Νόνη Σταματέλου:Λόγος κοφτερός , ταράζει τα νερά , μας ξεβολεύει, όπως κάθε ανηφόρι…

  Από την παρουσίαση του βιβλίου:"Τρεις Ιεράρχες.Η Επανάσταση της Πίστης και της Δράσης" που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 14-02-2026.

Άκουσα κάποτε τον αξέχαστο καθηγητή Ηλία Βουλγαράκη να

λέει « Ο Χριστιανισμός πρέπει να γίνει συναγερμός!!!»

Η « εμμονή» του Αργυρόπουλου με τους Τρεις Ιεράρχες (και όχι

μόνο, έχει κι άλλες εμμονές…) αυτό μου θυμίζει.

Όπως διαβάζω στο οπισθόφυλλο αυτού του βιβλίου, δεν πρόκειται

για ένα επιστημονικό πόνημα, αλλά μάλλον για ένα κείμενο

ορθόδοξης αντιπληροφόρησης, κόντρα στο ρεύμα των καιρών που

προωθούν έναν ακίνδυνο, μοιρολατρικό και βολικό για πολλούς (

γι΄αυτό και επικίνδυνο) χριστιανισμό.

Ένας λόγος κοφτερός , ταράζει τα νερά και ενοχλεί τον

εφησυχασμό μας , μας ξεβολεύει, όπως κάθε ανηφόρι…

Από μικρή ,φέρνοντας στο νου μου την 30 η Ιανουαρίου, τη θυμάμαι

σαν μια χλιαρή γιορτή που με ενδιέφερε μόνο ως αργία. Όχι μόνο

εμένα αλλά και ολόκληρη την εκπαιδευτική κοινότητα . Παλεύαμε

αργότερα στη σχολική αίθουσα να μεταδώσουμε στα παιδιά τι;

Κάτι που το περιβάλλον τους ακύρωνε. Όπως συχνά και το

αληθινό νόημα κάθε γιορτής άλλωστε…

Ένας λόγος λοιπόν που είμαι εδώ είναι για να καταθέσω

δύο σκέψεις γι΄αυτή τη χλιαρότητα με την οποία αντιμετωπίζουν

χρόνια τώρα, υπουργεία, πολλοί συνάδελφοι ακόμα κ Θεολόγοι

κλπ αυτή την ημέρα όπου τιμώνται οι Τρεις Ιεράρχες και μάλιστα

ως Προστάτες της Ελληνικής παιδείας και των γραμμάτων! Το θέμα

το παρακολουθώ ως μαθήτρια και ως εκπαιδευτικός δλδ πάνω από

μισό αιώνα! 

Ζούμε σε αιχμηρούς καιρούς και συγγραφείς τέτοιων βιβλίων

αποτελούν έμπνευση.

Γι’ αυτό δεν θα επαναλάβω πληροφορίες γνωστές για τους Τρεις

Ιεράρχες, που γεννήθηκαν και ποιοι ήταν οι γονείς τους. Έχω μια

τραυματική εμπειρία σχετική , ένας θεολόγος στο Γυμνάσιο, με

πρόσβαλε γιατί είπα στο μάθημα ότι η μητέρα του Αγίου Ιωάννου

του Χρυσοστόμου λεγόταν Ανθούλα κι όχι Ανθούσα.Τι να κάνουμε,

Ανθούλα είχαμε στο χωριό…Θα πω λοιπόν δυό λόγια που έγραψα

κλείνοντας το τελευταίο πόνημα του κυρίου Αργυρόπουλου.

Τον Ανδρέα τον γνώρισα για πρώτη φορά όταν πριν από αρκετά

χρόνια στη Θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης, τη Σχολή μου,

μαζευτήκαμε λίγοι Θεολόγοι, ανήσυχοι μα ενθουσιασμένοι, για να

συγκροτήσουμε το πρώτο Δ. Σ. του θεολογικού Συνδέσμου

ΚΑΙΡΟΣ. Με τον αξέχαστο Μάκη Σταμούλη και τους άλλους

καλούς συναδέλφους. Στη συνέχεια, παρακολουθούσα το blog του

με τον καθόλου τυχαίο τίτλο "Η θεολογία μεσοπέλαγα". Διορισμένη

θεολόγος στην επαρχία και μάλιστα στην Ορεινή χώρα, όπως

ονομάζω στα ποιήματά μου τα Γιάννενα, ένα τέτοιο blog με

θεολογία καθαρή και αντισυμβατική που την είχα ανάγκη, ήταν

αρκετό να αισθανθώ ότι είχα μια βαθιά συγγένεια με τον Ανδρέα. 

Ο Ανδρέας ανήκει σε εκείνους τους θεολόγους που χαρακτηρίζω

παλαβούς για λόγους που όλοι γνωρίζουμε. Βουτάνε στα βαθιά,

είναι διαβασμένοι, είναι ευγενικά ανατρεπτικοί, είναι αισιόδοξοι,

είναι κοινωνικοί, φιλότεχνοι ,σχνά καλλιτέχνες, κτίζουν σχέσεις με

τους μαθητές τους, αγνοούν συχνά το αναλυτικό πρόγραμμα,

τολμούν, συγκρούονται, είναι γοητευτικοί.

Κάποτε ο σχολικός μας σύμβουλος είχε διοργανώσει μια διημερίδα

σε συνεργασία με τη Μητρόπολη Νικοπόλεως στην οποία είχα

μιλήσει με θέμα "Κραυγή αγωνίας από μια  Θεολόγο - υπάλληλο".

Ο αγαπημένος μου πνευματικός, ο Δεσπότης Μελέτιος , μου

ζήτησε το κείμενο για να το στείλει στο περιοδικό ΚΟΙΝΩΝΙΑ. Επί

μια εβδομάδα μου τηλ από την ΠΕΘ και με ευγένεια με

παρακαλούσαν να κάνω μερικές αλλαγές στο κείμενο. Μια από

αυτές, ήταν να αφαιρέσω τη φράση παλαβοί Θεολόγοικαι φυσικά

δεν ενέδωσα. Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό και ο

Μελέτιος έτριβε τα χέρια του και με εκείνο το παιδικό χαμόγελο μου

είπε " ευλογημένη, θα ταράξουμε τα νερά"!

Οι Θεολόγοι σαν τον Ανδρέα λοιπόν ταράζουν τα νερά. 

Πάντα με αφορούν οι θέσεις του, ακόμα κι οι πιο ανατρεπτικές. Το

θέμα αυτού του βιβλίου με απασχολεί λοιπόν πολλά χρόνια, αφού

σε αρκετά σχολεία ο τοπικός επίσκοπος , παρά την επιμονή των

διευθυντών μου, αρνήθηκε να εκφωνήσω λόγο μέσα στο ναό

επειδή είμαι γυναίκα. Κι ας κραυγάζει ο Άγιος Γρηγόριος « άνδρες

ήσαν οι νομοθετούντες…» και τα σχετικά περί ισοτιμίας.

Ώσπου ο Θεόκλητος Ιωαννίνων, ήταν ο πρώτος που μου έδωσε

ευλογία κι εγώ ήμουν η πρώτη γυναίκα που μίλησα στο ναό την

ημέρα των Τριών Ιεραρχών.

Όπως πολύ εύστοχα λέει ο Θανάσης ο Παπαθανασίου στον

πρόλογο του βιβλίου, Ο λόγος του Θεού είναι δίκοπο μαχαίρι κλπ

Δεν είναι διακοσμητικό μαχαίρι, αλλά δίκοπο. Στη δίκοπη λεπίδα η

μια ακμή βλέπει τον αντίπαλο, η άλλη βλέπει τον χρήστη....

Αμφότεροι υπόκεινται στην κρίση της λεπίδας-κάτι που λησμονούν

οι τυφλωμένοι σταυροφόροι κάθε λογής. Καλείσαι να κόψεις, μόνο

αν είσαι έτοιμος να κοπείς...

Αν ο θεολόγος στην εκπαίδευση σκύψει ο κεφάλι και υπηρετήσει

μια νοσηρή θρησκευτικότητα για να μη συγκρουστεί με τον

δήμαρχο ή το δεσπότη για το αν έχει το πουκάμισο από μέσα ή

απέξω, είμαστε στο Μεσαίωνα και δεν το ξέρουμε.

Ο Ανδρέας σε όλα τα βιβλία του κι όχι μόνο σ΄αυτό, τονίζει την

τεράστια ευθύνη ημών των θεολόγων ή θεολογούντων σχετικά τον

τρόπο με τον οποίο θα μιλήσουμε για το Θεό. Την ευθύνη που

έχουμε απέναντι στα ιερά κείμενα, την ευθύνη που έχουμε απέναντι

στους μαθητές μας ,στον κόσμο ολόκληρο.

