνθεση θεωρίας και πράξης, στοχασμού και δράσης, αναχωρητισμού και δυναμικής παρουσίας στον κόσμο. 
Μπροστά στα ιερατικά αξιώματα στέκονται με δέος και ευθύνη. Ο Βασίλειος, επίσκοπος στην Καισάρεια, ο Γρηγόριος στη Ναζιανζό και την Κωνσταντινούπολη κι ο ιερός Χρυσόστομος μετά την θητεία του ως πρεσβύτερος στην Αντιόχεια αναλαμβάνει με δέος τον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Κων/πολης κι ο καθένας δίνει αγώνα θαρραλέο κατά του πνεύματος της εκκοσμίκευσης της Εκκλησίας. 
Υπέρμαχος της Ορθοδοξίας ο Βασίλειος πολέμησε τις κακοδοξίες των αιρετικών και περιφρόνησε τις απειλές του αυτοκράτορα που ήθελε να τον ελκύσει στο αρειανό δόγμα. Είναι γνωστή η περήφανη απάντησή του προς τον απεσταλμένο του Ουάλεντα Μόδεστο: «Δεν με πτοούν οι απειλές σας. Τη δήμευση της περιουσίας δεν τη φοβάμαι, γιατί δεν έχω τίποτ’ άλλο παρεκτός απ’ το τριμμένο μου ράσο. Στον καιρό του φοβερού λοιμού ιδρύει το περίφημο πτωχοκομείο και νοσοκομείο στην Καισάρεια, ολάκερο συγκρότημα από οικοδομές μέσα στην πόλη όπου οι κατατρεγμένοι του κόσμου έβρισκαν στέγη, τροφή, περίθαλψη, παρηγοριά. Ο θεσμός της κοινωνικής πρόνοιας που σήμερα αποτελεί αφορμή για καύχηση των πολιτισμένων χωρών, είχε με τον Μέγα Βασίλειο το πρώτο επίσημο φανέρωμα του στον κόσμο.
Κι ο Ιερός Χρυσόστομος στη Βασιλεύουσα γίνεται αληθινός πατέρας για το ποίμνιό του. Επιβάλλει αυστηρή οικονομία  στα έξοδα της αρχιεπισκοπής για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις ανάγκες των φτωχών. Πνεύμα ασκητικό ο ίδιος, στηλιτεύει άφοβα τους βαλαντιοσκόπους, τους αυλοκόλακες και τους εμπόρους των οσίων και των ιερών με τον καυστικό του λόγο: «…εκκαθαρίσατε την Εκκλησίαν από αναξίους κληρικούς…». Και βλέποντας το πνεύμα μάταιης επίδειξης πλούτου να έχει εισχωρήσει και μέσα στην Εκκλησία κραυγάζει: «χρυσοχοείο και αργυροκοπείο είναι η Εκκλησία ή εργαστήριο αγιότητας;» Γι αυτό συνασπίστηκαν εναντίον του  όλοι όσων άνομα συμφέροντα εβλάπτονταν. 
  Αξιοσημείωτη είναι και η στάση του ειρηνοποιού Γρηγορίου, όταν ορισμένοι επίσκοποι αμφισβήτησαν την εκλογή του στον Οικουμενικό θρόνο. «Αν, είπε στους συνοδικούς επισκόπους, εγώ είμαι  η αιτία των μεταξύ σας διαφωνιών, ρίξτε με στη θάλασσα και θα πάψει η τρικυμία των ταραχών. Δέχομαι να πάθω ο,τιδήποτε θελήσετε, αν και αθώος, για τη δική σας ομόνοια…»
Ο λόγος τους γίνεται πύρινος όταν αγγίζουν τα θέματα της πλεονεξίας και της κοινωνικής αδικίας που δεσπόζουν στην εποχή τους και μάλιστα καταξιωμένα από ήθη, νόμους και νοοτροπία. Ο Μ. Βασίλειος ανεπιφύλακτα καθορίζει την αρχή ότι ο πλούτος είναι αντιστρόφως ανάλογος της αγάπης «οσον ουν πλεονάζεις τω πλούτω, τοσούτον ελλείπεις τη αγάπη» Αποκαλεί «λωποδύτην» όχι μόνον αυτόν που απογυμνώνει κάποιον αλλά κι αυτόν που ενώ μπορεί να του προσφέρει ενδύματα , δεν το πράττει.  « Ώστε τοσούτους αδικείς , όσοις παρέχειν ηδύνασο» Το «εμόν και το σον» χαρακτηρίζεται από το Χρυσόστομο  «ψυχρόν ρήμα και μυρίους πολέμους εισαγαγόν». Οι τρεις Ιεράρχες δεν περιορίζονται να στηλιτεύουν μόνο την αδικία, θεωρούν παράβαση και το «ακοινώνητον», την παράλειψη της προσφοράς στους έχοντες ανάγκη.
Μοιάζει συχνά να περνάει απαρατήρητη κι από την ίδια την  Εκκλησία η επιμονή των Πατέρων στην ισότητα των ανθρώπων, την «ομοτιμία» και την «ισοτιμία» τους. Τις κλασσικές αντιθέσεις που χωρίζουν τους ανθρώπους «δουλεία-ελευθερία», «πενία-πλούτο», ο Γρηγόριος ονομάζει «αρρωστήματα», «επινοήματα κακίας», που «εισήλθε τω γένει των  ανθρώπων». Θεωρεί δε άνισον και «ανώμαλον» τον νόμο που είναι επιεικής στις συζυγικές παρεκτροπές των ανδρών, ενώ γίνεται αυστηρότερος σε αυτές των γυναικών. « Ου δέχομαι ταύτην την νομοθεσίαν, ουκ επαινώ την συνήθειαν. Άνδρες ήσαν οι νομοθετούντες δια τούτο κατά γυναικών η νομοθεσία» και ανατρέχοντας στους θησαυρούς του Ευαγγελίου επισφραγίζει  «εις ποιητής ανδρός και γυναικός, εις χους αμφότεροι, εικών μία, νόμος εις, Ανάστασις μία».
Ιδιαίτερη επίσης είναι η ευαισθησία τους προς τον κόσμο της δημιουργίας. Έβλεπαν τη φύση σαν ανάκτορο της σοφίας του Θεού, στον άγριο συναγωνισμό των στοιχείων , στο ήρεμο ξετύλιγμα της ζωής, έβλεπαν να αποκαλύπτεται το θεϊκό μεγαλείο. Και σαν απάντηση στην απολυτοποίηση της ανθρώπινης γνώσης και την περιφρόνηση της Βίβλου εν ονόματι μίας κούφιας επιστημοσύνης ο Βασίλειος λέει στην Εξαήμερο πως « Δεν μειώνεται ο θαυμασμός μας για το έργα του Θεού, αν βρεθεί ο τρόπος με τον οποίο έγινε ένα από τα θαυμαστά έργα. Παρέλειψε η Γραφή να μας το πει για να γυμνάσει το μυαλό μας.»
Άνθρωποι θεόπνευστοι, βαθυστόχαστοι οραματιστές μίας ωραίας και πλούσιας χριστιανικής ζωής, οι τρείς ιεράρχες υπήρξαν παράδειγμα εφηρμοσμένου Χριστιανισμού. Οι οικουμενικοί διδάσκαλοι, οι γνήσιοι εκφραστές του πνεύματος της αρχαίας ενωμένης Εκκλησίας που ο ιερέας ήταν ο « πατέρας». Δραματικά επίκαιρη η αναφορά των Πατέρων  στη ζωή μας. Είναι πολύ κουρασμένος ο σημερινός άνθρωπος, σχεδόν απελπισμένος. Περίσσεψε η αυστηρή κριτική για τα αμαρτήματά του, χρειάζεται την αγκαλιά της Εκκλησίας, το γλυκό της λόγο.
Αλήθεια, ποια μέσα μαζικής ενημέρωσης θα προβάλουν  σήμερα, ημέρα γιορτής των Ιεραρχών, κάτι για τη ζωή τους, τη σημασία της παρουσίας τους στην ιστορία των ανθρώπων; Ποια κοινωνία θ’ απασχολήσουν, με ποια παιδεία;
Γι’ αυτό κλείνουμε αυτή τη μέρα  τα σχολειά και τα πανεπιστήμια και ψελλίζουμε αμήχανα  πως γιορτάζει η Παιδεία, ενώ όλοι ξέρουμε πως αιμορραγεί. Τα παιδιά μας βγαίνουν στους δρόμους, γράφουν συνθήματα, γιατί αρνούνται να κτίζουν πύργους σε κινούμενη άμμο…Σαν δάσκαλοι εκπέμπουμε ένα σήμα. Όχι βέβαια προς το κράτος-όταν αυτό αρνείται πεισματικά την παράδοσή του-με ηγέτες  που για το Χριστιανισμό ίσως γνωρίζουν μόνο όσα έμαθαν στα σχολικά τους εγχειρίδια και κάτω απ’ τον παραμορφωτικό φακό του Προτεσταντισμού, μα προς την Εκκλησία.Την Εκκλησία που βάλλεται από παντού, την Εκκλησία που συχνά παρουσιάζει τον Χριστιανισμό ως νομοκανονική υπόθεση, που αποστολή έχει να πορεύεται στον κόσμο για να τον εκκλησιοποιεί, την Εκκλησία των σκανδάλων και των Αγίων…