Όσο για την γιορτή των Τριών Ιεραρχών , έτσι όπως είναι σχεδόν

πεταμένη μέσα στο ημερολογιακό έτος απ’ την Επίσημη Πολιτεία,

θεωρώ πολύ σημαντική την εμμονή του, γιατί οφείλουμε να

γυρίσουμε τον κόσμο ανάποδα, επειδή η 30 Ιανουαρίου είναι

χρόνια τώρα μια αργία για μαθητές και εκπαιδευτικούς.

Και μη μου πείτε ότι πολλοί συνάδελφοι των άλλων ειδικοτήτων , οι

πολιτικοί ,πλην ελαχίστων, επιστήμονες σε διάφορα πόστα

,γνωρίζουν για την Ορθόδοξη πίστη περισσότερα από όσα έμαθαν

στα Θρησκευτικούλια του Γυμνασίου τους.

Γι΄αυτό καθημερινά ακούμε στην τηλεόραση «τέρατα», από

δημοσιογράφους, καλεσμένους, υπουργούς κλπ.

Το βιβλιαράκι που κρατάμε στα χέρια μας λοιπόν είναι μια βόμβα,

γιατί ξεσκεπάζει την ανεπάρκειά μας σε σχέση με τεράστια

πνευματικά μεγέθη, αποκαλύπτει λάθη και παραλείψεις της

Επίσημης Εκκλησίας, προκαλεί αρκετούς παντογνώστες του

«αριστερού » χώρου θέτοντας υπόψιν τους ονόματα κορυφαίων

διανοητών , σπουδαίων κοινωνιολόγων όπως ο Έριχ Φρομ, ακόμα

και εκπροσώπων του υλισμού , όπως η Ρόζα Λούξεμπουργκ και

πολλοί ακόμα ,που προσέγγισαν με σεβασμό τις απόψεις των

Πατέρων για μια καλύτερη ,πιο ανθρώπινη κοινωνία. Ενώ έργα των

Τριών Ιεραρχών μεταφράζονται στη Δύση απ’ τον 5 ο αιώνα ,κυρίως

όμως απ’ τον 12 ο αιώνα.

Οι Τρεις Ιεράρχες δεν έγιναν σύμβολα της παιδείας επειδή ήταν

“καλοί δάσκαλοι” με τη στενή έννοια, αλλά επειδή ενσάρκωσαν κάτι

σπανιότερο:

την παιδεία ως τρόπο ύπαρξης.

Γνώστες των επιστημών της εποχής τους.

φιλοσοφία,

ρητορική,

ποίηση, ιατρική..

Δεν απέρριψαν τον αρχαίο λόγο.

Ούτε όμως τον προσκύνησαν.

Ο Βασίλειος λέει καθαρά:

κρατάμε από τους αρχαίους ό,τι μας μαθαίνει να γινόμαστε

καλύτεροι άνθρωποι.

Αυτό είναι βαθιά παιδαγωγικό

Ο λόγος τους:

δεν στόλιζε εξουσίες,

δεν χάιδευε ακροατήρια,

δεν έφτιαχνε καριέρες.

Ήταν λόγος που καιγόταν.

Ο Χρυσόστομος μιλά σαν κάποιος που πονά για την πόλη.

Ο Γρηγόριος γράφει σαν ποιητής που παλεύει με τον εαυτό του.

Ο Βασίλειος οργανώνει αγάπη σε πράξη, όχι σε θεωρία. Ένωσαν

γνώση και ήθος (κι αυτό είναι σπάνιο)

Η ελληνική παιδεία κινδύνευε πάντα από ένα πράγμα:

να γίνει ευφυΐα χωρίς καρδιά.

Οι Τρεις Ιεράρχες πρότειναν κάτι ριζοσπαστικό:

δεν σώζεται ο άνθρωπος με το μυαλό μόνο.

Η παιδεία, για εκείνους, δεν ήταν:

επάγγελμα,

κοινωνική καταξίωση, 

συσσώρευση γνώσεων.

Ήταν άσκηση ελευθερίας.

Ήταν οι μόνοι που μπορούσαν να πουν στο Νεοελληνικό κράτος:

“μπορούμε να είμαστε Έλληνες χωρίς να είμαστε αρχαιολάτρες

και χριστιανοί χωρίς να είμαστε σκοταδιστές”

Αυτός ο λεπτός δρόμος — ανάμεσα στο φως του νου και της

καρδιάς —

είναι η βαθύτερη παιδαγωγική τους κληρονομιά.

Κι ίσως το πιο σημαντικό…

Εναντιώνονται με θάρρος στην εξουσία 

Στηλιτεύουν τον αλόγιστο πλούτο, την πλεονεξία, την αδιαφορία για

τον συνάνθρωπο και δεν ασχολούνται με ηθικιστικά ζητήματα που

σήμερα αποτελούν συχνά  την έγνοια πολλών ιερωμένων.

Θα ‘λεγε κανείς ότι εσκεμμένα έπεσε στάχτη πάνω στους

θησαυρούς που άφησαν με τη ζωή και τα συγγράμματά τους οι

Πατέρες της Εκκλησίας.

Όμως η αλήθεια είναι ότι αν απομονώσουμε κάποια λόγια τους,

χωρίς να βλέπουμε την υπογραφή τους, έχουν μια δραματική

επικαιρότητα και μια αξιοζήλευτη φρεσκάδα οι απόψεις τους.

Η στάση τους είναι "πολιτική" (πχ το λεπροκομείο στην

πλουσιότερη συνοικία της Κωνσταντινούπολης ,είναι αυτό που

λέγαμε πιο πάνω , η λεπίδα που για να κόψει πρέπει να κοπεί).

Κοινοκτημοσύνη, ισοτιμία των ανθρώπων, χωρίς διακρίσεις.

Κλέφτες δεν είναι μόνο αυτοί που αφαιρούν... Αλλά. « Τοσούτους

αδικείς όσοις παρέχειν εδύνασο…» λέει ο Μ.Βασίλειος.

Η δικαιοσύνη που έχουν ανάγκη οι σύγχρονες κοινωνίες ήταν ο

σκοπός τους

Βασικά παρατηρώ χρόνια τώρα ότι πολύ συχνά η Εκκλησία είναι

πολύ αυστηρή σε κανόνες που η ίδια καταστρατηγεί

Αυτό που έχει πολύ ενδιαφέρον στη θεώρηση του έργου των Τριών

Ιεραρχών είναι ότι εντοπίζεται η υποκρισία με την οποία τόσους

αιώνες προσεγγίζουμε τέτοια ζητήματα 

Θεωρώ ότι η ανάγκη εσωτερικής ιεραποστολής είναι άμεση. Γιατί η

ημιμάθεια πάνω σε θρησκευτικά ζητήματα είναι επικίνδυνη .

 Απαραίτητη επίσης θεωρώ την εισαγωγή θεολόγων στην

Πρωτοβάθμια εκπ/ση, για τους λόγους που υποθέτω

αντιλαμβανόμαστε.

Τελευταία όλο και πιο πολύ μιλάμε ,ευτυχώς, για τον "ψευδή

εαυτό μας , ψυχαναλυτικός όρος του Donald Winnicot .Περιγράφει

λέει το google μια αμυντική δομή που αναπτύσσει το άτομο

υιοθετώντας συμπεριφορές και ρόλους που απαιτεί το περιβάλλον,

προκειμένου να προσαρμοστεί και να επιβιώσει». Παρόλο που

νοιώθουμε την απώλεια της αυθεντικότητας και το αίσθημα κενού,

σκεφτείτε πόσο μας έχει βολέψει, ενώ σιωπηρά υπονομεύει τη

χαρά μας. Μας έχει επιβληθεί τόσο η καθωσπρέπει συμπεριφορά,

η ψευτοευσέβεια, που αν δούμε άνθρωπο γελαστό, ενώ μέσα μας,

ο αληθινός μας εαυτός χαίρεται, το σχολιάζουμε, του στυλ "αυτός

είναι θεολόγος αλλά είναι πολύ ανοιχτός, αυτός είναι παπάς αλλά

έχει πολύ χιούμορ κλπ κλπ κλπ

Θα πω ένα παράδειγμα με τους γελαστούς αγίους.

Από παιδιά, μάθαμε να τιμάμε τους αγίους , σαν μορφές πολύ

απόμακρες, σκυθρωπές, αργότερα σπουδάσαμε ανάλυση εικόνας

και κάπως δικαιολογήσαμε την αυστηρότητά τους. Όμως

προσωπικά και ίσως εκφράζω κι άλλους, πλημμυρίζω από χαρά

όταν βλέπω εικόνες σύγχρονων αγιογράφων που πατώντας βέβαια

σταθερά στη βυζαντινή παράδοση, δεν διστάζουν να

χαμογελάσουν στον σύγχρονο κουρασμένο άνθρωπο, που έχει

ανάγκη όσο ποτέ άλλοτε τον παρηγορητικό λόγο των αγίων μας.