Καιρός πια να δούμε την Ορθόδοξη Πατερική Θεολογία όχι σαν μουσειακό είδος ,Και να τιμούμε τους μεγάλους Ορθόδοξους πατέρες όχι εκθέτοντας μακροσκελείς βιογραφίες, αλλά τονίζοντας ότι η θεολογία τους είναι τρόπος ζωής, είναι πνευματικές αρχές κι όχι καθηκοντολογία.
Σήμερα η ορθόδοξη παράδοσή μας αποτελεί την πιο ασφαλή πηγή ανεφοδιασμού μας. Καθώς έχουμε να παλέψουμε σαν έθνος ανάμεσα στις αντικρουόμενες πολιτικοοικονομικές θεωρίες Ανατολής και Δύσης και σαν εκκλησία ανάμεσα στην προπαγάνδα των ετεροδόξων και την πολεμική των υλιστών. Είναι ανάγκη η ανθρώπινη κοινωνία να αναβαπτισθεί στο πνεύμα του ορθόδοξου Κοινοτισμού που τον αντάλλαξε μέσα στην τραγική της πορεία με μηδενιστικά συστήματα, να ξαναβρεί το θεανθρώπινο ανθρωπολογικό πρότυπο της για να μπορεί να δημιουργεί ανθρώπους που θα χρησιμοποιούν τον τεχνολογικό πολιτισμό για τη σωτηρία του ανθρώπινου γένους κι όχι για την καταστροφή του.
Ο Πατερικός λόγος για το σύγχρονο σκεπτόμενο άνθρωπο είναι πρόκληση. Οι τρεις Ιεράρχες δεν είναι παρελθόν. Εξακολουθούν να μετέχουν στη ζωή της Εκκλησίας. Εκφράζουν σταθερά το φρόνημά της. 
« Οι Χριστιανοί και μάλιστα οι Ορθόδοξοι, δεν αισθανόμαστε αμηχανία ούτε αιφνιδιαζόμαστε από τη διαδικασία της παγκοσμιοποιήσεως» γράφει ο στοχαστής ιεράρχης και αγωνιστής επίσκοπος Τιράνων και Αλβανίας και συνεχίζει « Η Οικουμενικότητα υπήρξε ο αυτονόητος πνευματικός μας χώρος. Η διάσταση της παγκοσμιότητος αποτελεί βασικό συστατικό της Ορθοδοξίας» (Γιαννουλάτος, σελ 262).
Η αποστολή μας λοιπόν ως έθνους σήμερα είναι αυτονόητη, αφού είμαστε κάτοχοι μιας πολύτιμης κληρονομιάς. Μια τέτοια αποστολή χρειάζεται το ψυχικό απόθεμα των Μαρτύρων και των Πατέρων. Κι αυτό είναι η Ορθοδοξία. Που σώζει την Ελληνικότητα στα υψηλότερα επιτεύγματά της σαν φιλαλήθεια, φιλοκαλία, φιλανθρωπία. Ο αποξενωμένος από αυτήν την παράδοση Γραικός, δεν έχει τίποτε να δώσει στην Ευρώπη, αλλά θα θέλει μόνο να πάρει, αρκούμενος μόνο στα ψιχία τα πίπτοντα από της τραπέζης» των πλουσίων εταίρων μας. Ο  Ρωμηός έχει να δώσει αυτό που πραγματικά στερείται η Ευρώπη, την Ορθοδοξία! Γιατί Ορθοδοξία είναι να πιστεύει κανείς εκεί που όλα φαίνονται χωρίς ελπίδα. 


Η κινδυνολογία περί σύγκρουσης των πολιτισμών  με την παγκοσμιοποίηση δεν πλήττει την Ορθοδοξία που σκοπό έχει: να προσφέρει νόημα στη ζωή των ανθρώπων και υπέρβαση της αγωνίας του θανάτου.


Ο Χριστιανισμός πρέπει να γίνει συναγερμός! Και μάλλον ο συναγερμός πρέπει  ν’ αρχίσει απ’ την εκπαίδευση.
Ο λεγόμενος «εκδημοκρατισμός» της παιδείας ταυτίστηκε με την αξιωματική αρχή ότι στα παιδιά 
«όλα επιτρέπονται».Το σχολειό δεν είναι στίβος άσκησης που ετοιμάζει τη νεολαία να αναλάβει με την ενηλικίωσή της τις ευθύνες του πολίτη, όχι.Το σχολειό παραμυθιάζει τον ανήλικο ότι έχει κιόλας όλα τα δικαιώματα του πολίτη, χωρίς την παραμικρή υποχρέωση αντιπροσφοράς, χωρίς εχέγγυα υπευθυνότητας. Δεν του μίλησε ποτέ η πολιτεία για τη χαρά της ασκητικής που προϋποθέτει η μετοχή, η άμιλλα, το άθλημα των σχέσεων κοινωνίας. Γι’ αυτό, Δημοκρατία για πολλούς νέους στην Ελλάδα σημαίνει το χαβαλέ της «αποχής», του αποκλεισμού των κεντρικών δρόμων για να παραλύσει η κυκλοφορία, σημαίνει να ηδονίζεσαι από τη μέθη της ισχύος, όταν μπορείς να βασανίζεις πολλούς. 


Οφείλουμε να μείνουμε πολλές νύχτες ξάγρυπνοι όσοι εμπλεκόμαστε στο θέμα της παιδείας, αν τα παιδιά μας συχνά ανιχνεύουν την ποιότητα όχι στους θεσμούς, μα στο περιθώριο. Αναρωτιέμαι, πότε θα μπούμε στον κόπο να αποκωδικοποιήσουμε τα μηνύματά τους, αναρωτιέμαι, πόσο καιρό ακόμα θα  κλείνουμε τ’ αυτιά στις κραυγές που απευθύνουν στους γονείς και τους δασκάλους τους και συχνά αποτυπώνουν σε στίχους αγαπημένου τους τραγουδιστή σαν  κι’ αυτούς :«δώστε μας πνοή, στέγη και τροφή και μια ιδέα στεγανή που να μη μπάζει κρύο…»
Αλήθεια, ποιος τολμά πια να θίξει το θέμα της γλώσσας, εκείνης που η κατάργησή της στην εκπαίδευση έχει αποκλείσει τα παιδιά μας απ’ τον γλυκασμό της εκκλησιαστικής μας ποίησης; Στα Λύκεια τα παιδιά δεν κατανοούν πια ούτε τον Παπαδιαμάντη και με δυσκολία παρακολουθούν κείμενο του Μακρυγιάννη ή του Κοσμά του Αιτωλού. Κι’ όμως, τη γλώσσα του πατροκοσμά την καταλάβαιναν οι αναλφάβητοι Έλληνες της Τουρκοκρατίας. Ποιος τολμά να φωνάξει πως στο βωμό της ευκολίας, κόβουμε τις φλέβες του Ελληνισμού, πιθηκίζοντας άλλα πρότυπα και άλλα μοντέλα παιδείας, ξένα με την ιδιοσυγκρασία μας;


«Θεός είναι να μη μπορείς να κοιμηθείς» γράφει ο ποιητής κι’ έχω την άποψη ότι η αγωνία μας πια δεν πρέπει να εξαντλείται σε μνημόσυνα ή λόγους από άμβωνος, μα είναι θέμα βαθειάς, μέχρι δακρύων περισυλλογής…


http://nonistamatelou.blogspot.com/search/label/%CE%9B%CF%8C%CE%B3%CE%BF%CF%82%20%CE%B3%CE%B9%CE%B1%20%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82%20%CF%84%CF%81%CE%B5%CE%AF%CF%82%20%CE%99%CE%B5%CF%81%CE%AC%CF%81%CF%87%CE%B5%CF%82

Αλέξανδρος Σταθακιός :Σκέψεις με αφορμή «Το επαναστατικό μήνυμα των Τριών Ιεραρχών »,

 Τρίτη, 25 Iανουαρίου 2011

Δημοκρατική Εφημερίδα Σάμου-Ικαρίας-Φούρνων

 

 

Πριν λίγες μέρες η Εκκλησία και η Εκπαίδευση γιόρτασαν για μία ακόμα φορά την γιορτή των «Τριών Ιεραρχών» (Βασίλειος Καισαρείας, Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, Ιωάννης ο Χρυσόστομος).
Είναι μια γιορτή που σημαίνει διαφορετικά πράγματα για ορισμένες ομάδες ανθρώπων: Για τους μαθητές σημαίνει χάσιμο μαθημάτων. Για πολλούς καθηγητές θρησκευτικών, αν δεν είναι μπελάς, είναι η μια και μοναδική μέρα που είναι δική τους στο σημερινό σχολείο...Και αν δεν έχουν χρόνο για μελέτη συνήθως οδηγούνται στην αντιγραφή «πανηγυρικών» από το παρελθόν. Οι περισσότεροι βέβαια απ' αυτούς γράφτηκαν σε μετεμφυλιακές εποχές, όταν η εκκλησία και πολύ περισσότερο η «χριστιανική» ιδεολογία των παρεκκλησιαστικών οργανώσεων χρησιμοποιήθηκαν ως αντίβαρο στην αυξημένη πίεση του λαού και ιδιαίτερα της νέας γενιάς (βλέπε 114) για βαθιές πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές . Είναι μια σχολική γιορτή επίσης, που «ακουμπά» παραπάνω επίπεδα από τους δυο ταλαίπωρους της Δημόσιας Εκπαίδευσης: Για πολλούς υπέρμαχους του χωρισμού Εκκλησίας και Κράτους σημαίνει ευκαιρία πολεμικής «απέναντι σε ένα σχολείο που είναι κολλημένο στο παρελθόν», ενώ για τους απέναντι σε αυτή την άχαρη διελκυστίνδα είναι σημείο υπεροχής του γηγενούς πολιτισμού που για αυτούς «έχει μπει στο στόχαστρο σκοτεινών κέντρων του εξωτερικού».Οι καταστάσεις αυτές είναι σίγουρο ότι θα απογοήτευαν τους ίδιους τους τρεις Πατέρες της Εκκλησίας. (Ας το σημειώσουμε: και μόνο η μετατόπιση από τον γεμάτο συναισθηματική αξία και σχεσιακή δυναμική τίτλο του «Πατέρα» στον εξωτερικό τίτλο του «Ιεράρχη», ενδεχομένως κατά το «Στρατάρχης», έχει το νόημά της....).Έτσι, στον Βασίλειο θα έδιναν ευκαιρία για λεπτή ειρωνεία και στοχαστική παρατήρηση των κοινωνικών ηθών. Στον ευαίσθητο ποιητή Γρηγόριο τον Θεολόγο, θα έδιναν την ευκαιρία να θεολογήσει «αποφατικώς»: Να επισημάνει δηλαδή το πόσο απέχει η περιγραφή της σχέσης από την ίδια τη σχέση.. ( Και πολύ περισσότερο όταν αφορά τη σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και τον Θεό.) Στο δε Χρυσόστομο, θα έδιναν την ευκαιρία για «πύρινους» λόγους ενάντια στην υποκρισία πολιτικών και εκκλησιαστικών ηγεσιών.
Είναι αλήθεια, ότι η εορτή η ίδια επιβλήθηκε από τα πάνω στο εκκλησιαστικό σώμα ως αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών στο ύστερο Βυζάντιο (βλέπε: Τσαούσης Δ. , «Πολιτικές διαστάσεις της εορτής των Τριών Ιεραρχών», περ. ΕΠΟΠΤΕΙΑ 67/1982).Την ίδια επιλογή έκαναν και νεοέλληνες πολιτικοί ηγέτες κατά την ανάδυση του νεοπαγούς Ελληνικού Βασιλείου, αν και αυτοί βρήκαν καθιερωμένη τη γιορτή εντός του εκκλησιαστικού σώματος. Την είδαν πάλι σαν μια ευκαιρία, ξεκινώντας από τη νέα γενιά, για να προβάλλουν τον λεγόμενο «Ελληνοχριστιανισμό» και έτσι καθιερώθηκε σαν σχολική εορτή.
Όλοι σχεδόν οι πανηγυρικοί που έχω ακούσει ως μαθητής εστιάζουν μονόπλευρα στο ότι η παρουσία αυτών των τριών προσωπικοτήτων διευκόλυνε τον διάλογο ανάμεσα στον Έλληνα Λόγο και το Χριστιανικό Ευαγγέλιο. Μα αυτό δεν το έκαναν γιατί ήθελαν να δημιουργήσουν ένα νέο έθνος ή κάποια κρατική ιδεολογία (όπως ήταν ο «Ελληνοχριστιανισμός), αλλά γιατί ήθελαν να βοηθήσουν τους συγχρόνους τους να ζήσουν δημιουργικά στην εποχή τους. Επιπλέον, αυτή η ανιαρή μονομανία τους αδικεί ως προσωπικότητες.
Πόσοι, ας πούμε, αναφέρονται σε έναν λόγο που εκφωνείται ενώπιον μαθητών και δασκάλων στο πως ο Βασίλειος προσεγγίζει την δημιουργία Κόσμου και Ανθρώπου στην «Ομιλίαν» του «εις την Εξαήμερον» και αλλού; Πόσοι λένε ότι αν είχαν κατανοηθεί ουσιαστικά οι απόψεις του, δεν θα είχε γραφτεί από Χριστιανικής πλευράς ούτε ένα "ιώτα" εναντίον του Δαρβίνου και της θεωρίας "της Εξέλιξης των Ειδών", αφού όλο το Σύμπαν για τον Βασίλειο προέρχεται από έναν "σπόρο". Τα άστρα, τα φυτά, τα ζώα, οι άνθρωποι, είμαστε βλαστοί που φύτρωσαν από τον ίδιο Αρχικό Σπόρο. Ο άνθρωπος δηλαδή προήλθε ως δυνατότητα της ίδιας της φύσης, την οποία, όσοι πιστεύουν, μπορούν να δεχτούν ότι την προίκισε ο Θεός με αυτή την δυνατότητα.
Οι τρεις κληρικοί βέβαια ζούσαν έντονα την εποχή τους, άρα και τους περιορισμούς της. Επίσης δεν έγραφαν συνήθως επιστημονικά συγγράμματα, αλλά ομιλίες, οι οποίες τις περισσότερες φορές είχαν ως αφορμή ένα γεγονός, το οποίο έπρεπε να αντιμετωπίσουν άμεσα και πρακτικά ως υπεύθυνοι μιας κοινότητας, της Εκκλησιαστικής. Έτσι ουδόλως δεν χάνουν ως προσωπικότητες, αν παραδεχτούμε ότι σε κάποιες διατυπωμένες απόψεις τους, κοινωνικές, παιδαγωγικές, ψυχολογικές κάνουν λάθος, ή και δεν φαίνονται να μας βοηθούν σήμερα. Για παράδειγμα, ορισμένες προτάσεις του Ιωάννη του Χρυσόστομου για την ερωτική σχέση ανδρών και γυναικών, ενδέχεται να δημιουργήσουν μεγαλύτερο πρόβλημα στους σημερινούς νέους, από αυτό που θα προσπαθούσαμε να επιλύσουμε με την χρήση τους. Άσε, που ο Ιωάννης σε άλλους λόγους μιλώντας με άλλη αφορμή και άλλο στόχο, μπορεί να μην τα έλεγε έτσι ακριβώς. Και αυτή μας η συμπεριφορά δεν θα είναι μακριά από όσα και οι ίδιοι ουσιαστικά πίστευαν. Ο Βασίλειος, για παράδειγμα, τελειώνοντας τους Κανόνες του γράφει περίπου ότι όλους αυτούς τους έθεσε για την «σωτηρία των ανθρώπων», δηλαδή, αποκωδικοποιώντας την εκκλησιαστική γλώσσα, για την ειρήνευση των ανθρώπων με τον εαυτό τους, τους άλλους και τον Θεό. Και προτρέπει τους εκκλησιαστικούς λειτουργούς, αν διαπιστώσουν ότι ακόμα και οι δικοί του κανόνες σε κάποια περίπτωση δεν μπορούν να λειτουργήσουν σε αυτή την κατεύθυνση, τότε να μην τους εφαρμόσουν!
Μετά από όλες αυτές τις εξηγήσεις, νομίζω ότι μπορεί να αναδειχθεί η σημασία του βιβλίου που θέλω να σας παρουσιάσω: «Το επαναστατικό μήνυμα των Τριών Ιεραρχών και η εποχή μας», του Ανδρέα Αργυρόπουλου Σχολικού Συμβούλου θεολόγων Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.
Ο κ. Αργυρόπουλος, εν προκειμένω, μας εισάγει στον Κοινωνικό Ριζοσπαστισμό και των τριών που είναι μάλλον το κύριο συνδετικό στοιχείο τους, εκτός βέβαια από την ιδιότητά τους ως εκκλησιαστικών ηγετών.
Το βιβλίο ξεκινά με ένα κεφάλαιο όπου γίνεται αναφορά στην προσωπικότητα και των 3 και επισημαίνεται ότι πρόκειται για ολοκληρωμένες προσωπικότητες που δεν διακρίθηκαν μόνο στον εκκλησιαστικό τομέα, αλλά σε πολλούς. Γίνεται ιδιαίτερη επίσης αναφορά στις μεταφράσεις των έργων τους και στην σημασία που δόθηκε σε αυτά ανά τους αιώνες σε όλο τον κόσμο.