Είδα πρόσφατα την υπέροχη εικόνα της Αγίας Μαρίας των

Παρισίων απ’ τον ζωγράφο Μπάμπη Πυλαρινό που το πρόσωπό

της φωτίζεται από ένα καθησυχαστικό χαμόγελο. Επίσης τον Άγιο

Ευμένιο Σαριδάκη ,τον παππούλη της χαράς δια χειρός Χριστίνας

Παπαθέου. Πως αλλιώς θα πάρουμε λίγη απ’ την αφοβία και τη

χαρά αυτών των αγίων , αφού η εικόνα τους ιστορεί το βίο

τους…Εννοώ με όλα αυτά και πάντα στο πνεύμα του

Αργυρόπουλου, ότι η Θεολογία σήμερα μας αφορά όταν συνδέεται

με τη ζωή και τις ανάγκες μας. Δεν έχουμε τις ίδιες ανάγκες με τον

άνθρωπο του 4 ου αιώνα. Άκουγα πριν λίγες μέρες για ένα

χαρισματικό παπά, που τον ξέρω από παιδάκι, πτυχιούχο του

τμήματος ηλεκτρολόγων Πολυτεχνείου και της Θεολογικής Σχολής,

ότι ξεκινάει διδακτορικό με θέμα τον φωτισμό των ναών.

Μια ζωή η Εκκλησία είναι φοβική. Θα πρότεινε την ίδρυση

αντίστοιχου λεπροκομείου στην Εκάλη, ή κέντρο υποδοχής

μεταναστών; Όλα εκ του ασφαλούς και σε μόνιμο εναγκαλισμό με

την εξουσία.

Επίσης ,πριν λίγες μέρες, με αφορμή την έκθεση του Μπάμπη

Πυλαρινού με έργα εμπνευσμένα απ΄τη ζωή της Αγίας Μαρίας

Σκομπτσόβα, συγκίνησε ο ζωγράφος με τη χαρακτηριστική του

απλότητα και εξομολογητική του διάθεση λέγοντας « έχουμε κάνει

τους αγίους σούπερμαν…κι οι άγιοι σαν εμάς είναι ,άνθρωποι , με

λάθη και αδυναμίες, απλά μπόρεσαν να αγαπήσουν!!!». Μεγάλες

κουβέντες αυτές. Η Εκκλησία μέσω κηρυγμάτων ,γεροντάδων κλπ

μας έχει γεμίσει ενοχές. Δεν λέμε να μας χαϊδεύει τ’ αυτιά, αλλά

συχνά η ενοχή αυτή οδηγεί στη θλίψη, άρα μας αποκλείει απ’ τη

χαρά του Χριστού. Έχουμε φτάσει στο σημείο να νοιώθουμε κοντά

μας μόνο τον Ιούδα και τον Άσωτο!!!

Ε, όχι, δεν είν’ έτσι…Οι Άγιοι διψούσαν να δουν το πρόσωπο του

Θεού, από κει ξεκινούσαν.

Ποιος τολμούσε κάποτε να πει στους μαθητές του ότι ο άνθρωπος

όταν ερωτεύεται, θυμάται πως ήταν ο κόσμος πριν την πτώση, πως

προγεύεται τον Παράδεισο, σπάνε τα αρράγιστα κελύφη που λέει κι

ο Γιανναράς και τα δίνεις όλα για τον Άλλον, ξεχνάς την υπόληψή

σου, τα ξεχνάς όλα για τον αγαπημένο, με μικρό Α και με Κεφαλαίο!

Παντού θρησκοληψία. Κάποιες μαθήτριες θυμάμαι όταν πηγαίναμε

στον ναό, έφευγαν απ΄τη σειρά όταν προσκυνούσαμε τις εικόνες,

λέγοντάς μου μετά στο αυτί «Κυρία είμαι αδιάθετη». Μ’ αυτά

ασχολούμαστε. Και δεν είναι παρελθόν η θρησκοληψία.

Ο καημός μου ο μεγάλος είναι ότι και η θρησκευτική και η πολιτική

εξουσία μιλάνε για παράδοση, για αξίες, παπαγαλίζουν φράσεις

που ποτέ δεν κατάλαβαν και στις γιορτές παίρνουν τα μικρόφωνα

λέγοντας κορδωμένοι τσιτάτα που αντιγράφουν.

Σήμερα ρωτάνε και το gpt

Κάποτε στα Γιάννενα ένας πολιτικάντης φιλόλογος, είχε εκλεγεί

Βουλευτής και ζήτησε απ’ τον προϊστάμενο της Β/μιας - θεολόγο κ

πολιτικάντη επίσης, να ζητήσει από μένα να του γράψω μια ομιλία

για τους Τρεις Ιεράρχες να την εκφωνήσει. Προφανώς δεν είχε

χρόνο ούτε ο ένας ούτε ο άλλος να ασχοληθούν. Και προς μεγάλη

έκπληξη και των δύο, αρνήθηκα, λέγοντας ότι είναι πιο ικανοί από

μένα για κάτι τέτοιο.

Κι επειδή δεν θέλω να κλείσω απαισιόδοξα,

Θέλω να πω ότι βλέπω ένα φως. Και το βλέπω καλά. Στα γραπτά

πολλών σπουδαίων ανθρώπων, με ταπεινότητα ,γνώση και σοφία,

στις δράσεις ζωντανών ενοριών , στο βλέμμα φίλων ιερωμένων.

Κάτι σαλεύει και σίγουρα ο Θεός δεν εγκαταλείπει τον κόσμο παρά

τις προσπάθειες του ανθρώπου να τον βγάλει στο περιθώριο της

ιστορίας.’ Εχουμε πολλούς φωτισμένους ανθρώπους, γίνονται

σημαντικά συνέδρια, εκπονούνται σοβαρά διδακτορικά. Η

Εκκλησία θα ξαναβρεί το δρόμο της. Και γι΄αυτό όλοι εμείς έχουμε

ευθύνη.

Ευχαριστούμε Ανδρέα Αργυρόπουλε που μας ενοχλείς που και

πού με θέματα στα οποία επιτέλους οφείλουμε να παίρνουμε θέση.

Νόνη Σταματέλου

Αθήνα:Παρουσίαση του βιβλίου "Τρεις Ιεράρχες. Η επανάσταση της πίστης και της δράσης".

Πραγματοποιήθηκε σήμερα Σάββατο 14 Φεβρουαρίου στο χώρο των εκδόσεων Αρμός η παρουσίαση του βιβλίου του Ανδρέα Αργυρόπουλου "Τρεις Ιεράρχες. Η επανάσταση της πίστης και της δράσης".

Για το βιβλίο μίλησαν:

- Αγγελική Καριώτογλου, Θεολόγος, Δρ. Φιλοσοφίας

- Νόνη Σταματέλου, Θεολόγος, Ποιήτρια

- Βλάσης Αγτζίδης, Ιστορικός

- Σπύρος Σιακαβέλλας, Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας- Γαστρεντερολογίας της Ιατρικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α.

και ο συγγραφέας Αργυρόπουλος Ανδρέας,

Θεολόγος, πρώην Σχολικός Σύμβουλος

Brad Arnold:«Είμαι αυτός που αγαπά ο Ιησούς»

Οι 3 Doors Down συντετριμμένοι ανακοίνωσαν  ότι ο ιδρυτής και τραγουδιστής Brad Arnold  απεβίωσε στις 7 Φεβρουαρίου σε ηλικία 47 ετών μετά από σκληρή μάχη με τον καρκίνο. Πέθανε ειρηνικά, περιτριγυρισμένος από τη σύζυγό του, Τζένιφερ, και την οικογένειά του.

Ο Άρνολντ έχει μιλήσει ανοιχτά για τους προσωπικούς του αγώνες όλα αυτά τα χρόνια, συμπεριλαμβανομένων των μαχών με τον εθισμό και μιας σοβαρής μάχης με τον καρκίνο σταδίου IV.Πίστευε ότι  σε εκείνες τις πιο σκοτεινές εποχές τον βοήθησε η πίστη στον Ιησού και ότι του έδωσε νόημα ζωής. Δεν κράτησε αυτή την εμπειρία για τον εαυτό του αλλά επέλεξε να τη μοιραστεί δημόσια με θαυμαστές στις συναυλίες του.Για τον Άρνολντ, η σκηνή είναι κάτι περισσότερο από ένας χώρος για μουσική. Είναι επίσης ένα μέρος για να μιλήσει για όσα άλλαξαν τη ζωή του.Κατά τη διάρκεια των ροκ συναυλιών του σε μεγάλα στάδια συχνά σταματούσε τη μουσική για να μοιραστεί ένα προσωπικό μήνυμα για την πίστη, την ευγνωμοσύνη και την ελπίδα που λέει ότι βρήκε στον Χριστό.Συνήθιζε να προσκαλεί το πλήθος να επαναλάβει  μαζί του: «Είμαι αυτός που αγαπά ο Ιησούς».

 

Αθήνα 14-02-2026:Παρουσίαση του βιβλίου : «Τρεις Ιεράρχες Η επανάσταση της πίστης και της δράσης»

 Μετά την Θεσσαλονίκη και την Κοζάνη...

στις 14 Φεβρουαρίου στην Αθήνα!!

Οι εκδόσεις Αρμός σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του Ανδρέα Αργυρόπουλου "Τρεις Ιεράρχες. Η επανάσταση της πίστης και της δράσης".

Σάββατο 14 Φεβρουαρίου & ώρα 12:00
στις Εκδόσεις Αρμός Μαυροκορδάτου 11 ΑΘΗΝΑ τ.κ.10678

Για το βιβλίο θα μιλήσουν:

- Αγγελική Καριώτογλου, Θεολόγος, Δρ. Φιλοσοφίας

- Νόνη Σταματέλου, Θεολόγος, Ποιήτρια

- Βλάσης Αγτζίδης, Ιστορικός

- Σπύρος Σιακαβέλλας, Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας- Γαστρεντερολογίας της Ιατρικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α.

και ο συγγραφέας Αργυρόπουλος Ανδρέας,

Θεολόγος, πρώην Σχολικός Σύμβουλος.

Παρασκευή Ιωακειμίδου:Τρεις Ιεράρχες.Δίπλα στον αδύναμο. Υπέρ της γνώσης που σώζει και της αγάπης που κοστίζει.

 Από την παρουσίαση του βιβλίου:"Τρεις Ιεράρχες.Η Επανάσταση της Πίστης και της Δράσης" που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 24-02-2026.

Καλημέρα και καλώς ήρθατε!

Θα ξεκινήσω τη βιβλιοπαρουσίασή μου όχι από το βιβλίο αλλά από τον συγγραφέα. Τον Ανδρέα τον γνώρισα με την ιδιότητα του Συμβούλου Θεολόγων όταν υπηρετούσα στο Γυμνάσιο-Λ/Τ Άρνισσας. Ακόμα παραμένει στη μνήμη μου χαραγμένη η πρώτη μας συνάντηση. Χαμογελαστός, ευγενικός, με καθαρό βλέμμα και ανοιχτή αγκαλιά. Πρόθυμος να απαντήσει σε όλες μας τις απορίες, να μας ακούει με αμέριστη προσοχή και, το κυριότερο, να αναπαύσει τις ψυχές μας από το άγχος της ύλης. Μας προέτρεψε να αφουγκραστούμε τις ανάγκες των μαθητών και των μαθητριών μας, να διδάξουμε από καρδιάς, με στοργή, με ευήκοον ους, να απολαύσουμε το ταξίδι μας στην εκπαίδευση και να χαρούμε την κάθε στιγμή∙ αυτή τη μοναδική σχέση δάσκαλου/δασκάλας και μαθητών/τριών. Σχέση ζωής, σχέση ανεκτίμητης αξίας. Σας θυμίζει κάτι αυτό από τους αγαπημένους μας Τρεις Ιεράρχες;

Και ας περάσουμε στο βιβλίο. Η ανάγνωση κάθε βιβλίου προσφέρει ταξίδια σε άλλους κόσμους, καλλιεργεί την ενσυναίσθηση, μεταμορφώνει το «είναι» μας, με τα βιβλία να αποτελούν, σύμφωνα με τον StevenKing, «μοναδική φορητή μαγεία», «συζήτηση με τους καλύτερους του παρελθόντος» (ReneDescartes), δίνοντας σου τη δυνατότητα να ζήσεις χίλιες ζωές (GeorgeR. R. Martin).

Μια από αυτές τις ζωές την έζησα βυθισμένη στις σελίδες του βιβλίου του Ανδρέα: «Τρεις Ιεράρχες: Η Επανάσταση της Πίστης και της Δράσης», γιατί υπάρχουν βιβλία που διαβάζεις και βιβλία που σε ακολουθούν ακόμα και όταν κλείσεις τις σελίδες. Και το βιβλίο του Ανδρέα Αργυρόπουλου ανήκει σε αυτήν τη δεύτερη κατηγορία. Κάθε κεφάλαιο και ένα ταξίδι στην κοινωνία μας. Άρχισα, λοιπόν, να περπατώ στα σοκάκια της σημερινής κοινωνίας και είδα πιστούς που εκκλησιάζονται, προσεύχονται και νηστεύουν, βολεμένοι στον «καθωσπρεπισμό» της πίστης, ιερείς δημόσιους υπαλλήλους, ανθρώπους κουρασμένους να συνηθίζουν την αδικία για να αντέξουν, νέους και νέες που κουβαλούν βάρη μεγαλύτερα από την ηλικία τους, ανθρώπους «ευαίσθητους», ενημερωμένους, μορφωμένους, που καταλαβαίνουν, που γνωρίζουν και όμως μένουν αδρανείς. Μέσα σε αυτό το τοπίο, το βιβλίο του Ανδρέα Αργυρόπουλου: «Τρεις Ιεράρχες: Η Επανάσταση της Πίστης και της Δράσης»,σε οδηγεί στο ξέφωτο, διότι δεν έρχεται για να καθησυχάσει ή να επιβεβαιώσει όσα ήδη γνωρίζουμε. Έρχεται για να ταράξει∙ και ίσως αυτό είναι το πιο έντιμο πράγμα που μπορεί να κάνει ένα βιβλίο σήμερα.

Αν νομίζουμε, λοιπόν, ότι οι Τρεις Ιεράρχες είναι μόνο: μια ευκαιρία για εκκλησιασμό,  μια σχολική εορτή με βαρύγδουπους λόγους, τρεις άγιες σοβαρές μορφές σε εικόνες με γένια…τότε το βιβλίο του Ανδρέα Αργυρόπουλου δε γράφτηκε για εμάς. Ή μάλλον, γράφτηκε ακριβώς για εμάς. Διότι το βιβλίο αυτό δε «χαϊδεύει» την Παράδοση. Αντιθέτως, την ξυπνάει. Την καλεί να αναλάβει το καθήκον της: να μιλήσει, να συν-κινήσει την καρδιά των ανθρώπων του σήμερα.

Τι βιβλίο είναι αυτό;

Δεν είναι βιογραφία.

Δεν είναι θεολογικό πόνημα.

Δεν είναι «εκκλησιαστική υποχρέωση».

Είναι εγχειρίδιο «ευ ζην». Σελ. 15. Με ξύπνησε. Με έβγαλε από την άνεσή μου. Γιατί δε μου επέτρεψε να μείνω θεατής. Εδώ οι Τρεις Ιεράρχες δεν παρουσιάζονται ως βιβλικές μορφές του παρελθόντος. Δεν είναι εικόνες να τις προσκυνήσεις και να φύγεις ήσυχος. Είναι μορφές που ρωτούν: ποιος είναι ο Χριστός για εσένα; Πού στέκεσαι στην κοινωνία; Ποιόν υπηρετείς; Ποιος είναι ο πλησίον; Για ποιόν αδιαφορείς;

Σήμερα μιλάμε πολύ για αξίες. Ζούμε, όμως σε μια  κοινωνία που αποδέχεται τη φτώχεια ως κανονικότητα, την αδιαφορία ως ρεαλισμό και τη σιωπή ως σύνεση. Και αυτό, για μένα δεν είναι ουδετερότητα. Είναι θέση.

Ο συγγραφέας μας θυμίζει ότι οι Τρεις Ιεράρχες:

Μίλησαν όταν έπρεπε να σωπάσουν.

Στάθηκαν δίπλα στους «ελάχιστους» αδελφούς όταν κόστιζε.

Συγκρούστηκαν με την εξουσία χωρίς να γίνουν εξουσία.

«Η θεολογία τους δεν έμεινε στα λόγια∙ κατέβηκε στον δρόμο».

Ο κ. Αργυρόπουλος δεν τους παρουσιάζει ως Άγιους-μακέτες. Σέβεται την προσωπικότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καθενός και παράλληλα τονίζει τη μοναδική σύνδεσή τους, το κοινό τους όραμα, την αληθινή τους πίστη.

Μέγας Βασίλειος: Αγάπη δίχως όρια. Υπηρεσία στον συνάνθρωπο μέχρις αυτοθυσίας.

Γρηγόριος ο Θεολόγος: ο ποιητής της πίστης. Αυτός που μας θυμίζει ότι χωρίς σιωπή ο λόγος γίνεται θόρυβος. Ο φιλαθηναίος.