Για τον αγώνα και των τριών για Κοινωνική Δικαιοσύνη έχουν μιλήσει και γράψει πολλοί, αλλά λίγες φορές σε ένα μεστό και εκλαϊκευτικό κείμενο, παρουσιάζεται αυτός τόσο καθαρά σε σχέση με προβλήματα που υπάρχουν και σήμερα και τα ζούμε δίπλα μας.
Αναφερόμενος στον Χρυσόστομο σημειώνει: «Η επιμονή του μάλιστα να κτίσει το λεπροκομείο, όχι σε κάποια υποβαθμισμένη περιοχή της Κωνσταντινούπολης, αλλά στην πλουσιότερη συνοικία έξω απ' την πόλη, εκεί που ζούσαν μεγάλοι γαιοκτήμονες και οι οποίοι έβλεπαν την οικονομική αξία των πολυτελών οικημάτων να μειώνεται λόγω της γειτνίασης με το κτήριο αυτό, αποτέλεσε και την αφορμή για την οριστική δίωξή του, που θα τον οδηγούσε στην εξορία και στο βασανιστικό θάνατο.» Αυτή σημείωση έχει μεγάλη σημασία για τους μαθητές του -κατοίκους των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου- και τους γονείς τους. Είναι νησιά που δέχονται τους κοινωνικούς λεπρούς, τους λεγόμενους «λαθρομετανάστες», την ζωή των οποίων και σήμερα οι περισσότεροι συνεχίζουμε να μετράμε με βάση το αν κάνει ζημιά στο τουριστικό μας προϊόν. Και συνεχίζει «Οργανώνει συσσίτια για όλο το λαό προσφέροντας βοήθεια χωρίς καμιά διάκριση σε χριστιανούς, ειδωλολάτρες, Ιουδαίους και αιρετικούς σώζοντας χιλιάδες από βέβαιο θάνατο.» Αλήθεια εμείς δεν είμαστε που αντιδράμε στην επέκταση των Κέντρων Φιλοξενίας Προσφύγων, εμείς δεν είμαστε, ακόμα και κληρικοί, που αισθανόμαστε άσχημα από την παρουσία των μελαψών στο κέντρο των πόλεων;
Η διοικούσα Εκκλησία, συχνά πιστεύει ότι έχει λόγο για θέματα παιδείας, οικογενειακού δικαίου κ.λ.π. και παρεμβαίνει, αλλά για την υπεράσπιση εργασιακών δικαιωμάτων σπάνια έχει παρέμβει δημόσια. Ο Βασίλειος ωστόσο, όπως επισημαίνει ο κ. Αργυρόπουλος , « με δυναμικό τρόπο ζητάει από τους άρχοντες την απαλλαγή των φτωχών από τη φορολογία, ενώ δεν παραλείπει να παρέμβει για τα συμφέροντα των εργαζομένων στα ορυχεία του Ταύρου.»Στην συνέχεια καταδεικνύει ότι η δράση του Βασιλείου και του Χρυσόστομου, δεν ήταν περιφερειακό γεγονός, δεν ήταν «φιλανθρωπία», του στυλ που έχουμε γνωρίσει από σημερινούς κεφαλαιούχους, αλλά οργανωμένη κοινωνική παρέμβαση: «Η επιστημονική έρευνα έχει καταδείξει ότι ο Βασίλειος και ο Χρυσόστομος είναι ουσιαστικά οι εμπνευστές ενός δημόσιου συστήματος υγείας που με την πάροδο του χρόνου απλώνεται σε ολόκληρη την Βυζαντινή Αυτοκρατορία.»Και δεν θα μπορούσε να κάτι άλλο από κοινωνική παρέμβαση, γιατί όλη η πρακτική τους έχει θεωρητικό υπόβαθρο. Το καταδεικνύει ο συγγραφέας: «Οι κοινωνικές ανισότητες δεν είναι θέλημα Θεού», λέει ο Γρηγόριος «ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο ελεύθερο (...) Με την πτώση θρυμματίστηκε η αρχική ενότητα και ισοτιμία μεταξύ των ανθρώπων, οι θρασύτεροι με τη βοήθεια του πολιτικού νόμου, τον οποίο κατέστησαν όργανο καταδυναστεύσεως, επιβλήθηκαν στους ασθενέστερους και έτσι οι άνθρωποι χωρίστηκαν σε πλούσιους και φτωχούς, ελεύθερους και δούλους και σε πολλές άλλες κατηγορίες. Εμείς όμως, σαν Χριστιανοί οφείλουμε να αποβλέπουμε και να τείνουμε στην αρχική ενότητα και όχι στην κατοπινή διαίρεση, στο νόμο του Θεού και όχι στο νόμο του ισχυρού».
Το επόμενο κεφάλαιο αναφέρεται και στην εκπαιδευτική οπτική και των τριών, η οποία σύμφωνα με τον συγγραφέα στοχεύει στην απελευθέρωση του ανθρώπου από όλα τα δεσμά και στην ανάπτυξη του κριτικού πνεύματος, ακόμα και αν αυτό αμφισβητήσει την ίδια την Εκκλησία. Αντίθετα βέβαια με ότι πιστεύουν πολλοί: Ότι η λεγόμενη «χριστιανική παιδεία» στοχεύει στην δημιουργία ακολούθων της Εκκλησίας, που την ακολουθούν γιατί δεν μπορούν να την αμφισβητήσουν.
Η θέση αυτή δεν είναι αυθαίρετη, είναι θέση και άλλων «Πατέρων» της εποχής: Η θρησκευτική πίστη , λένε, έχει τρεις μορφές: Αυτή «του δούλου» που πιστεύει επειδή φοβάται, «του μισθωτού», που πιστεύει επειδή περιμένει προσωπικά ανταλλάγματα και «του ελεύθερου» που πιστεύει επειδή αγαπά, όχι μόνο τον Θεό, αλλά και την Οικουμένη ολόκληρη και η πίστη του δίνει νόημα στη σχέση που κάνει μαζί της. Η ένταξη του ανθρώπου στην εκκλησιαστική κοινότητα και η παιδεία εντός της, κύριο στόχο έχει να βοηθήσει το μέλος της να περάσει από τις 2 πρώτες μορφές στην τελευταία.
Το βιβλίο κλείνει με την θέμα «Οι Τρεις Ιεράρχες για τον πόλεμο και την ειρήνη» «Οι Τρεις Ιεράρχες δεν κάνουν “ειρηνολογία”, δεν ζητούν από τους πιστούς απλά να επιδιώξουν μια ειρήνευση εξωτερική, τυπική, ο στόχος τους δεν είναι η “ειρηνική συνύπαρξη” χωρίς περιεχόμενο O κ. Αργυρόπουλος καταδεικνύει ότι σύμφωνα και με τους τρεις πατέρες αιτία των πολέμων και όλων των συγκρούσεων είναι η επιδίωξη συσσώρευσης πλούτου και δύναμης από άτομα ή έθνη σε βάρος των άλλων ανθρώπων. Σημειώνει δε το ρητορικό ερώτημα του Βασιλείου: «Μέχρι πότε θα υπάρχει πλούτος, που είναι η αφορμή του πολέμου;». Γι’ αυτό και η επιδίωξη της Ειρήνης δεν είναι δυνατό να γίνει σε βάρος της Δικαιοσύνης και την Ελευθερίας. «Ο Χριστιανός οφείλει να συγκρούεται με τους τυράννους» επισημαίνει ο Γρηγόριος. Και ο Χρυσόστομος προσθέτει «Προσέξτε λοιπόν ότι όλοι οι άνθρωποι δεν μαλώνουν για τα κοινά πράγματα, αλλά αντίθετα ζουν ειρηνικά. Όταν όμως κάποιος επιχειρήσει ν’ αρπάξει κάτι και να το κάνει δικό του, αρχίζει ο τσακωμός, σαν και η ίδια η φύση ν’ αγανακτεί..»
Οι αγώνας βέβαια για την Ειρήνη του Κόσμου, προϋποθέτει την εσωτερική ειρήνη του ειρηνοποιού, σημειώνει ο συγγραφέας, συμπυκνώνοντας την σκέψη των τριών πατέρων.
Συνεπώς, μετά από όλα αυτά, θεωρώ ότι αν μπορούσε να δοθεί ένας υπότιτλος σε αυτό το βιβλίο θα ήταν το ρητό του Γρηγόριου του Ναζιανζηνού που περιέχεται μέσα σε αυτό: «Μη τεντώνεις τα χέρια σου στον ουρανό αλλά στα χέρια των φτωχών. Αν εκτείνεις τα χέρια σου στα χέρια των φτωχών έπιασες την κορυφή του ουρανού».
Και μετά από όλα αυτά τι γίνεται με τη γιορτή; Να καταργηθεί; Μα στην πραγματικότητα έχει ήδη καταργηθεί ως εορτή που να επιβάλλει από τα πάνω την Ελληνικότητα και τον Χριστιανισμό! Ωστόσο, η ύπαρξη κάποιων τριών «παλαβών» από αγάπη για τον άνθρωπο, ακόμα και με τα μέτρα τα σημερινά, μας κάνει θυμόμαστε πόσο μακρινή είναι η ιστορία του ανθρωπισμού. Αν το καταλάβουν αυτό οι καθηγητές θρησκευτικών και οι υπεύθυνοι της Παιδείας, ίσως οι τρεις και άλλοι Χριστιανοί βρουν τη θέση τους ανάμεσα στους αγωνιστές υπέρ της απελευθέρωσης του ανθρώπου.