Ιωάννης ο Χρυσόστομος:  ο προστάτης των αδικημένων. Η φωνή που δε σώπασε απέναντι στην εξουσία και το πλήρωσε με εξορία.

Επιπλέον, δεν τους παρουσιάζει ως σύμβολα του παρελθόντος, αλλά ως πρόσωπα που παίρνουν θέση μέσα στην κοινωνία. Όχι θεωρητικά, όχι από θέση άμβωνος. Αλλά με σώμα και ψυχή. Με λόγο και κόστος. ΣΕΛ 19-20. 

Ο συγγραφέας, μέσα από τη διδασκαλία τους, δεν ενδιαφέρεται να μας πει απλώς τι πίστευαν. Αναδεικνύει κάτι πιο απαιτητικό: πώς στάθηκαν απέναντι στον άνθρωπο. Και αυτό περνά πρώτα απ’ όλα μέσα από τη δίχως όρια αγάπη. Οι Τρεις Ιεράρχες, όπως παρουσιάζονται μέσα στο βιβλίο, δεν μίλησαν για μια αγάπη που αναλαμβάνει ευθύνη. Που σκύβει πάνω στον φτωχό, στον άρρωστο, στον αποκλεισμένο. Που δεν ρωτά αν «αξίζει». Αυτή η αγάπη έχει κόστος. Και γι’ αυτό είναι πολιτική. Γιατί όπου υπάρχει έμπρακτη αγάπη, υπάρχει και σύγκρουση με την αδικία. Και όπου υπάρχει σύγκρουση, δεν υπάρχει ουδετερότητα.

Ο Ανδρέας Αργυρόπουλος δείχνει καθαρά τη θέση των Τριών Ιεραρχών απέναντι στη βία. Και εδώ ανοίγει ένα εξαιρετικά σύγχρονο θέμα: η στάση τους απέναντι στον πόλεμο και την ειρήνη. Οι Τρεις Ιεράρχες είδαν τον πόλεμο ως τραύμα του ανθρώπου και της κοινωνίας. Και η ειρήνη, για εκείνους, δεν ήταν απουσία σύγκρουσης.Ήταν καρπός δικαιοσύνης.Ήταν αποτέλεσμα συμφιλίωσης.Ήταν έργο.

Σε έναν κόσμο που συνηθίζει τον πόλεμο μέσα από οθόνες,που τον μετατρέπει σε αριθμούς,οι Τρεις Ιεράρχες —όπως αναδεικνύει το βιβλίο— μας υπενθυμίζουν ότι κάθε πόλεμος ακυρώνει τον άνθρωπο.Και αυτό σήμερα δεν είναι θεωρία.Είναι καθημερινότητα μας.ΣΕΛ 71.

Όσοι είμαστε εκπαιδευτικοί γνωρίζουμε καλά ότι τα παιδιά:κουβαλούν φόβο, ανασφάλεια, οργή.Και η ειρήνη δεν διδάσκεται με ευχές, αλλά με στάση ζωής.Γι’ αυτό και η παιδεία, όπως προβάλλεται μέσα από το βιβλίο, είναι πράξη ειρήνης.Όχι ουδέτερη.Όχι άχρωμη.Αλλά ενεργή. Η παιδεία για τους Τρεις Ιεράρχεςδεν είναι μηχανισμός κοινωνικής ανόδουούτε ουδέτερη μετάδοση γνώσεων,αλλά πράξη ευθύνης απέναντι στον άλλον άνθρωπο.Και αυτό, για όποιον στέκεται σήμερα μέσα στο σχολείο, δεν είναι απλώς συναρπαστικό∙ προκαλεί αναστάτωση. Γιατί στο σημερινό σχολείοσυχνά μιλάμε για επίδοσηεκεί όπου θα έπρεπε να μιλάμε για αξιοπρέπεια.Μιλάμε για δεξιότητεςεκεί όπου οι Τρεις Ιεράρχες μιλούσαν για σχέση.Και εδώ ο συγγραφέας δεν εξωραΐζει. Όπως αναφέρει στο βιβλίο του ΣΕΛ 45-47…..

Επίσης, ο συγγραφέας αναδεικνύει σε πρώτο πλάνο τον τρόπο με τον οποίο οι Τρεις Ιεράρχες συνέδεσαν την παιδεία με τη φροντίδα του ανθρώπου ολόκληρου — σώματος και ψυχής.Και εδώ αποκαλύπτεται και η βαθιά τους σχέση με τις επιστήμες, ιδίως με την Ιατρική.Η Ιατρική, για εκείνους, δεν ήταν τεχνική.Ήταν μορφή έμπρακτης αγάπης.Ήταν σεβασμός στο τραυματισμένο σώμα.Ήταν πράξη ειρήνης απέναντι στον πόνο.Και αυτό έχει τεράστια σημασία σήμερα,σε έναν κόσμο που εμπορευματοποιεί την υγείακαι αφήνει τον αδύναμο εκτός. ΣΕΛ 62

Ιδιαίτερη θέση στο βιβλίο έχει και η στάση των Τριών Ιεραρχών απέναντι στη γυναίκα.Ο Ανδρέας Αργυρόπουλος αποτυπώνει με έμφαση  ότι, οι Τρεις Ιεράρχες δεν μιλούν για τη γυναίκα με φιλανθρωπική ανοχή,αλλά με ξεκάθαρη υπεράσπιση της ανθρώπινης αξίας της.Σε έναν κόσμο ανδροκρατούμενο,το να μιλήσεις για τη γυναίκα ως πρόσωπο ισότιμο με τον άνδρα είναι ρήξη.Και η ρήξη αυτή δεν γίνεται με συνθήματα,αλλά με λόγο, παιδεία και καθημερινή πράξη.Αυτός ο λόγος αγγίζει ευθέως και το σήμερα.Γιατί ακόμα και τώρα,η θέση της γυναίκας παραμένει πεδίο αγώνα,και όχι κεκτημένο.

Τέλος, οι Τρεις Ιεράρχες —όπως τους προβάλλει ο συγγραφέας— δεν αρνήθηκαν τον ελληνισμό.Τον μελέτησαν.Τον αξιοποίησαν.Τον μετέτρεψαν στη γλώσσα του χριστιανισμού∙ στη γλώσσα της αγάπης, της παιδείας και της ευθύνης.Συμφιλίωσαν τη φιλοσοφία με τη φροντίδα του ανθρώπου.Τη σκέψη με την πράξη.Τη γνώση με την αγάπη.Και αυτό, για όλους εμάς, είναι τεράστιο μάθημα.Γιατί στην κοινωνία δεν καλούμαστε να διαλέξουμε στρατόπεδα.Καλούμαστε να χτίσουμε γέφυρες.

Οι Τρεις Ιεράρχες, όπως αναδύονται μέσα από το βιβλίο του Ανδρέα Αργυρόπουλου, δεν είναι ακίνδυνοι.Δεν είναι άβουλοι, δεν είναι υποτακτικοί. Αν ζούσαν σήμερα,δεν θα χωρούσαν εύκολα σε εορτές,ούτε σε επετειακά λόγια,ούτε σε ουδέτερες παιδαγωγικές οδηγίες.Θα τους ενοχλούσε το σχολείο που μαθαίνει να μην παίρνει θέση.Θα τους ενοχλούσε η εκπαίδευση που μετρά επιδόσειςκαι ξεχνά ανθρώπους.Θα τους ενοχλούσε μια κοινωνία που μιλά για ειρήνηαλλά συνηθίζει τη βία — λεκτική, θεσμική, καθημερινή. Γιατί για εκείνους,η ειρήνη δεν είναι σύνθημα. Είναι στάση απέναντι στον άλλον.Και ο πόλεμος δεν είναι μόνο τα οι συρράξεις —είναι η αδιαφορία, η εγκατάλειψη,η αποδοχή της αδικίας ως «κανονικότητας». Ο Ανδρέας Αργυρόπουλος, μέσα από τη διδασκαλία τους, μας θυμίζει κάτι απλό μα ξεχασμένο: ότι ο ελληνισμός χωρίς ανθρωπιά γίνεται ελιτισμός και ο χριστιανισμός χωρίς πράξη γίνεται ιδεολογία.

Και αυτό το βιβλίο δεν γράφτηκε για να συμφωνήσουμε μαζί του. Γράφτηκε για να εκτεθούμε. Και τελικά, το ερώτημα που αφήνει αυτό το βιβλίο ανοιχτό δεν είναι αν τιμούμε τους Τρεις Ιεράρχες μία μέρα τον χρόνο. Το ερώτημα είναι: αν αντέχουμε να σταθούμε σήμερα εκεί που στάθηκαν εκείνοι. Δίπλα στον αδύναμο. Απέναντι στη βία. Υπέρ της γνώσης που σώζει και της αγάπης που κοστίζει. Γιατί οι Τρεις Ιεράρχες δεν μας ζήτησαν ποτέ να τους επευφημήσουμε. Μας ζήτησαν να τους ακολουθήσουμε και να ζωντανέψουμε τις αξίες τους.

"Ορθόδοξη Αλήθεια"-ΝΕΛΛΗ ΖΑΧΑΡΗ:Επανάσταση της πίστης και της δράσης

 Πολλές ευχαριστίες...

Εφημερίδα Ορθόδοξη Αλήθεια , βιβλιοπαρουσίαση  4-2-2026

4ο Γυμνάσιο Νεάπολης- Των Τριών Ιεραρχών.Όταν η συνάντηση γίνεται γιορτή

 Όταν η γιορτή γίνεται πραγματικότητα στην συνάντηση των ανθρώπων.

Την Παρασκευή 23 Ιανουαρίου 2026 ,ως προετοιμασία για τη γιορτή των Τριών Ιεραρχών, είχαμε τη χαρά να υποδεχθούμε στο σχολείο μας, το 4ο Γυμνάσιο Νεάπολης, τον Δάσκαλο Ανδρέα Αργυρόπουλο. Ήρθε στο σχολείο μας, στάθηκε μπροστά στους εφήβους μας και μίλησε με λόγο ζεστό και γεμάτο πίστη. Τους θύμισε πως οι Τρεις Ιεράρχες δεν ήταν μόνο άγιοι, αλλά και φωτισμένοι δάσκαλοι της ζωής. Τόνισε πως η παιδεία δεν είναι μόνο γνώση, αλλά και ήθος, σεβασμός και ανθρωπιά. Τους μίλησε για τη σημασία της προσπάθειας, και της ευθύνης απέναντι στον εαυτό τους. Οι έφηβοι μας ένιωσαν ότι τα λόγια του δεν ήταν ένα μάθημα, αλλά μια αληθινή πρόσκληση να γίνουν καλύτεροι και οι συνάδελφοι αισθάνθηκαν τον αποκαλυπτικό τρόπο που άγγιξε τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς των μαθητών μας Όταν τελείωσε, η σιωπή της αίθουσας έμοιαζε σαν ένα μεγάλο «ευχαριστώ» από όλους. Τέτοιες ευκαιρίες γιορτής - συνάντησης αναζωογονούν τα σχολεία μας! Σε αναμονή για τις επόμενες!

Πραγματικά ήταν μια όμορφη συνάντηση με τα παιδιά της Τρίτης τάξης του 4ου Γυμνασίου της Νεάπολης, μια συνάντηση που μου έδωσε μεγάλη χαρά . Με αφορμή τους Τρεις Ιεράρχες και τό έργο τους μιλήσαμε με τα παιδιά για τα αδιέξοδα των σημερινών κοινωνιών, για τη βία στα σχολεία, τη σχέση της πίστης με την επιστήμη, την αναζήτηση του Θεού...Ευχαριστίες πολλές στην θεολόγο Αναστασία Χατζηδημητρίου για την πρόσκληση αλλά και στην Φιλόλογο Στέλλα Σαραφίδου  της οποίας το σχόλιο στο διαδίκτυο παραθέτω:"Δική μας η χαρά και η τιμή που συναντηθήκατε με τα παιδιά μας... αποκαλυπτική και καθηλωτικη η παρουσίαση αγγίζοντας με ιδιαίτερο τρόπο τους προβληματισμούς των εφήβων και τις ανησυχίες τους...

Ευχαριστούμε!"

Παναγιώτης Αρ. Υφαντής:«κείμενα ορθόδοξης αντιπληροφόρησης κόντρα σε ένα μοιρολατρικό,βολικό και ακίνδυνο χριστιανισμό».

 Από την παρουσίαση του βιβλίου του Ανδρέα Αργυρόπουλου:"Τρεις Ιεράρχες.Η Επανάσταση της Πίστης και της Δράσης" που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 24-02-2026.

Η γνωριμία μου με τον Ανδρέα ανάγεται στα φοιτητικά μας χρόνια, τη δεκαετία του ’80 στην Αθήνα. Μια περίοδο της νεοελληνικής ιστορίας σφραγισμένη απότην αισιόδοξη ορμή της μεταπολίτευσης, τη μεθυστική αίσθηση ή και ψευδαίσθηση της ελευθερίας μετά την τσιμεντένια επταετία, την αναζήτηση του αυθεντικού, το αίτημα για κοινωνική δικαιοσύνη αλλά και την καταπιεσμένη ή ανομολόγητη λαχτάρα για ευζωία, τα όνειρα για έναν καλύτερο κόσμο και ταυτόχρονα τη στυφή γεύση της ματαίωσης.

Το τοπίο αυτό γινόταν ακόμη πιο σύνθετο από την παντελή απουσία αυτοκριτικής εκ μέρους της Εκκλησίας, η οποία είχε ταυτιστεί εν πολλοίς με την πιο συντηρητική, αυταρχική και αντιλαϊκή πτέρυγα της νεοελληνικής πραγματικότητας, σε επίπεδο κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό.

Παρήγορα ξέφωτα οι απόπειρες ανάκαμψης της ορθόδοξης θεολογίας, οι πνευματικές αναζητήσεις για κάτι που κρυβόταν πίσω από τη θεσμική ιεραρχική ακινησία. Θετική έκπληξη η ανακάλυψη από την ρωσική διασπορά.

Ήταν η εποχή που το λεγόμενο κίνημα των νεορθοδόξων πάσχιζε και εν πολλοίς κατάφερε μέσα από την τέχνη να αποενοχοποιήσει την ντόπια λαϊκή παράδοση που είχε βάναυσα κακοποιηθεί και συκοφαντηθεί από τη χούντα. Και ήταν επίσης η εποχή όπου ανακαλύφθηκε εκ νέου η αξία της μακραίωνης ασκητικής πνευματικότητας και του μοναχισμού, κυρίως στην αγιορειτική κοινοβιακή του εκδοχή. 

Αν και οι δρόμοι μας μετά τη Θεολογική Σχολή Αθηνών πήραν διαφορετικές ρότες, το ίδιο μεράκι και οι ίδιες έγνοιες μας ένωσαν με τον Ανδρέα: μια θεσμική Εκκλησία που έμοιαζε παραδομένη στον ύπνο της αυτοδικαίωσης, στην αδιαφορία για τον καθημερινό άνθρωπο και τις δυσκολίες του, στην αυτάρκεια και στην αυταρέσκεια. Κι ακόμη, σε μια πολεμική για οτιδήποτε δεν ταίριαζε ή δεν υποτασσόταν στις απλοϊκές επιταγές της νομιμοφροσύνης, πνευματικής και κοινωνικής, της ευπρέπειας, της συμβατικής θρησκευτικότητας, μιας ευσέβειας που δύσκολα ξεχώριζε από την φαρισαϊκή υποκρισία ή την τυπολατρία.

Τα προβλήματα αυτά, μετά από αρκετές δεκαετίες παραμένουν σχεδόν απαράλλαχτα αν όχι και διογκωμένα σε ένα μεγάλο μέρος τους.

Εξ ου και ο λόγος της έκδοσης ή μάλλον εμπλουτισμένης επανέκδοσης αυτού του βιβλίου, που σύμφωνα με τα εισαγωγικά λόγια του ίδιου τον συγγραφέα αποτελούν «κείμενα ορθόδοξης αντιπληροφόρησης κόντρα σε ένα μοιρολατρικό βολικό και ακίνδυνο χριστιανισμό». Ένα χριστιανισμό, θα πρόσθετα,πολιτισμικό, εθιμοτυπικό, βιβλικά αδιάφορο, συνθηματικό, ιδεολογικοποιημένο και πνευματικά αναποτελεσματικό ή και επικίνδυνο.