Βουλγαράκης, Ηλίας Α.:Αυτοκτονία και Εκκλησιαστική Ταφή

Ένα βιβλίο του μεγάλου δασκάλου μας Ηλία Βουλγαράκη .Κατά την ταπεινή μας γνώμη πρέπει να μελετηθεί από κληρικούς και λαϊκούς ,κυρίως από αυτούς που κατά καιρούς προβαίνουν σε αφοριστικές δηλώσεις.

Λείψανα, όχι λειψανολαγνεία

Του Αρχιμ. Δανιήλ Αεράκη

Τιμή ή εκμετάλλευσις των ι. λειψάνων; Το πρώτο φανερώνει ευλάβεια, το δεύτερο ασέβεια. Το πρώτο βοηθάει στη μίμηση του αγίου, το δεύτερο σε πλουτισμό του αγύρτη. Το πρώτο, η τιμή των λειψάνων ενός μάρτυρος, αποτελεί δείγμα κοινωνίας «μετά πάντων των αγίων»· το δεύτερο, η εκμετάλλευσις λειψάνων, αγνώστου κάποτε προελεύσεως, αποτελεί πλήγμα κατά της αγιότητας.
            • Κάθε άγιος, και μάλιστα μάρτυρας, είναι «ἄφωνος κῆρυξ, κείμενος ἐν πολλῇ σιγῇ ἐν τῇ γῇ» (Χρυσόστομος. Ε.Π.Ε. 36,586). Σήμερα παίρνουμε λείψανα και τα  περιφέρουμε όχι «ἐν σιγῇ», αλλά «ἐν πομπῇ καί παρατάξει», και με αυτά υποκαθιστούμε κάθε ποιμαντική διακονία!

            Δε χρειάζεται κήρυγμα και κατήχησις! Αρκούν μερικές λειψανοθήκες, να τις κρατούν αρχιμανδρίτες με επανωκαλύμμαυχα, να τις περιφέρουν στους δρόμους, και ο κόσμος σωρηδόν... σώζεται!

            • Κάθε τάφος αγίου, και μάλιστα μάρτυρος, ήταν κάποτε τόπος ευλαβικού προσκυνήματος, και ιδίως αποφασιστικούκινήματος, δηλαδή, μετανοίας. Κατά τη μαρτυρία δε του ιερού Χρυσοστόμου, φυγαδεύονται τα δαιμόνια. «Πάρε -λέει- ένα δαιμονισμένο και μανιακό και φέρτον στον τάφο ενός αγίου, όπου υπάρχουν τα    λείψανα του μάρτυρος. Θα δης να απομακρύνεται το δαιμόνιο και να φεύγη          τρέχοντας» (Ε.Π.Ε. 37,226). 

            Σήμερα δεν αφήνουμε ήσυχα τα λείψανα. Τολμηρό αυτό που θα πούμε, αλλ’ έτσι είναι: Αρπάζουν τα λείψανα η εύκολη θρησκευτικότητα, ο μαγικός φετιχισμός, η ευκαιριακή σκοπιμότητα, και προ παντός η φιλοχρηματία (το μέγα αυτό δαιμόνιο!) και τα βγάζουν στους δρόμους προς... αγιασμόν!   

            • Μπορεί να αγιάση ανθρώπους το οποιοδήποτε αγιασμένο αντικείμενο, χωρίς μετάνοια και εξομολόγηση;     

            Τι είναι ο παπάς ή ο δεσπότης; Μάγος της φυλής; Μόνο έναςτέτοιος μάγος ακουμπά θρησκευτικό αντικείμενο πάνω σε άνθρωπο για ν’ αγιαστή!

            Στην πίστη των Ορθοδόξων χριστιανών δεν υπάρχει μαγικός τρόπος  αγιασμού. Ούτε το νερό του Ιορδάνου, επί Ιωάννου Βαπτιστού, δεν είχε μαγικές    ιδιότητες. Έμπαιναν βέβαια στο νερό, αλλά πάντοτε και όλοι «ἐξομολογούμενοι τάς ἁμαρτίας αὐτῶν» (Ματθ. γ΄6).    

            • Τώρα προσφέρουμε μαγικά ένα ποτηράκι «αγιασμού», λίγες σταγόνες από τον Ιορδάνη, μια λαμπάδα με φως από τα Ιεροσόλυμα, ένα μπαμπακάκι από το καντήλι της τάδε εικόνας, ένα προσκυνηματάκι της τιμίας Ζώνης του Βατοπεδίου, και...  τέλειωσε η υπόθεσις!

            Κανένας λόγος για μετάνοια. Καμμιά κουβέντα για εξομολόγηση. Καμμιά νουθεσία για αγώνα. Καμμιά προτροπή για επιστροφή στο Ευαγγέλιο ή συναγερμός για ευαγγελισμό των ανθρώπων.

            Αν μπορούσαν να μιλήσουν οι άγιοι, που τους χρυσώσαμε και τα λείψανα και τις εικόνες, θα μας έλεγαν:

            • Μην κοροϊδεύετε τον εαυτό σας και μας. «Λούσασθε  και καθαροί γίνεσθε» (Ησ. α΄16). Όσοι και αν προσκυνήσουν εικόνες ή λείψανά μας, ρούχα ή  ζώνες μας, απολύτως κανένας δε σώζεται, αν δεν έχει λουσθή στο Αίμα του Χριστού και στα δάκρυα της εξομολογήσεως.

             • Μη χρυσώνετε και μην ασημώνετε εικόνες και λείψανά μας. Πουθενά δεν είπε κάτι τέτοιο ο Κύριός μας. Άλλο είπε: Στους φτωχούς, μόνο στους φτωχούς, να δίνωνται τα χρήματά σας (Ματθ. ιθ΄21, Λουκ. ιη΄22).

              • Μην ακολουθήτε κληρικούς, που την ποιμαντική τους ραθυμία την καλύπτουν με λειψανολιτανεύσεις. Εμείς, οι μάρτυρες των τάφων, ερχόμαστε δεύτεροι. Πρώτος έρχεται ο λόγος του Θεού. Αυτόν ν’ ακούτε και ν’ ακολουθήτε...

              Ναι, έτσι λέει ο μεγάλος μάρτυρας της Εκκλησίας, ο άγιος Ιωάννης ο     Χρυσόστομος: «Μετά τήν διά τοῦ λόγου δύναμιν, δευτέραν ἔχουσι τάξιν οἱ τῶν ἁγίων τάφοι, πρός τό διεγείρειν εἰς τόν ἴσον ζῆλον» (Ε.Π.Ε. 34,474).  

http://synodoiporia.blogspot.com/2012/01/blog-post_1304.html?spref=fb

Γεωργίου Στριλιγκά:Για την ανανέωση των Θρησκευτικών

Ο λόγος για το νέο πιλοτικό Πρόγραμμα Σπουδών στο μάθημα των Θρησκευτικών. Για το ζήτημα, ήδη, έχουν δημοσιευθεί στα μέσα ενημέρωσης και στο διαδίκτυο ποικίλες προσεγγίσεις, από τις οποίες οι περισσότερες χαρακτηρίζονται από άγνοια και προχειρότητα. Μερικές φορές μάλιστα διασπείρουν ψευδείς φήμες, διαστρεβλώνοντας την πραγματικότητα και υπηρετώντας σκοπιμότητες. Η κατάσταση αυτή καθιστά επιτακτική την ανάγκη για υπεύθυνη ενημέρωση.


Κατά το περασμένο σχολικό έτος, στο πλαίσιο του λεγόμενου Νέου Σχολείου, εκπονήθηκαν νέα Προγράμματα Σπουδών σε όλα τα μαθήματα της Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης. Βασικό χαρακτηριστικό της μεταρρύθμισης είναι ο παιδαγωγικός αναπροσανατολισμός της διδακτικής διεργασίας στην κατεύθυνση της διερευνητικής, βιωματικής και συνεργατικής μάθησης. Η αλλαγή αυτή κρίνεται ως αναγκαία, με βάση τις σύγχρονες θεωρίες μάθησης και διδακτικής, καθώς επίσης το αίτημα υπέρβασης χρόνιων αγκυλώσεων στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.


Στο πλαίσιο της ευρύτερης αλλαγής, μεταξύ άλλων, συντάχθηκε νέο Πρόγραμμα Σπουδών και στο μάθημα των Θρησκευτικών. Για την προετοιμασία του εργάστηκε Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων που συστήθηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ύστερα από προκήρυξη εκδήλωσης ενδιαφέροντος και αξιολόγηση των ενδιαφερόμενων. Είχα την τιμή να επιλεγώ και να λάβω μέρος στην εν λόγω Επιτροπή και έτσι έχω προσωπική άποψη για τον τρόπο και τον σκοπό της εργασίας.


Όλα τα μέλη της Επιτροπής ήταν θεολόγοι. Έλαβαν μέρος Καθηγητές από τις Θεολογικές Σχολές, Σχολικοί Σύμβουλοι Θεολόγων και θεολόγοι εκπαιδευτικοί με αυξημένα προσόντα που υπηρετούν στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Η Επιτροπή εργάστηκε συνεργατικά και συνθετικά, με πλήρη  συνείδηση -επιστημονική, παιδαγωγική και θεολογική- του υψηλού χρέους, χωρίς «άνωθεν» οδηγίες και δεσμεύσεις. Κατεβλήθησαν φιλότιμα όλες οι ανθρωπίνως δυνατές προσπάθειες για όσο γίνεται καλύτερο αποτέλεσμα.


Κατά την ολοκλήρωση του έργου της, η Επιτροπή υπέβαλε δύο παραδοτέα: α) Πρόγραμμα Σπουδών για τα Θρησκευτικά Δημοτικού και Γυμνασίου, και β) Οδηγό του Εκπαιδευτικού για το μάθημα των Θρησκευτικών.


Τα συγκεκριμένα κείμενα, ήδη, έχουν δημοσιευθεί στον κόμβο του Ψηφιακού Σχολείου του Υπουργείου Παιδείας (http://digitalschool.minedu.gov.gr/info/newps.php). Επισημαίνεται ότι τα κείμενα είναι παιδαγωγικά και διδακτικά εργαλεία για τον εκπαιδευτικό και δεν είναι διδακτικά εγχειρίδια, όπως εσφαλμένα έγραψαν μερικοί αρθρογράφοι. Για επιφανείς πολιτικούς  και εκκλησιαστικούς, που παρασύρθηκαν από την παραπληροφόρηση, επιδεικνύοντας σκανδαλώδη άγνοια, τα σχόλια περιττεύουν…


Κατά το τρέχον σχολικό έτος, με σχετικές αποφάσεις του Υπουργείου Παιδείας, γίνεται πιλοτική εφαρμογή αυτών των Προγραμμάτων, σε περιορισμένο αριθμό σχολείων, και από το επόμενο έτος ενδέχεται καθολική εφαρμογή σε όλα τα σχολεία, μετά τις τυχόν βελτιώσεις που θα γίνουν με βάση τις προτάσεις των πιλοτικών σχολείων.


Τα βασικά χαρακτηριστικά και οι κύριες καινοτομίες που διέπουν το νέο Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά είναι:


1. Ως τεχνικό κείμενο και εκπαιδευτικό εργαλείο, το νέο Πρόγραμμα Σπουδών, στοχεύει στον εκπαιδευτικό και την εργασία του και δεν είναι απλώς ένας οδηγός για τους συγγραφείς των διδακτικών βιβλίων. Στην κατεύθυνση αυτή, δεν είναι απλός κατάλογος διδακτικών περιεχομένων. Δίνει έμφαση στο «πώς» και όχι μόνο στο «τι» της διδασκαλίας και γι’ αυτό, σε μεγάλο βαθμό, χαρακτηρίζεται Πρόγραμμα Σπουδών Διαδικασίας.


2. Καταπολεμά τον γνωσιοκεντρικό διδακτισμό εισάγοντας την προτεραιότητα των ιδιαίτερων ενδιαφερόντων και αναγκών των παιδιών με έμφαση στις ιδιαιτερότητές τους και την εφαρμογή διαφοροποιημένης διδασκαλίας. Εμπλουτίζει τη διδασκαλία με σύγχρονες τεχνικές διδασκαλίας, στην κατεύθυνση της κριτικής, διερευνητικής, βιωματικής και ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας και μάθησης. Στοχεύει στη μάθηση και όχι απλώς στον καθορισμό διδακτέας ύλης. Στην κριτική διερεύνηση και όχι στην απλή ενημέρωση των μαθητών. Στην ολόπλευρη ανάπτυξή τους και όχι μόνο στην πρόσκτηση πληροφοριών.  Δηλ., πέρα από γνώσεις, αποβλέπει και σε στάσεις-αξίες, συναισθήματα, δράσεις κτλ.


Το Πρόγραμμα Σπουδών αναδεικνύει με πληρότητα την παιδαγωγική σκοπιμότητα και τον παιδαγωγικό προσανατολισμό του μαθήματος των Θρησκευτικών. Σύμφωνα με αυτή τη θέση, το Πρόγραμμα Σπουδών αν και έλαβε σοβαρά υπ’ όψιν τον διάλογο των τελευταίων ετών σχετικά με τον χαρακτήρα του μαθήματος δεν είναι ούτε αποτέλεσμα ούτε συνέχειά του. Τα Θρησκευτικά δεν είναι ορισμένη ποσότητα διδακτέας ύλης, που χρειάζεται ορίσουμε ποσοτικά εάν είναι βιβλική, πολιτιστική, θρησκειολογική κτλ., αλλά πρωτίστως είναι τα ζωντανά πρόσωπα συγκεκριμένων  μαθητών και εκπαιδευτικών που μετέχουν στη μορφωτική διεργασία. Μπορεί να λειτουργήσει θρησκευτικό μάθημα ερήμην των προσώπων στα οποία απευθύνεται; Η πνευματική καλλιέργεια στην οποία αποβλέπει το μάθημα δεν είναι απλή παρουσίαση και συσσώρευση θρησκευτικών εννοιών.


Τα στοιχεία αυτά απελευθερώνουν τις δημιουργικές δυνάμεις εκπαιδευτικού και μαθητών. Πιο συγκεκριμένα, υπερβαίνεται ο ρόλος του εκπαιδευτικού των Θρησκευτικών ως πομπού-μεταφορέα πληροφοριών, που συνήθως είναι άσημες και άσχετες προς την πραγματική ζωή, και του μαθητή ως παθητικού δέκτη-καταναλωτή γνώσης, στην κατεύθυνση της ανάπτυξης της τάξης των Θρησκευτικών σε ένα ουσιαστικό κοινοτικό εργαστήριο μάθησης.  