Σκοπός του βιβλίου, που διαβάζεται τόσο γρήγορα όσο επώδυνα γράφτηκε, είναι η ανάδειξη του έργου και της προσφοράς των Τριών Ιεραρχών στη θεολογία, στην επιστήμη και στην κοινωνία, τα τρία πεδία που απασχολούν όχι μόνο τη σκέψη του Ανδρέα αλλά και όλο το αξιακό σύστημα που πάσχισε να υπηρετήσει σε όλη την εργασιακή του ζωή. Ο Ανδρέαςσυμπλήρωσε πριν από λίγα χρόνια έναν πλήρη κύκλο μεταφορικά και κυριολεκτικά μάχιμης εκπαιδευτικής πορείας, ως καθηγητής θρησκευτικών και ως Σύμβουλος θεολόγων Μέσης Εκπαίδευσης. Μιλώ για πορεία γιατί ξέρω ότι ο όρος σταδιοδρομία ή ακόμη χειρότερα για καριέρα, θα του προκαλούσε εξανθήματα. Τα εκπαιδευτικά φύλλα πορείας λοιπόν οδήγησαν τα βήματα του Ανδρέα σε μεσοαστικές και εργατικές γειτονιές του εθνικού κέντρου· σε σχολειά μιας όμορφης, αντιφατικής ή και «ασυνάρτητης επαρχίας» για να θυμηθούμε τον Σαββόπουλο· σε σχολικές δομές της Βόρειας Ελλάδας που μαραζώνει μετρώντας σχολεία να κλείνουν λόγω έλλειψης παιδιών· σε ευρωπαϊκά σχολεία που πασχίζουν να διατηρήσουν τη σχέση των παιδιών της δεύτερης και τρίτης μεταναστευτικής γενιάς με μια πατρίδα όλο και πιο αχνή και φευγαλέα σαν όνειρο που εξατμίζεται στο πρωινό φως. Και τέλος, στα μικρά νησιά του Αιγαίου, που η πραγματική ομορφιά και η αισθητική πνευματικότητά τους τρέφεται και βιώνεται κυρίως με τα μελτέμια, με τα συχνά απαγορευτικά απόπλου, με την εκούσια και επιβεβλημένη απομόνωση και με την ασκητική ολιγάρκεια και μοναξιά του χειμώνα. 

Όλους αυτούς τους τόπους ο Ανδρέας τους αγάπησε με την αθωότητα και τη ζωντάνια ενός παιδιού, που ανταγωνιζόταν τους μαθητές του σε πειράγματα και αταξίες. Γιατί, εκτός από τα βιβλία, ο Ανδρέας στις ευρύχωρες διδακτικές και μεθοδολογικές του αποσκευές πάντα είχε θέση για το μεράκι, το χιούμορ, τον διάλογο, την ειλικρίνεια, την ανυποχώρητη πίστη στην καλοσύνη.

Μιλώντας για τον Ανδρέα ως δάσκαλο τον περιγράφω σαν έναν άνθρωπο ολόκληρο, με την έννοια ότι κουβαλάει στην τάξη και εκθέτει και αποθέτει στην εκπαιδευτική πράξη ολόκληρο τον εαυτό του. Γνωρίζει τη σύμβαση των ρόλων όμως επιδιώκει την υπέρβασή τους για χάρη της συνάντησης και της σχέσης με τους μαθητές. Γιατί, ως θεολόγος ξέρει πως η αξία του μαθήματός του σταθμίζεται μόνο στο αμείλικτο ζύγι της συνάντησης.Δηλαδή, στο κατά πόσον ο λόγος, το βλέμμα, το ύφος, η στάση του σώματος, κατορθώνουν να κεντρίσουν το ενδιαφέρον, να φωτίσουν τη σκέψη και να αγγίξουν την καρδιά ζωντανών υπάρξεων που χτίζουν και μοιράζονται από κοινού χρόνο, χώρο, εμπιστοσύνη και όνειρα. 

Έχω την αίσθηση ότι ο τρόπος με τον οποίο ο Ανδρέας ιδεάστηκε και κυρίως βίωσε τη θεολογική και εκπαιδευτική του ταυτότητα σχετίζεται άμεσα με το πώς οι Τρεις Ιεράρχες άσκησαν την ποιμαντική τους διακονία. Τι εννοώ; Ο ίδιος ο συγγραφέας σημειώνει πως οι Τρεις Ιεράρχες «υπήρξαν ολοκληρωμένες προσωπικότητες, που δεν διακρίθηκαν μόνο σ’ έναν τομέα αλλά σε πλειάδα πεδίων». Δηλαδή, δεν κουμπώθηκαν ούτε κρύφτηκαν πίσω από τον θεσμικό τους ρόλο. Δεν τον εκμεταλλεύθηκαν εξουσιαστικά για να μετατρέψουν τα μέλη του ποιμνίου σε υπηρέτες τους. Αντιθέτως, οι ίδιοι έγιναν υπηρέτες του ποιμνίου για να το ανακουφίσουν πνευματικά, για να του συμπαρασταθούν στην ανέχεια, στην ώρα της ασθένειας, του πένθους, της ολιγοψυχίας και ολιγοπιστίας, της συμφοράς. 

Οι ποικίλες πτυχές της προσωπικότητας των τριών Ιεραρχών αντιστοιχούν αδρομερώς στις ενότητες του βιβλίου που ο Ανδρέας αφιερώνει στη μνήμη τους, συστήνοντάς τους εκ νέου στο σημερινό αναγνωστικό κοινό, ιδιαίτερα δε στους εκπαιδευτικούς θεολόγουςκαι στους ποιμένες, εφόσον αφορμή για τη σύνταξη αυτών των κειμένων ήταν η κοινή ημέρα μνήμης των τριών Πατέρων και προστατών των Γραμμάτων και της Παιδείας.

Ποια είναι τα βασικότερα πεδία ενδιαφέροντος και προσφοράς των τριών Ιεραρχών, που σχετίζονται τόσο με την ποιμαντική τους διακονία όσο και με τον σκοπό μιας παιδείας, ικανής να καλλιεργήσει, να καταρτίσει, να προστατέψει και να απελευθερώσει, εντέλει να εξανθρωπίσει και να θεώσει τον άνθρωπο;

Η απάντηση που δίνει ο Ανδρέας στο ερώτημα είναι περίπου η ακόλουθη: Το πρώτο είναι η θεωρητική και επιστημονική κατάρτιση των τριών Πατέρων. Θεολογία, φιλοσοφία, φιλολογία, ιατρική, φυσιολογία, κοσμολογία, ρητορική, είναι γνωστικοί χώροι στους οποίους εντρύφησαν και διακρίθηκαν οι τρεις ιεράρχες, ξεπερνώντας  μάλιστα σε επιδόσεις ακόμη και πολλές από τις κορυφές της προχριστιανικής αρχαιότητας. Θα πει κανείς, η πανεπιστημοσύνη ήταν τότεεφικτή αν όχι εύκολη,συγκρίνοντας με τη νεωτερική και σύγχρονη πραγματικότητα της εξειδίκευσης και του κατακερματισμού των γνώσεων. Σύμφωνοι, μα το παράδειγμα των τριών ιεραρχών παραμένει ζωντανό και αξιομίμητο. Αν σήμερα είναι δύσκολο να εμβαθύνει κανείς σε πολλά γνωστικά πεδία, τουλάχιστον θα πρέπει να καλλιεργεί τον διάλογο, να ακούει με ταπείνωση τον ειδήμονα, να βρίσκει κοινούς τόπους μαζί του, να προσφέρει τη δική του γνώση και να δέχεται τη γνώση του άλλου. Και ο διάλογος είναι ένας καρπός που όπως γνωρίζουμε δεν ευδοκιμεί πάντα ή έστω όσο θα έπρεπε ούτε στην σχολική αίθουσα ούτε στον άμβωνα.

Στο πλαίσιο της «ορθόδοξης αντιπληροφόρησης», που επιδιώκει ο Ανδρέας με το υπό παρουσίαση βιβλίο, θυμίζω ότι συχνά όχι μόνο οι θεολόγοι στα σχολεία αλλά και οι κληρικοί και ιεράρχες θεωρούμε εαυτούς απόλυτους και αποκλειστικούς κατόχους της αλήθειας -και όχι μόνο της αποκεκαλυμμένης. Με ευκολία αρνούμαστε, αμφισβητούμε, κατακεραυνώνουμε ή και απαξιώνουμε ανοιχτά επιστημονικές θέσεις που αφορούν όχι μόνο εξειδικευμένες πτυχές της φυσικής επιστήμης αλλά και την καθημερινότητα του ανθρώπου και την κοινωνική του συμβίωση. Παραπάνω από δεκαπέντε αιώνες μετά την ιστορική παρουσία των τριών ιεραρχών η πρόσφατηπανδημία αποκάλυψε τη γνωσιομαχία που φωλιάζει σε χριστιανικά περιβάλλοντα αγκαλιασμένη με την πιο ακατέργαστη θρησκευτικότητα, που ακυρώνει τον λόγο, τη λογική και την ελευθερία του ανθρώπου, δηλαδή τα βασικά συστατικά της συγγένειάς του με τον Δημιουργό.

Ένα άλλο πεδίο είναι η κοινωνική έγνοια. Ο Ανδρέας μας θυμίζει τη Βασιλειάδα του επισκόπου Καισαρείας, που αποτέλεσε ένα μακρινό πρόδρομο της κρατικής πρόνοιας για την ανακούφιση των ασθενών, των ορφανών, των πτωχών και κάθε λογής αποκλεισμένων. Μας θυμίζει τον ακαταπόνητο Χρυσόστομο που κατήγγειλε με προφητική παρρησία τη δαιμονική προέλευση της ιδιοκτησίας και του πλούτου, την  πλεονεξία και την έλλειψη αγάπης που εδραιώνουν την κοινωνική αδικία με τη συνδρομή της κρατικής αδιαφορίας, τον αμοραλισμό των ισχυρών και αυτής ακόμη της νομοθεσίας. Μας θυμίζει τη ριζοσπαστική και πρωτοποριακή για την εποχή κριτική στάση του Γρηγορίου του Θεολόγου απέναντι σε ένα νομικό καθεστώς που εργαλειοποιούσε και καταπίεζε τη γυναίκα, εξαιτίας του φύλου της.