3. Χαρακτηρίζεται από θεμελιώδεις θεολογικές ισορροπίες, στους κάθετους και οριζόντιους άξονες που το διατρέχουν, στα ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία του. Ως προς τα θεματικά περιεχόμενα και τον γενικό προσανατολισμό, μπορούμε να διακρίνουμε τρεις ομόκεντρους κύκλους. Πιο συγκεκριμένα, το Πρόγραμμα Σπουδών «ξεκινά από και έχει επίκεντρο τη θρησκευτική παράδοση του τόπου, την παράδοση της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας… Κάθε μαθητής/τρια, ανεξαρτήτως της θρησκευτικής του/της ιδιοπροσωπίας, είναι χρήσιμο να γνωρίζει τη θρησκευτική παράδοση του τόπου. Αυτός είναι ο πρώτος και βασικός κύκλος του μαθήματος» (Π.Σ., σελ. 16). Η θέση αυτή είναι συμβατή τόσο με το ελληνικό Σύνταγμα για «ανάπτυξη θρησκευτικής συνείδησης» (άρθρο 16) όσο και με τη Σύσταση 1720 του Συμβουλίου της Ευρώπης, ότι σκοπός της εκπαίδευσης είναι να οδηγεί τους μαθητές «να ανακαλύπτουν τις θρησκείες γνωρίζοντας τη δική τους» (άρθρο 14,1). Στη συνέχεια, σε ένα δεύτερο κύκλο, διερευνώνται στοιχεία που αφορούν στις  λοιπές μεγάλες χριστιανικές παραδόσεις, και τέλος, σε ένα ευρύτερο κύκλο, περιλαμβάνονται στοιχεία από τα μεγάλα θρησκεύματα του κόσμου και ιδίως όσα ενδιαφέρουν περισσότερο την ελληνική κοινωνία. Όλα τα παραπάνω οριοθετούνται με βάση τα πραγματικά παιδαγωγικά χαρακτηριστικά και τις ουσιαστικές μαθησιακές ανάγκες των παιδιών, ανάλογα με την ηλικία τους. Πολύ συνοπτικά, όπως περιγράφεται στη σκοποθεσία του μαθήματος, γενικός σκοπός του είναι «να οικοδομήσει ένα στιβαρό μορφωτικό πλαίσιο/πεδίο γνώσης και κατανόησης του Χριστιανισμού και της Ορθοδοξίας…», και στη συνέχεια «να προάγει τη γνωριμία, την κριτική κατανόηση, τον σεβασμό και τον διάλογο μεταξύ ανθρώπων με διαφορετικές απόψεις, αντιλήψεις ή δεσμεύσεις  πάνω σε ζητήματα πίστης και ηθικού προσανατολισμού»  (Π.Σ., σελ. 18 κ.ε.).


Πρέπει να τονιστεί ότι, ως προς τα προηγούμενα Αναλυτικά Προγράμματα, δεν έχουμε ποσοτική αλλαγή περιεχομένων προς όφελος της λεγόμενης θρησκειολογικής ύλης. Το Πρόγραμμα Σπουδών κινείται στον αντίποδα αυτής της φιλοσοφίας. Επομένως, σε καμιά περίπτωση, το μάθημα δεν μετατρέπεται σε  «θρησκειολογικό». Μάλιστα, στον Οδηγό του Εκπαιδευτικού παρατίθεται στατιστικός κατάλογος (βλ. Ο.Ε., σελ. 63 κ.ε.), όπου συνοπτικά ταξινομούνται τα προτεινόμενα θέματα και κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να διακριβώσει πόσα από αυτά είναι α) αγιογραφικά, β) δογματικά, γ) πατερικά, δ) αγιολογικά, ε) λειτουργικά, στ) ιστορικά, ζ) ηθικά, η) εορτολογικά, θ) θρησκειολογικά κτλ. Η Θρησκειολογία και πολύ περισσότερο η Συγκριτική Θρησκειολογία δεν έχει νομικά και παιδαγωγικά ερείσματα για να σταθεί στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση.


Οι παραπάνω πρόνοιες, με επιλεγμένες διατυπώσεις, με επιστημονική νηφαλιότητα,  αλλά και την επιβεβλημένη σωφρονύνη, στην ταραγμένη και σύνθετη εποχή μας, επιδιώκουν να προάγουν αλλά και να προστατεύσουν το μάθημά μας με επαρκή και σύγχρονη τεκμηρίωση. Και ο νοών νοείτω!


4. Αξιοποιεί την έννοια της «Θεματικής Ενότητας» που περιλαμβάνει πολύωρη διδακτική εργασία και υπερβαίνει την παραδοσιακή αντιστοιχία ωριαίας διδασκαλίας και Διδακτικής Ενότητας. Ακόμη, ανακατανέμει τα διδακτικά περιεχόμενα ανατρέποντας την παραδοσιακή γραμμική παρουσίαση της ιστορίας του Χριστιανισμού στο Γυμνάσιο, αποκλειστικά και μόνο για παιδαγωγικούς λόγους, που σχετίζονται με τα ιδιαίτερα ψυχοδυναμικά χαρακτηριστικά και ενδιαφέροντα των παιδιών ανά τάξη και ηλικία.


5. Υπολογίζει τα νέα κοινωνικά και πολιτιστικά δεδομένα και προάγει τον σεβασμό στην ετερότητα. Η συγκεκριμένη ευαισθησία είναι επίκαιρη, είναι ανθρώπινη και βαθύτατα χριστιανική. Καλλιεργεί τη διεπιστημονικότητα και τη συνεργασία με τα άλλα μαθήματα. Αναδεικνύει την τοπική ιστορία και παράδοση.


6. Οδηγεί σε αποτελεσματικές και δημιουργικές διδακτικές δραστηριότητες. Επιτρέπει αλλά και ενθαρρύνει την ενεργότερη συμμετοχή των διδασκόντων στον σχεδιασμό της διδασκαλίας/μάθησης καθώς επίσης στην επιλογή των κατάλληλων διδακτικών μέσων και υλικών. Διαθέτει επαρκείς πρόνοιες για τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας της διδασκαλίας και τις προσδοκώμενες μαθησιακές επάρκειες των μαθητών. Βασίζεται και παραπέμπει σε σύγχρονο βιβλιογραφικό και ψηφιακό υλικό. Αξιοποιεί τις δυνατότητες των νέων Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ).Στο παρόν σύντομο σχόλιο είναι αδύνατο να καταδειχθούν όλα τα παραπάνω με παραπομπές και παραδείγματα διδακτικών προτάσεων. Για περαιτέρω εμβάθυνση, ο καλόπιστος αναγνώστης μπορεί να ανατρέξει στα κείμενα. Εκεί, και μόνο εκεί, θα βρει την απαιτούμενη τεκμηρίωση, τα διδακτικά προτεινόμενα, καθώς  επίσης άφθονες προτάσεις για διδακτικές προσεγγίσεις. Αναμφισβήτητα, απαιτείται περαιτέρω αναλυτική ενημέρωση και εξειδικευμένη επιμόρφωση, για τους τρόπους αξιοποίησης του Προγράμματος Σπουδών στο διδακτικό έργο. Οφείλω να αναφέρω ότι οι προσωπικές εντυπώσεις από την πιλοτική εφαρμογή είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικές για όσα θετικά κομίζει η πρόταση.


Η ταπεινή μου άποψη είναι ότι το νέο Πρόγραμμα Σπουδών συγκεντρώνει πολλά πλεονεκτήματα, που μπορούν να βοηθήσουν, στο μέτρο του ανθρωπίνως εφικτού, στη γόνιμη ανανέωση τόσο του μαθήματος των Θρησκευτικών στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση όσο και του πολύπαθου ελληνικού σχολείου.


Υστερόγραφη επισήμανση: Η καταστροφολογία δεν υπήρξε, δεν είναι και ούτε πρόκειται να γίνει επιστημονική ειδίκευση του θεολογικού λειτουργήματος.


http://www.amen.gr/index.php?mod=news&op=article&aid=8166

ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΟΝ "ΚΑΙΡΟ". ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΧΡΙ 6 ΦΛΕΒΑΡΗ

Στις κάλπες προσέρχονται οι θεολόγοι - μέλη του Πανελληνίου Θεολογικού Συνδέσμου για την αναβάθμιση της θρησκευτικής εκπαίδευσης

"ΚΑΙΡΟΣ" για την ανάδειξη του πρώτου Διοικητικού Συμβουλίου .  Από την προσωρινή Δ.Ε. εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση:

Xολαργός  23-1-2012

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Με απόφαση της  προσωρινής Διοικούσας Επιτροπής ορίστηκε  η Κυριακή 12 Φεβρουαρίου 2012 και σε περίπτωση μη απαρτίας η επομένη Κυριακή 19Φεβρουαρίου 2012 ως ημέρα πραγματοποίησης της Γενικής Συνέλευσης  και των αρχαιρεσιών για την ανάδειξη του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου μας. Κατόπιν αυτού καλείστε να δηλώσετε συμμετοχή στις προσεχείς εκλογές ως υποψήφιοι είτε για το ΔΣ είτε για την Εξελεγκτική επιτροπή, συμπληρώνοντας το συνημμένο έντυπο αίτησης , το οποίο πρέπει να αποσταλεί  στην ηλεκτρονική διεύθυνση του Συλλόγου μέχρι τη Δευτέρα 6 Φεβρουαρίου 2012.

                                                                    
                                                                        Με εκτίμηση


                                                                Η  Διοικούσα  Επιτροπή

Y.Γ Όσοι δεν έχετε κάνει μέχρι τώρα την εγγραφή σας ως τακτικά μέλη του Συλλόγου μπορείτε να αποστείλετε συμπληρωμένο το ειδικό έντυπο μέσα στην ίδια προθεσμία

ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ- Ο Κινέζος, Ο Θεός και η μοναξιά - Παρουσίαση Βιβλίου

Με χαρά σας προσκαλούμε στην παρουσίαση του βιβλίου

του π. Χαράλαμπου Παπαδόπουλου

Ο ΚΙΝΕΖΟΣ, Ο ΘΕΟΣ ΚΑΙ Η ΜΟΝΑΞΙΑ

που θα γίνει στο βιβλιοπωλείο του Αρμού

(Μαυροκορδάτου 11, 106 78, Αθήνα)

το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου 2012, στις 18.00

Για το βιβλίο θα μιλήσουν

Ανδρέας Αργυρόπουλος, θεολόγος

Νικήτας Καυκιός, ψυχολόγος

και ο π. Χαράλαμπος Παπαδόπουλος.

Αποσπάσματα θα διαβάσει η θεατρολόγος - μουσικός

Έφη Μαστορίδη.

Γ.Μ.Βαρδαβά:Η κοινωνική διδασκαλία των Τριών Ιεραρχών

[Απόσπασμα από τον Πανυγηρικό της 30ης Ιανουαρίου 2009 στον Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννου Ηρακλείου]

Η κοινωνική διδασκαλία των Τριών Ιεραρχών, αξίζει να αναφερθεί, γιατί θεμελιώνεται στην ισότητα μεταξύ των ανθρώπων, την αγάπη, την αλληλεγγύη και την κοινοχρησία, κατά το πρότυπο της πρώτης χριστιανικής κοινότητας των Ιεροσολύμων. Η λύση του κοινωνικού προβλήματος προϋποθέτει μια εσωτερική επανάσταση, μια επανάσταση «ψυχών» (Ζιάκας). Κι όπως πολύ σωστά έχει παρατηρήσει ένας καλός συνάδελφος η λέξη «επανάσταση» εμπεριέχει εντός της την «Ανάσταση». Μάλλον θα είχε κατά νου τα λόγια του Χρυσοστόμου: «Όταν δεις τη φθορά, τότε ακριβώς να πιστεύεις στην ανάσταση, γιατί ο θάνατος δεν είναι τίποτε άλλο παρά η αναίρεση της φθοράς» (ΕΠΕ 36,130-131).

Ο Χρυσόστομος επί του κοινωνικού προβλήματος τονίζει: «όπου γαρ το εμον και το σον εκεί πάσα μάχης ιδέα και φιλονικίας υποθεσις».

Ο Μέγας Βασίλειος συμπληρώνει: «αν αυτός που απογυμνώνει το ντυμένο ονομάζεται λωποδύτης, αυτός που δεν ντύνει το γυμνό, αν και μπορεί να το κάνει, δεν είναι το ίδιο;».

Και ο Γρηγόριος τονίζει: «Μην τεντώνεις τα χέρια σου στον ουρανό αλλά στα χέρια των φτωχών. Αν εκτείνεις τα χέρια σου στα χέρια των φτωχών έπιασες την κορυφή του ουρανού».

Μόλις που χρειάζεται να πούμε ότι η διδασκαλία αυτή δεν έμεινε στα λόγια. Υπενθυμίζουμε τη «Βασιλειάδα», συγκρότημα ευαγών ιδρυμάτων, που ίδρυσε ο Μέγας Βασίλειος και εκεί βρήκαν καταφύγιο πτωχοί, ορφανά, λεπροί, απόκληροι ανεξαρτήτως αν ήταν χριστιανοί ή ειδωλολάτρες. Επί των ημερών του Χρυσοστόμου  η εκκλησία της Κωνσταντινούπολης έτρεφε 7000 φτωχούς. Ο ίδιος έδινε μεγάλα ποσά για να εξασφαλίσει την ελευθερία πολλών δούλων. Η δε αρετή της ακτημοσύνης εφαρμόστηκε και από τους τρεις (ενώ ήταν πάμπλουτοι μοίρασαν όλα τα υπάρχοντα τους στους φτωχούς).

Δείγμα του ρηξικέλευθου αλλά και βαθιά ανθρωπιστικού πνεύματος που διακατείχε το Χρυσόστομο αποτελεί το γεγονός ότι και  αυτή ακόμα  η ύπαρξη εκκλησιαστικής περιουσίας τον ενοχλούσε, αν και τα εισοδήματα της δεν ήταν υπέρμετρα. Τον ενοχλούσε μάλιστα σε τέτοιο βαθμό ώστε συνιστούσε στους πιστούς αντί να δίνουν χρήματα για τη διακόσμηση των ναών να τα δίνουν αυτοπροσώπως στους φτωχούς. Έτσι εξυψώνεται το ανθρώπινο πρόσωπο και προάγεται η κοινωνικότητα.

Η ύπαρξη περιουσίας δικαιολογείται ωστόσο -κατά το Χρυσόστομο- εξαιτίας της απανθρωπίας εκείνων των χριστιανών, που δεν συνέβαλαν αποφασιστικά, ενώ είχαν τη δυνατότητα, στην καταπολέμηση των κοινωνικών διακρίσεων: «Σήμερα η εκκλησία έχει αγρούς, οικοδομές και εισπράξεις από νοίκια(...).Κι όλα αυτά τα έχει εξαιτίας της απανθρωπίας σας. Όλος αυτός ο πλούτος έπρεπε να βρίσκεται στα χέρια σας και τα έσοδα της εκκλησίας έπρεπε να προέρχονται από τη γενναιοδωρία σας. Τώρα όμως (...)εσείς δεν καρποφορείτε με προσφορές στην εκκλησία και οι ιερείς δεν μπορούν να προσφέρουν όσα πρέπει».

Και αλλού (PG 48, 656B) αναφέρει: «Πολλή φροντίδα πρέπει να έχει η εκκλησία ώστε ούτε να της περισσεύει, αλλ’ ούτε να της λείπει τίποτα, άλλα όσα εισπράττει να τα σκορπίζει γρήγορα σ’ αυτούς που έχουν ανάγκη».

Η γλώσσα του  Χρυσοστόμου ξαφνιάζει. Είναι σκληρή, αλλά συνάμα τίμια  και ρεαλιστική: «Καθημερινά βλασφημείται ο θεός από μας εξαιτίας των αρπαγών και της πλεονεξίας μας. Η αρρώστια αυτή κατάλαβε όλη την οικουμένη και τις ψυχές όλων. Κηρύττουμε το Χριστό και υπηρετούμε το χρυσό».

Θα μπορούσαν να αναφερθούν ακόμη πολλά άλλα αποσπάσματα, αλλά νομίζω ότι -έστω και με αυτόν τον λακωνικό τρόπο- έγινε κατανοητή η κοινωνική τους διδασκαλία, που εκ πάσης επόψεως είναι επίκαιρη και τοποθετεί τα πράγματα στη θέση τους. Η αναφορά αυτή δεν συνδέεται απαραίτητα με τη θλιβερή επικαιρότητα. Οφείλουμε όμως να διευκρινίσουμε ότι άλλο ορθοδοξία και άλλο δυτικότροπος χριστιανισμός, όπως επίσης άλλο αυθεντική διδασκαλία και άλλο σύγχρονη «εκκοσμικευμένη» παραφθορά. Σε τελευταία ανάλυση η κακοπροαίρετη κριτική καθίσταται νεοδονατισμός. Αλλά ας αφήσουμε να μας πει μια τελευταία λέξη επί του θέματος ο ιερός Χρυσόστομος: «Δεν θα υπήρχε ανάγκη για λόγια...αν επιδεικνύαμε έργα. Κανείς δεν θα ήταν άθεος, αν εμείς είμαστε χριστιανοί όπως πρέπει. Αν τηρούσαμε τις εντολές του Χριστού, αν ανεχόμασταν να μας αδικούν, αν επιτρέπαμε να μας εκμεταλλευτούν, αν ευλογούσαμε όταν μας βρίζουν, αν ευεργετούσαμε όταν μας κακομεταχειρίζονται, αν όλοι τα κάναμε αυτά κανείς δεν θα ήταν τέτοιο θηρίο, ώστε να μη μεταστραφεί σ’ αυτή την ευσέβεια» (Ομιλία Ι, εις την Α’ Τιμοθ., PG 62,551).