Εδώ, δεν μπορούμε να μη φέρουμε στο νου μας τη σύγχυση ή τη σκόπιμη παραπλάνηση που χαρακτηρίζει τη ποιμαντική θεωρία και πράξη. Η οποία στο όνομα τάχα της άσκησης, της προσευχής και της εσωτερικής κάθαρσης αγνοεί εντελώς αν δεν λοιδωρεί ως τάχα «ξενόφερτη» και «άχρηστη» την έμπρακτη διακονία για τον αναγκεμένο διπλανό. Ωσάν η φροντίδα στον ασθενή, η επίσκεψη στον φυλακισμένο, η μοιρασιά του ψωμιού με τον φτωχό να μην είναι ζωντανή προσευχή, χειρονομία αγάπης και ασπασμός του ματωμένου σώματος του Εσταυρωμένου.

Η ίδια ποιμαντική θεωρία και πράξη συχνά λησμονεί τη βιβλική ταύτιση του πλούτου με τον άρχοντα του σκότους. Και για ευνόητους λόγους, λόγους βαθύτατα ιδιοτελείς, αμνηστεύει τη συσσώρευση πλούτου και επιδιώκει τη συναναστροφή με τους ισχυρούς του κόσμου τούτου, τους οποίους μάλιστατιμά και αναγορεύει σε ευεργέτες, ακόμη κι όταν ο πλούτος τους είναι προϊόν ανομίας και αδικίας.Μεγαλύτερη απορία προκαλεί και ο θαυμασμός και η έλξη που νιώθει ο μοναχισμός απέναντι στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ισχύ και τους εκπροσώπους της. Είναι ένα φαινόμενο εξαιρετικά αντιφατικό αν όχι εντελώς ακατανόητο για ανθρώπους που έχουν αποτάξει με τη θέλησή τους τα επίγεια για χάρη των εσχάτων, που δεσμεύθηκαν να ζουν σαν πεθαμένοι όντας ακόμη ζωντανοί.

Μια τελευταία αναφορά, αξίζει, κατά τη γνώμη μου, στην ιδιαίτερη σχέση των τριών Ιεραρχών με την ελληνική παιδεία. Εξάλλου, η συνάντηση μεταξύ Χριστιανισμού και ελληνισμού, οφείλεται εν πολλοίς στη δική τους συμβολή.

Είναι γνωστό πως ο όρος Έλληνας και όλα τα παράγωγά του, στην εποχή των Πατέρων και κατά τη διάρκεια ολόκληρης της βυζαντινής αυτοκρατορίας είχε ένα εντελώς αρνητικό περιεχόμενο που διατηρήθηκε σε ορισμένα περιβάλλοντα και αργότερα, στους μεταβυζαντινούς χρόνους, ως αντίπαλος του όρου ρωμηός. «Έλληνας»στα χρόνια των Πατέρων ήταν ο «εθνικός», ο «ειδωλολάτρης», και καθετίτο «ελληνικό» ήταν στιγματισμένο με αυτή την αρνητική σημασία. Πρώτα οι ομολογητές και έπειτα και κυρίως οι Πατέρες ήταν αυτοί που με τον τρόπο και τη σοφία τους προσπάθησαν να συμφιλιώσουν τους χριστιανούς με τα σύμβολα, τις έννοιες, την τέχνη της αρχαιότητας, βαπτίζοντάς τα όλα στο φως του Χριστού.

Σήμερα, η ελλαδική και ελληνόφωνη ορθοδοξία αποτελείένα σκανδαλώδες φαινόμενο. Είμαστε ίσως η μόνη εκκλησία και χριστιανική κοινότητα στον πλανήτη που δεν χρησιμοποιεί στη λατρεία της αλλά και στην ποιμαντική της πράξη την καθομιλουμένη. Ακόμη και η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, που είχε μάλιστα υποστηρίξει κάποτε το δόγμα των τριών ιερών γλωσσών (εβραϊκά, ελληνικά και λατινικά), από τη Β΄ Βατικανή Σύνοδο, δηλαδή από τη μακρινή πια δεκαετία του ’60 αναγνώρισε το δικαίωμα  σε όλες τις επισκοπές και ενορίες της ανά τον κόσμο, να χρησιμοποιούν τη γλώσσα του κάθε λαού.

Κι εμείς, αγκυλωμένοι σε ένα είδος πολιτισμικής και γλωσσικής ειδωλολατρίας στερούμε από τον μη μορφωμένο ποίμνιο και κυρίως τις νέες γενιές τη δυνατότητα να ακούσουν τον λόγο του Θεού στη γλώσσα που κεντρίζει τη νόηση και δονεί το αίσθημά τους.

Ήδη μακρηγόρησα και σας ζητώ συγγνώμη.Κλείνω, ευχαριστώντας τον Ανδρέα για τη φιλία του και με την ευχή να μας χαρίσει και άλλους αναγνώσιμους καρπούς της αγωνίας και της έγνοιας του για την Εκκλησία και την παιδεία.

 

Παναγιώτης Αρ. Υφαντής

Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος 2026

Μια συνάντηση που μας θύμισε γιατί η εκπαίδευση έχει νόημα.

Την Παρασκευή το βράδυ στις 23 Ιανουαρίου είχα την ευλογία να βρεθώ στο Εσπερινό Γυμνάσιο Αμπελοκήπων της Θεσσαλονίκης προκειμένου να μιλήσω  για τους Τρεις Ιεράρχες. Μαθητές και μαθήτριες από πολλές διαφορετικές χώρες και παραδόσεις, διαφορετικές ηλικίες, άνθρωποι εργαζόμενοι σκληρά .Καθηγητές και καθηγήτριες με ποιότητα ,γνώσεις ,ανοικτότητα και διάθεση προσφοράς όπως και η Διευθύντρια του σχολείου που δεν είναι παρά μια μεγάλη αγκαλιά για όλες και όλους στο σχολείο. Βρήκαμε τη χημεία μας γρήγορα και η ζωηρή κουβέντα προχώρησε όμορφα. Οι ερωτήσεις η μία πιο προχώ από την άλλη.  Μια συνάντηση ευλογία.Σχολείο ζωντανό. Σχέσεις αληθινές. Γυρισα στο ξενοδοχείο καταχαρούμενος.Αργά το βράδυ βολτάροντας στο διαδίκτυο έπεσα στην παρακάτω ανάρτηση της Διευθύντριας Παρασκευής Ιωακειμίδου:

" Ένας...αλλά Λέων.

Ώρα 23.00. Παρασκευή βράδυ. Ένα Σαββατοκύριακο ξεγνοιασιάς, ειδικά για τους εφήβους μας ξεκινάει. Ετοιμάζομαι να κλειδώσω την αυλή του σχολείου και ακούω φωνές από το διπλανό πάρκο. "Κυρία, κυρία! Καλό Σαββατοκύριακο!" Τέσσερα παλικάρια, με σοβαρό ύφος και έξαψη, κάθονται στο παγκάκι και συζητούν. "Ο κ. Ανδρέας μας έβαλε σε σκέψεις".

Σήμερα, είχαμε τη χαρά να φιλοξενήσουμε τον κ. Andreas Argyropoulos. Μας μίλησε με ζέση, με πάθος, με τον ενθουσιασμό ενός παιδιού.

Σήμερα στο σχολείο μας, οι Τρεις Ιεράρχες βγήκαν από το βιβλίο

και στάθηκαν μέσα στο παρόν.

Ο Ανδρέας Αργυρόπουλος μίλησε στα παιδιά όχι για το «τότε», αλλά για το σήμερα: για την ευθύνη της ελευθερίας, τη γνώση που παίρνει θέση, την πίστη που γίνεται πράξη.

Και το πιο σημαντικό;

Οι μαθητές και οι μαθήτριες δεν βαρέθηκαν. Ρώτησαν, προβληματίστηκαν, ενθουσιάστηκαν.

Μια συνάντηση που μας θύμισε

γιατί η εκπαίδευση έχει νόημα.

«Όταν η σκέψη παίρνει θέση, η τάξη γίνεται ζωντανή.»

Ανδρέα, ευχαριστούμε από καρδιάς!

Αύριο βιβλιοπαρουσίαση στις 12.00, στν Αρμό.

Σας φιλώ και σας αγαπώ!"